Γιατί η απαγόρευση των social media για ανηλίκους δεν αρκεί;

Η απαγόρευση των social media για ανηλίκους είναι προ των πυλών. Αρκεί όμως η απαγόρευση για να λύσει ένα πιο σύνθετο ζήτημα;

Ιωσήφ Χαλαβαζής • 25-02-2026 | 08:03

Η κυβέρνηση τις επόμενες ημέρες πρόκειται να παρουσιάσει το νομοσχέδιο που προβλέπει την απαγόρευση χρήσης των social media για ανηλίκους. Σύμφωνα με όσα έχουν διαρρεύσει από διάφορα κυβερνητικά στελέχη η απαγόρευση θα αφορά παιδιά μέχρι 15 ετών, ενώ βασικό ρόλο θα παίξει το εργαλείο γονικού ελέγχου Kids Wallet.

Πλέον οι πλατφόρμες όπως το Facebook, το Instagram και το TikTok θα «κλειδώνουν» πλήρως για τα παιδιά και τους εφήβους κάτω των 15 ετών. Για να χρησιμοποιηθεί ένας υπάρχων λογαριασμός ή να δημιουργηθεί ένας νέος, οι πλατφόρμες θα είναι υποχρεωμένες να υιοθετήσουν κριτήρια ισχυρότερης ταυτοποίησης. Έτσι, μέσω του Kids Wallet που είναι διασυνδεδεμένο με το gov.gr θα γίνεται αυτομάτως επαλήθευση αν το άτομο πληροί το κριτήριο της ηλικίας ή όχι.

Γιατί επιλέχθηκε αυτή η προσέγγιση;

Το εν λόγω νομοσχέδιο αποτελεί μία στρατηγική απόφαση η οποία πολύ γρήγορα θα φέρει αύξηση των ποσοστών δημοφιλίας της Νέας Δημοκρατίας. Διάφορες έρευνες γνώμης που έχουν γίνει, δείχνουν πως πρόκειται για κάτι που ένα σημαντικό κομμάτι της ελληνικής κοινωνίας το βλέπει ιδιαίτερα θετικά. Επιπλέον, θεωρείται μία ασφαλής πολιτική, καθώς δεν αποτελεί κάποια παγκόσμια πρωτοπορία, αλλά βασίζεται στη λογική που ακολούθησαν και άλλες χώρες.

Φυσικά, αυτό δεν πρέπει να κρίνεται ως μία ορθή ή φιλελεύθερη πρακτική. Κάθε τύπου πλήρης απαγόρευση στην πραγματικότητα, είναι η παραδοχή πως δεν υφίσταται καμία κουλτούρα ορθής χρήσης. Λόγω, λοιπόν, της απουσίας των εργαλείων αυτοελέγχου τα οποία ιδανικά θα έπρεπε να έχουν αναπτύξει τα άτομα, αποφασίζεται η πιο ακραία προσέγγιση σε ένα πρόβλημα.

Απαγόρευση ή κουλτούρα σωστής χρήσης των social media;

Συχνά ακούμε πως τα social media δημιουργούν λάθος πρότυπα στα παιδιά, πως ευθύνονται για την αύξηση της βίας και πλήθος άλλων αρνητικών επιπτώσεων. Τι γίνεται όμως με τους ενήλικες χρήστες; Με όλα αυτά τα άτομα άνω των 18 ετών που πέφτουν θύματα απατών, διακινούν πολλές φορές εν αγνοία τους fake news ή προβαίνουν σε άλλες παράνομες ενέργειες στον ψηφιακό χώρο;

Αυτό που πρέπει να καταλάβουμε είναι πως το πρόβλημα δεν είναι αποκλειστικά οι ίδιες οι πλατφόρμες, αλλά η χρήση τους.

Εάν θέλουμε να συζητήσουμε για τα κύρια προβλήματα των ίδιων των social media, τότε θα πρέπει να εστιάσουμε στους επιθετικούς αλγορίθμους που έχουν ως στόχο τη μεγιστοποίηση της διατήρησης της προσοχής των χρηστών, το ελλιπές ή λανθασμένο fact-checking και φυσικά την πολιτική των διαφημίσεων που πολλές φορές επιτρέπουν την προώθηση απατών όπως τα δέματα από τα Temu με 1€.

Επιστρέφοντας στο ζήτημα της χρήσης, ας σκεφτούμε η ίδια η Πολιτεία τι προσφέρει ως αντισταθμιστικά μέτρα στα παιδιά που τόσο πολύ θέλει να προστατέψει;

Στην πραγματικότητα το μεγαλύτερο πρόβλημα είναι πως τα ζητήματα ψηφιακού εγγραμματισμού (media literacy) απουσιάζουν πλήρως από τον βασικό κορμό εκπαίδευσης.

Αντί απαγόρευσης η εκάστοτε κυβέρνηση θα πρέπει να επενδύσει στην ολική αναμόρφωση του εκπαιδευτικού συστήματος, ώστε αυτό να παρέχει εργαλεία που θα βοηθούν τα νεότερα μέλη των κοινωνιών μας να κατανοούν πλήρως τις πλατφόρμες και να αναπτύσσουν ανθεκτικότητα απέναντι στις προκλήσεις τους. Με απλά λόγια χρειαζόμαστε μαθήματα από το νηπιαγωγείο μέχρι και το λύκειο που εξηγούν για παράδειγμα:

Τι είναι τα fake news;
Τι καθιστά κάτι θεωρία συνωμοσίας;
Πώς λειτουργεί το astroturfing;
Πώς τα social media μπορούν να επηρεάσουν τις εκλογές;
Γιατί είναι σημαντικά τα προσωπικά δεδομένα μας;

Φυσικά κάτι τέτοιο απαιτεί πολύ μεγαλύτερα κεφάλαια, εμπλοκή ειδικών επιστημόνων, διαρκή επικαιροποίηση και χρόνο για να φανούν τα πρώτα αποτελέσματα. Έτσι, ακολουθώντας τη λογική του «μπαλώματος» σε ένα μείζον πρόβλημα της σύγχρονης εποχής, η απαγόρευση έρχεται πιο φθηνά, αλλά και λειτουργεί ως ενισχυτικό των δημοσκοπικών ποσοστών, κάτι ιδιαίτερα κρίσιμο σε μία χρονιά που θεωρείται αμιγώς προεκλογική.