Η στέγη στην Ελλάδα του 2026 δεν είναι απλώς ακριβή. Γίνεται σταθερά απρόσιτη, ακόμη και για νοικοκυριά που θεωρούνται επιλέξιμα για δάνειο ή μπορούν μέχρι ενός σημείου να αντέξουν το ενοίκιο.
Η στεγαστική κρίση στην Ελλάδα έχει περάσει σε νέα φάση. Δεν αφορά πια μόνο όσους νοικιάζουν με δυσκολία ή όσους έχουν χαμηλά εισοδήματα. Σύμφωνα με νέα αποτίμηση που βασίζεται σε στοιχεία της Τράπεζας της Ελλάδος, ακόμη και νοικοκυριά που θεωρούνται «επιλέξιμα» για τραπεζική χρηματοδότηση δυσκολεύονται να αγοράσουν πρώτη κατοικία στην Αττική. Αυτό από μόνο του αρκεί για να γκρεμίσει το κυβερνητικό αφήγημα ότι το στεγαστικό είναι μια παράπλευρη πίεση μέσα σε μια κατά τα άλλα υγιή οικονομία. Δεν είναι παράπλευρη πίεση. Είναι κεντρική κοινωνική ρωγμή.
Χαμηλή προσιτότητα
Το πιο αποκαλυπτικό στοιχείο είναι ακριβώς αυτό: η ίδια η Τράπεζα της Ελλάδος, στην πρώτη προσπάθεια αποτύπωσης της δυνατότητας αγοράς πρώτης κατοικίας μέσω στεγαστικού δανείου στην πρωτεύουσα, δείχνει ότι ο σχετικός δείκτης κυμαίνεται στην Αττική από 0,7 έως 1,4, κάτι που η ίδια χαρακτηρίζει «οριακή ή χαμηλή προσιτότητα». Με απλά λόγια, ακόμα και όταν μιλάμε για νοικοκυριά που πληρούν τα τραπεζικά κριτήρια, η αγορά κατοικίας δεν είναι πραγματικά ανοιχτή. Και το πρόβλημα γίνεται ακόμη πιο σκληρό αν θυμηθεί κανείς ότι από τον υπολογισμό αυτό εξαιρούνται οι χαμηλόμισθοι και όσοι έχουν άλλα βάρη, όπως καταναλωτικά δάνεια, κάρτες ή οφειλές στο Δημόσιο. Δηλαδή η πραγματική εικόνα είναι χειρότερη από την ήδη ανησυχητική επίσημη αποτύπωση.
Δεν πρόκειται, λοιπόν, για ένα πρόβλημα που αφορά μόνο τους «ευάλωτους». Όταν ακόμη και η λεγόμενη μεσαία κατηγορία των επιλέξιμων νοικοκυριών βλέπει το στεγαστικό δάνειο να μην αρκεί, τότε η αγορά κατοικίας μετατρέπεται σε απαγορευμένη ζώνη. Και αυτή είναι ίσως η πιο επικίνδυνη διάσταση της κρίσης: δεν διαλύει μόνο τη δυνατότητα πρόσβασης των φτωχότερων, αλλά διαβρώνει και την κοινωνική σταθερότητα της ίδιας της μεσαίας τάξης, την οποία η κυβέρνηση επικαλείται διαρκώς ως αποδέκτη της πολιτικής της.
Δεύτερη παγίδα
Την ίδια στιγμή, το ενοίκιο δεν λειτουργεί ως εναλλακτική διέξοδος αλλά ως δεύτερη παγίδα. Οι ζητούμενες τιμές ενοικίασης στην Αττική αυξήθηκαν κατά 30% από το πρώτο τρίμηνο του 2019 έως το πρώτο τρίμηνο του 2026, ενώ σε επιμέρους περιοχές οι αυξήσεις είναι ακόμη μεγαλύτερες. Αυτό σημαίνει ότι την ώρα που η αγορά κατοικίας κλείνει για όλο και περισσότερους, και η ενοικίαση απομακρύνεται ως βιώσιμη λύση. Η κοινωνία δεν μετακινείται από την ιδιοκατοίκηση στην ενοικίαση. Μετακινείται από την ελπίδα στην ασφυξία.
Γι’ αυτό και δεν αρκούν πια τα αποσπασματικά μέτρα, τα προγράμματα-βιτρίνα και οι διαδοχικές ανακοινώσεις περί «στήριξης». Η ίδια η Τράπεζα της Ελλάδος αναγνωρίζει ότι η στεγαστική προσιτότητα έχει αναδειχθεί σε κρίσιμο ζήτημα, ενώ το ΔΝΤ εισηγείται ήδη πιο επιθετικές παρεμβάσεις στην πλευρά της προσφοράς, όπως επιβάρυνση στα κενά σπίτια, ειδικά στις περιοχές υψηλής πίεσης. Όταν ακόμη και διεθνείς θεσμοί λένε στην κυβέρνηση ότι πρέπει να ανοίξει το απόθεμα των αχρησιμοποίητων κατοικιών και να κινηθεί πιο αποφασιστικά, η επίκληση της «αυτορρύθμισης της αγοράς» μοιάζει όλο και περισσότερο με πολιτική υπεκφυγή.
Το κυβερνητικό πρόβλημα είναι βαθύτερο από όσο φαίνεται. Διότι από τη μία παρουσιάζει την άνοδο των τιμών ως ένδειξη οικονομικής ανάκαμψης, επενδυτικού ενδιαφέροντος και δυναμισμού της αγοράς. Από την άλλη, η ίδια αυτή άνοδος μεταφράζεται για τους πολίτες σε απώλεια πρόσβασης σε ένα βασικό κοινωνικό αγαθό.
Τελευταίες Ειδήσεις
- «Για να το συνδέσω με την Ιθάκη»: Το επικό σκίτσο του Πετρουλάκη για το νέο κόμμα Τσίπρα, για το οποίο μιλούν όλοι σήμερα
- Τα Μερομήνια προβλέπουν «σκληρό» καλοκαίρι: Ποιος θα είναι ο πιο δύσκολος μήνας
- Τεκτονικές αλλαγές σε νέα δημοσκόπηση: Τα 2 κόμματα που εξαφάνισε ο Τσίπρας με το καλημέρα
