Χθες ο πρωθυπουργός μίλησε για τη Δημοκρατία που δεν είναι δεδομένη. Την ίδια μέρα, μια διεθνής έκθεση υπενθύμισε πόσο πρόθυμη είναι η κυβέρνησή του να τη μικραίνει στην πράξη.
Υπάρχει κάτι σχεδόν τελετουργικό στον τρόπο με τον οποίο η εξουσία θυμάται την 21η Απριλίου. Λίγη ιστορική μνήμη, λίγος σεβασμός στους αγώνες κατά της δικτατορίας, μερικές σωστές λέξεις για τους θεσμούς, λίγη συγκίνηση σε ασφαλή δόση και μετά επιστροφή στην κανονικότητα. Χθες ο Κυριάκος Μητσοτάκης έκανε ακριβώς αυτό: μίλησε για τη «σκοτεινή επέτειο», για τη σημασία της δημοκρατικής εγρήγορσης και για τα αγαθά της Δημοκρατίας και του Κοινοβουλευτισμού που «δεν είναι ποτέ αυτονόητα ή δεδομένα». Μόνο που η φράση ακούστηκε λιγότερο σαν προειδοποίηση και περισσότερο σαν αμήχανη ειρωνεία.
Γιατί την ίδια ακριβώς ημέρα, η Διεθνής Αμνηστία κατέγραφε για την Ελλάδα μια εικόνα που δεν έχει καμία σχέση με τον αυτάρεσκο καθρέφτη του Μαξίμου. Στην ετήσια έκθεσή της μιλά για παράνομη και διακριτική τρίμηνη αναστολή πρόσβασης στο άσυλο για αφίξεις από τη Βόρεια Αφρική, για μαζικές κρατήσεις σε ανεπαρκείς συνθήκες, για υπερβολική και αχρείαστη βία απέναντι σε ειρηνικούς διαδηλωτές και φωτορεπόρτερ, για γενική απαγόρευση διαδηλώσεων σε τμήματα του Συντάγματος, για τη δίκη στελεχών εταιρειών που συνδέονται με το Predator και για μια χώρα όπου το 26,9% του πληθυσμού βρίσκεται σε κίνδυνο φτώχειας ή κοινωνικού αποκλεισμού. Δεν είναι εικόνα «περήφανης Ελλάδας του 2030». Είναι η αποτύπωση μιας δημοκρατίας που πιέζεται από αυτούς ακριβώς που ορκίζονται ότι την προστατεύουν.
Δημοκρατία μόνο στα λόγια
Και κάπου εδώ αρχίζει το πρόβλημα για την κυβέρνηση. Διότι δεν αρκεί να επικαλείσαι τη Δημοκρατία επετειακά. Πρέπει και να αντέχεις το περιεχόμενό της. Πρέπει να αντέχεις τη διαμαρτυρία χωρίς κλομπ. Πρέπει να αντέχεις τον έλεγχο χωρίς πανικό. Πρέπει να αντέχεις τη δημοσιογραφία χωρίς παρακολουθήσεις, απειλές ή μηνύσεις-μήνυμα. Πρέπει να αντέχεις τη λογοδοσία όταν πρόκειται για τα Τέμπη, για το προσφυγικό, για το κράτος δικαίου. Αντί γι’ αυτό, η κυβέρνηση Μητσοτάκη έχει καταφέρει κάτι πολύ πιο πεζό: να κάνει τη λέξη «θεσμοί» να ακούγεται σαν μονότονο δελτίο Τύπου.
Η Αμνηστία δεν περιγράφει κάποιο θεωρητικό πρόβλημα. Περιγράφει συγκεκριμένες επιλογές εξουσίας. Περιγράφει μια χώρα όπου οι μαζικές διαδηλώσεις για τα Τέμπη έγιναν μέσα σε ένα κλίμα αμφισβήτησης για τη λογοδοσία, όπου οι αστυνομικές πρακτικές απέναντι σε διαδηλωτές συνεχίζουν να γεννούν καταγγελίες, όπου το μεταναστευτικό αντιμετωπίζεται όλο και πιο ανοιχτά με όρους αποτροπής και τιμωρίας, όπου ακόμη και η έννοια της πολιτικής διαφωνίας μοιάζει να ενοχλεί ένα σύστημα που έχει μάθει να βαφτίζει κάθε κριτική «λαϊκισμό». Κι όμως, χθες, ακριβώς πάνω στην επέτειο της δικτατορίας, ο πρωθυπουργός επέλεξε να μας μιλήσει για τις σύγχρονες απειλές, δείχνοντας προς τα έξω και όχι προς τον καθρέφτη.
Η μεγάλη αντίφαση
Αυτό είναι το πιο βολικό τέχνασμα της σημερινής κυβέρνησης: να μιλά για τη Δημοκρατία σαν να είναι ένα εξωτερικό μνημείο που όλοι οφείλουμε να τιμούμε, αλλά όχι ένα ζωντανό, ενοχλητικό σύστημα ελέγχου που οφείλει πρώτα να τη δεσμεύει την ίδια. Η 21η Απριλίου, όμως, δεν είναι μουσειακό έκθεμα. Δεν είναι ευκαιρία για καλογραμμένες αναρτήσεις και ασφαλή συμπεράσματα. Είναι υπενθύμιση ότι η δημοκρατική εκτροπή δεν ξεκινά πάντα με τανκς. Ξεκινά και με τη φθορά των αντιβάρων, με την απαξίωση της κριτικής, με τον πειρασμό της ατιμωρησίας, με την ιδέα ότι το κράτος μπορεί να γίνεται όλο και πιο σκληρό προς τους αδύναμους και όλο και πιο επιεικές προς τον εαυτό του.
Και τελικά αυτή είναι η ουσία της χθεσινής αντίφασης. Από τη μία, ο πρωθυπουργός μάς είπε ότι τα αγαθά της Δημοκρατίας δεν είναι δεδομένα. Από την άλλη, η πραγματικότητα της διακυβέρνησής του δείχνει ακριβώς πώς υπονομεύονται: λίγο στο πεζοδρόμιο, λίγο στα σύνορα, λίγο στις αίθουσες των δικαστηρίων, λίγο στους διαδρόμους της εξουσίας, λίγο κάθε μέρα, μέχρι να συνηθίσουμε τη συρρίκνωση σαν κάτι φυσιολογικό. Η Δημοκρατία, πράγματι, δεν είναι δεδομένη. Γι’ αυτό ακριβώς δεν αρκεί να την επικαλείσαι μια φορά τον χρόνο. Πρέπει και να μην τη φθείρεις τις υπόλοιπες 364 μέρες,
Τελευταίες Ειδήσεις
- ΣΥΡΙΖΑ σε αναταραχή: Οι κινήσεις Πολάκη, οι φόβοι Φάμελλου και το σχέδιο Τσίπρα
- Ο Μητσοτάκης αλλάζει τόνο: Η πρώτη φορά που εμφανίστηκε τόσο απαισιόδοξος
- «Λαβύρινθος σκανδάλων το Μαξίμου – πολλαπλά εκβιαζόμενος πρωθυπουργός ο Μητσοτάκης»
