Τα fake news είναι σοβαρό πρόβλημα. Γίνεται όμως πολιτικά εξοργιστικό όταν μια κυβέρνηση που έχει βρεθεί στο επίκεντρο βαριάς συζήτησης για την ενημέρωση, τα τρολ και τους μηχανισμούς επιρροής, εμφανίζεται τώρα ως προστάτης της αλήθειας.
Ας το πούμε καθαρά. Δεν προκαλεί η ανάγκη να γίνει συζήτηση για την παραπληροφόρηση. Προκαλεί το ποιος την οργανώνει. Το Athens Alitheia Forum που έγινε τις προηγούμενες ημέρες με διοργανώτρια τη Γενική Γραμματεία Ενημέρωσης και Επικοινωνίας, αλλά και την παρέμβαση του Κυριάκου Μητσοτάκη δεν ήταν μια ουδέτερη ακαδημαϊκή εκδήλωση. Αποτελεσε μια κυβερνητική πολιτική σκηνή με θέμα την «αλήθεια».
Και εκεί ακριβώς αρχίζει η υποκρισία. Γιατί η Νέα Δημοκρατία δεν μπαίνει σε αυτή τη συζήτηση ως αμέτοχος παρατηρητής. Μπαίνει ως κυβέρνηση που συνοδεύεται από δημόσιες καταγγελίες και δημοσιεύματα για γαλάζια τρολ, για οργανωμένη αναπαραγωγή γραμμής και για μηχανισμούς προπαγάνδας γύρω από την «Ομάδα Αλήθειας» και τη Blue Skies. Είτε συμφωνεί κανείς με κάθε επιμέρους καταγγελία είτε όχι, το πολιτικό γεγονός είναι ένα. Υπάρχει ήδη βαρύ και δημόσιο φορτίο αμφισβήτησης για τον τρόπο με τον οποίο η κυβέρνηση χειρίζεται το πεδίο της ενημέρωσης.
Δεν χρειάζονται συνέδρια
Γι’ αυτό το πρόβλημα δεν είναι απλώς επικοινωνιακό. Είναι θεσμικό και πολιτικό. Η εξουσία προσπαθεί να εμφανιστεί ως κριτής ενός φαινομένου στο οποίο κατηγορείται ότι έχει συμβάλει. Και όταν συμβαίνει αυτό, η αξιοπιστία της πρωτοβουλίας καταρρέει από μόνη της. Η αλήθεια δεν προστατεύεται με κυβερνητικά συνέδρια αυτοεπιβεβαίωσης. Προστατεύεται με ελευθερία στην ενημέρωση, πραγματικό πλουραλισμό, διαφάνεια και αντοχή στον έλεγχο.
Γι’ αυτό είχε τόσο βάρος και η παρέμβαση του Χρήστου Ράμμου. Η φράση του ότι «ο ελεγχόμενος δεν μπορεί ποτέ να προσδιορίσει πως θα του γίνει ο έλεγχος» περιγράφει με ακρίβεια όλη την αντίφαση αυτής της διοργάνωσης. Η κυβέρνηση δεν μπορεί να στήνει το σκηνικό, να επιλέγει τους όρους της συζήτησης και ύστερα να ζητά να θεωρηθεί αμερόληπτος υπερασπιστής της αλήθειας.
Αλήθεια ή ξέπλυμα;
Το πρόβλημα γίνεται ακόμη μεγαλύτερο επειδή το forum αυτό δεν έμεινε σε επίπεδο υπηρεσιακής διαχείρισης. Ο ίδιος ο πρωθυπουργός επέλεξε να το κλείσει πολιτικά και να μιλήσει για fake news, εξωτερικές παρεμβάσεις και την ανάγκη «αυτοπροστασίας» των δημοκρατιών. Έτσι, η κυβέρνηση δεν περιορίστηκε στο να διοργανώσει μια συζήτηση. Επιχείρησε να ιδιοποιηθεί το ίδιο το πεδίο της αλήθειας.
Αυτό ακριβώς είναι που ενοχλεί τόσο πολύ. Όχι η λέξη «αλήθεια», αλλά η απόπειρα πολιτικού ξεπλύματος μέσα από αυτήν. Γιατί όταν γύρω από την εξουσία υπάρχουν ήδη τόσες σκιές για τον ρόλο μηχανισμών επιρροής, για στρατιές ανώνυμων λογαριασμών και για επιθετική ψηφιακή προπαγάνδα, τότε ένα τέτοιο forum δεν μοιάζει με θεσμική άμυνα απέναντι στην παραπληροφόρηση. Μοιάζει με προσπάθεια να ξαναγραφτεί το αφήγημα και να παρουσιαστεί η κυβέρνηση ως θύμα ή διαιτητής, αντί ως μέρος του προβλήματος.
Διαφάνεια και έλεγχος
Αν υπήρχε πραγματική βούληση να ανοίξει σοβαρά η συζήτηση για τα fake news, η αρχή θα ήταν αλλού. Θα ξεκινούσε από τη διαφάνεια στις σχέσεις εξουσίας και μέσων, από τον έλεγχο των μηχανισμών επιρροής, από την προστασία της ανεξάρτητης δημοσιογραφίας, από καθαρούς κανόνες για το ποιος διαμορφώνει τον δημόσιο λόγο και πώς. Δεν θα ξεκινούσε με μια κυβερνητική διοργάνωση που ζητά από την κοινωνία να ξεχάσει όλα όσα έχουν ήδη καταγραφεί και συζητηθεί.
Τελικά, αυτό που αποκαλύπτεται εδώ δεν είναι μόνο μια αντίφαση. Είναι μια ολόκληρη πολιτική νοοτροπία. Η ίδια εξουσία που κατηγορείται ότι επένδυσε σε προπαγανδιστικούς μηχανισμούς, σε φιλικά δίκτυα και σε τρολ, επιχειρεί τώρα να φορέσει το κοστούμι του θεσμικού υπερασπιστή της αλήθειας. Μόνο που αυτή η μεταμφίεση δεν πείθει. Και όσο περισσότερο προσπαθεί να παρουσιαστεί ως κριτής, τόσο περισσότερο φωτίζεται το πραγματικό πρόβλημα, ότι η αλήθεια δεν γίνεται να υπερασπίζεται από εκείνους που έχουν ήδη τραυματίσει την αξιοπιστία της.
Τελευταίες Ειδήσεις
- Ταράζει τα νερά, αλλάζει τα δεδομένα: Η μεταγραφή αεροδρομίου του Τσίπρα
- Χτυπάει τη ΝΔ εκεί που πονάει: Ποιοι βουλευτές θα ακολουθήσουν τον Σαμαρά στο νέο κόμμα
- Ακραίο σενάριο για Τσίπρα
