Η καθημερινότητά μας κυριαρχείται από την κουλτούρα της βελτιστοποίησης. Τι είναι και πώς αυτή εκτείνεται από τις σχέσεις μέχρι την πολιτική;
Αν προσπαθούσαμε να κατανοήσουμε το πνεύμα της εποχής μας (zeitgeist), τότε αυτό θα συμπυκνωνόταν στην έννοια της βελτιστοποίησης. Είναι το περιβόητο performance που έχει οδηγήσει στην κατανόηση της ζωής μας με όρους δεικτών (KPIs) και έχει εγκαθιδρύσει το δόγμα «ξεπέρνα τον εαυτό σου» ή την ακόμα πιο τοξική εκδοχή του «γίνε η καλύτερη εκδοχή του εαυτού σου».
Αν και κάτι τέτοιο ακούγεται σαν να είναι βγαλμένο από ένα τυπικό εγχειρίδιο life coaching, σαν αυτά που μπορείς να αποκτήσεις με τεράστια ευκολία σε μορφή PDF, στην πραγματικότητα είναι μία κουλτούρα που εντοπίζεται κυριολεκτικά παντού.
Τι είναι η βελτιστοποίηση και η σχέση της με τον νεοφιλελευθερισμό
Πρόκειται για μία έννοια η οποία απορρίπτει τη σταθερότητα και προτείνει πως όλα μπορούν να βελτιωθούν με στόχο τη μεγιστοποίηση του κέρδους. Στην πραγματικότητα είναι η οικονομική λογική του καπιταλισμού, εφαρμοσμένη στην ψυχολογία και στις κοινωνικές σχέσεις μας.
Η βελτιστοποίηση κυριαρχεί στις ύστερες νεωτερικές κοινωνίες λόγω της νεοφιλελεύθερης στροφής, κυρίως για δύο λόγους:
Ο πρώτος αφορά την ελαστικοποίηση των σχέσεων μας. Οι παλιοί δεσμοί που συγκροτούνταν αργά και σταθερά, θεωρούνται σε μεγάλο βαθμό αντιπαραγωγικοί. Σε μία κοινωνία που έχει φετίχ με τις υψηλές ταχύτητες, τα πάντα θα πρέπει να φέρνουν υψηλό κέρδος άμεσα. Αυτό σημαίνει πως όλα πλέον είναι σχετικά, αναθεωρήσιμα και ρευστά.
Ο δεύτερος είναι η λογική της ατομικής ευθύνης. Το άτομο είναι ο αποκλειστικός υπεύθυνος τόσο για την ευημερία του, όσο όμως και για τη δυστυχία του. Είναι μία εξαιρετικά βολική συνθήκη η οποία επιτρέπει τη μετατόπιση οποιουδήποτε συστημικού προβλήματος στο άτομο. Με αυτόν τον τρόπο το άτομο οδηγείται σε μία λογική να κυνηγάει διαρκώς την επίτευξη στόχων, οι οποίοι αυξάνονται, δίχως τελικά να υπάρχει ένα οριστικό τέρμα, καθώς οι αιτίες των προβλημάτων ή των διεκδικήσεων βρίσκονται εκτός αυτού.
Οι σχέσεις με τους άλλους
Οικογένεια, φίλοι, σύντροφοι, εργασία και ευρύτερο περιβάλλον είναι πεδία στα οποία δημιουργούμε σχέσεις με τους άλλους. Η κουλτούρα της βελτιστοποίησης έχει αποικίσει κάθε σημείο της καθημερινότητάς μας, καθώς όλες οι παραπάνω σχέσεις πλέον την εμπεριέχουν.
Ευέλικτη εργασία, ανοιχτές σχέσεις, situationships, πολλοί φίλοι που στην πραγματικότητα είναι περισσότερο γνωστοί, ρευστή ιδεολογική ταυτότητα και πολλά άλλα είναι αποτελέσματα της βελτιστοποίησης. Όλα οφείλονται σε έναν βαθύτερο φόβο για δέσμευση.
Απεχθανόμαστε τον περιορισμό, τις υποχρεώσεις, την αφοσίωση, τους αργούς χρόνους και την επένδυση στο μέλλον. Ζητούμενα είναι τα γρήγορα και δυνατά αποτελέσματα, όπως όταν μπαίνουμε σε μία φάση ατέρμονου doomscrolling στα social media.
Έτσι, θεωρούμε, πολλές φορές λανθασμένα, πως οι δικές μας επιλογές είναι αυτές που μπορούν να αλλάξουν τις καταστάσεις. Από το να εξορκίσουμε τη συναισθηματική μοναξιά, μέχρι να ζήσουμε ως influencers ή να ρίξουμε με ένα post μας την κυβέρνηση.
Σε βάθος χρόνου βέβαια αυτό που καταφέρνουμε είναι να έχουμε υποκαταστήσει την προσωπική ευημερία μας με την εξουθένωση. Η ασταμάτητη αναζήτηση πυροδοτεί εκρήξεις χαράς αντί μίας σταθερής κατάστασης. Αυτή η έλλειψη ισορροπίας οδηγεί στην αμφισβήτηση του εαυτού, καθώς το άτομο αντιλαμβάνεται πως δεν μπορεί να κάνει περισσότερα μόνο του και στη συνέχεια το οδηγεί στην εξάρτηση από τους ειδικούς, όπως ψυχολόγους και life coaches. Στην ουσία με αυτόν τον τρόπο ξεκινά ένας νέος αγώνας, αυτός για τη βελτιστοποίηση της ψυχικής υγείας.
Τελευταίες Ειδήσεις
- «Για να το συνδέσω με την Ιθάκη»: Το επικό σκίτσο του Πετρουλάκη για το νέο κόμμα Τσίπρα, για το οποίο μιλούν όλοι σήμερα
- Τα Μερομήνια προβλέπουν «σκληρό» καλοκαίρι: Ποιος θα είναι ο πιο δύσκολος μήνας
- Τεκτονικές αλλαγές σε νέα δημοσκόπηση: Τα 2 κόμματα που εξαφάνισε ο Τσίπρας με το καλημέρα
