Τέμπη: το εδώλιο δεν φτάνει ως το Μαξίμου

Η δίκη για τα Τέμπη ξεκινά τη σήμερα. Το ερώτημα είναι αν μαζί της θα ανοίξει, επιτέλους, και η συζήτηση για τις κυβερνητικές ευθύνες.

Ευγενία Κουντούρη • 23-03-2026 | 07:53

Η δίκη για τα Τέμπη ξεκινά σήμερα αλλά το κρίσιμο ερώτημα δεν είναι μόνο ποιοι θα καθίσουν στο εδώλιο. Είναι ποιος θα λογοδοτήσει πολιτικά για ένα κράτος που άφησε τον σιδηρόδρομο χωρίς τα στοιχειώδη συστήματα ασφάλειας και συνέχισε, ακόμη και μετά την τραγωδία, να κινείται με αργούς και βολικούς ρυθμούς.

Η κυβέρνηση θα προτιμούσε η υπόθεση να διαβαστεί στενά δικαστικά: 36 κατηγορούμενοι, όλοι μη πολιτικά πρόσωπα, εκατοντάδες μάρτυρες και μια μακρά διαδικασία που αρχίζει στη Λάρισα. Όμως τα Τέμπη δεν είναι μια υπόθεση που εξαντλείται σε υπηρεσιακές παραλείψεις. Γιατί εδώ δεν μιλάμε για μια ξαφνική αστοχία. Μιλάμε για έναν σιδηρόδρομο που λειτουργούσε χωρίς κρίσιμες δικλίδες ασφαλείας και για ένα κράτος που γνώριζε ότι οι ελλείψεις αυτές παρέμεναν ανοιχτές.

Η σύμβαση 717

Αυτό είναι και το πρώτο απολύτως πρακτικό σημείο ευθύνης. Η περίφημη σύμβαση 717 για τη σηματοδότηση και την τηλεδιοίκηση ήταν έργο 41 εκατομμυρίων ευρώ, συγχρηματοδοτούμενο από την ΕΕ, υπογράφηκε το 2014 και προοριζόταν να ολοκληρωθεί το 2016. Αντί γι’ αυτό, καθυστέρησε επανειλημμένα και πήρε επτά παρατάσεις. Η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία έχει ήδη κινηθεί ποινικά για πτυχές αυτής της υπόθεσης, ενώ τον Μάιο του 2025 άσκησε πρόσθετες διώξεις σε 16 υπόπτους, ανάμεσά τους 13 δημόσιους λειτουργούς, για τη διαχείριση συμβάσεων αποκατάστασης τηλεδιοίκησης και σηματοδότησης στο ελληνικό δίκτυο.

Αυτό δεν είναι μια θεωρητική «πολιτική ευθύνη». Είναι ευθύνη διοίκησης και εποπτείας. Οταν ένα τόσο κρίσιμο έργο σέρνεται επί χρόνια, όταν το σημείο της τραγωδίας βρίσκεται πάνω στον βασικό άξονα όπου έπρεπε να έχουν αποκατασταθεί αυτά τα συστήματα, και όταν η συζήτηση για το ποιος άφησε το έργο να βαλτώσει παραμένει θολή, τότε η κυβέρνηση δεν μπορεί να κρύβεται πίσω από το ότι «η Δικαιοσύνη θα αποφανθεί». Η κυβέρνηση δεν είναι εξωτερικός παρατηρητής. Ηταν η πολιτική αρχή που είχε την ευθύνη του συστήματος.

Τα άλυτα προβλήματα

Το δεύτερο πρακτικό σημείο είναι ακόμη πιο βαρύ: ούτε μετά το δυστύχημα έκλεισαν γρήγορα τα κρίσιμα κενά. Η επίσημη εθνική διερεύνηση της HARSIA, που δημοσιεύτηκε τον Φεβρουάριο του 2025, κατέληξε ότι τα κενά ασφαλείας που οδήγησαν στη σύγκρουση παρέμεναν σε μεγάλο βαθμό άλυτα δύο χρόνια μετά και διατύπωσε 17 συστάσεις προς τον ρυθμιστή, τον ΟΣΕ, τη Hellenic Train και το υπουργείο Μεταφορών. Δηλαδή η εικόνα δεν ήταν μόνο «έγινε ένα τραγικό λάθος». Η εικόνα ήταν ότι το κράτος δεν είχε ακόμη διορθώσει αποφασιστικά τις αιτίες που γέννησαν την τραγωδία.

Υπάρχει και ένα τρίτο στοιχείο, βαθιά πολιτικό αλλά και εξαιρετικά πρακτικό: η ίδια η ανεξάρτητη αρχή που ανέλαβε την εθνική διερεύνηση συγκροτήθηκε αργά. Η HARSIA συστάθηκε στα τέλη του 2023 και ξεκίνησε ουσιαστικά τη διερεύνησή της τον Μάρτιο του 2024, δηλαδή περισσότερο από έναν χρόνο μετά τη σύγκρουση. Αυτό σημαίνει ότι η χώρα μπήκε στην πιο κρίσιμη φάση αναζήτησης της αλήθειας με καθυστέρηση, εξαρτημένη από υλικό τρίτων και με θεσμικό χρόνο χαμένο. Και αυτή δεν είναι αφηρημένη συστημική αδυναμία. Είναι κρατική ανεπάρκεια.

Γι’ αυτό η κυβέρνηση δυσκολεύεται τόσο να πείσει ότι στα Τέμπη μιλάμε μόνο για ατομικές ή υπηρεσιακές ευθύνες. Γιατί οι πρακτικές ευθύνες είναι μπροστά μας: κρίσιμα έργα ασφαλείας που δεν ολοκληρώθηκαν στην ώρα τους, εποπτεία που δεν απέδωσε, ελλείμματα που παρέμειναν ενεργά και μετά την τραγωδία, θεσμική διερεύνηση που άργησε. Το πρόβλημα δεν είναι απλώς ότι «κάπου απέτυχε το κράτος». Το πρόβλημα είναι ότι η κυβέρνηση είχε την πολιτική ευθύνη για ένα σύστημα που αποδείχθηκε επικίνδυνα ανοχύρωτο.

Τέμπη και υποκλοπές

Και εδώ ακριβώς συνδέονται τα Τέμπη με το ευρύτερο μοτίβο της διακυβέρνησης Μητσοτάκη. Και στις υποκλοπές, η κυβέρνηση επιχείρησε να περιορίσει την υπόθεση στο στενό δικαστικό ή τεχνικό πεδίο, παρότι η υπόθεση επέστρεψε δυναμικά με τις καταδίκες τεσσάρων προσώπων που συνδέονται με την Intellexa και με νέα συζήτηση στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο για το κράτος δικαίου στην Ελλάδα. Το κοινό νήμα είναι ότι, όταν ανοίγουν μεγάλοι φάκελοι λογοδοσίας, το Μαξίμου προτιμά να μιλά για διαδικασίες και όχι για πολιτικές αποφάσεις.

Η δίκη λοιπόν αρχίζει. Αλλά αυτό δεν αρκεί για να κλείσει τίποτα. Γιατί στα Τέμπη η κοινωνία δεν ζητά μόνο να τιμωρηθούν όσοι βρεθούν ένοχοι ποινικά. Ζητά να ειπωθεί καθαρά ποιος άφησε τον σιδηρόδρομο χωρίς την απαραίτητη ασφάλεια, ποιος επέτρεψε να σέρνονται τα έργα, ποιος δεν διόρθωσε τα κενά ούτε μετά το σοκ του 2023 και ποιος, τελικά, θα αναλάβει το πολιτικό βάρος αυτών των επιλογών.

Γιατί στα Τέμπη δεν αρκεί να τιμωρηθούν οι τελευταίοι στην ιεραρχία, αν συνεχίσουν να μένουν στο απυρόβλητο όσοι είχαν την ευθύνη να μην φτάσει ποτέ η χώρα σε αυτό το σημείο.