Η επίκληση της «σταθερότητας» επιστρέφει κάθε φορά που το διεθνές περιβάλλον σκοτεινιάζει. Όμως, όταν η κοινωνία συνεχίζει να ζει με ακρίβεια, πίεση και αβεβαιότητα, η σταθερότητα δεν μπορεί να είναι μόνο κυβερνητικό σύνθημα.
Κάθε φορά που το διεθνές περιβάλλον γίνεται πιο ασταθές, η κυβέρνηση επιστρέφει σε ένα γνώριμο πολιτικό καταφύγιο: το αφήγημα της σταθερότητας. Είναι ένα επιχείρημα που ακούγεται εύλογο, σχεδόν αυτονόητο. Σε περιόδους γεωπολιτικής έντασης, πολεμικών συγκρούσεων και διεθνών αναταράξεων, ποιος θα υποστήριζε ότι η χώρα δεν χρειάζεται σοβαρότητα, ψυχραιμία και θεσμική συνέχεια;
Το πρόβλημα, όμως, δεν βρίσκεται στη λέξη. Βρίσκεται στο περιεχόμενό της.
Γιατί η σταθερότητα δεν μπορεί να είναι απλώς μια πολιτική λέξη που ενεργοποιείται όταν δυσκολεύουν τα πράγματα διεθνώς. Δεν μπορεί να λειτουργεί μόνο ως επιχείρημα υπέρ της διατήρησης του ίδιου πολιτικού πλαισίου, χωρίς ταυτόχρονα να απαντά στο βασικότερο ερώτημα: σταθερότητα για ποιον;
Τι σημαίνει σταθερότητα;
Για μια κυβέρνηση, σταθερότητα μπορεί να σημαίνει κοινοβουλευτική άνεση, προβλέψιμη διακυβέρνηση και περιορισμό των πολιτικών κραδασμών. Για την κοινωνία, όμως, η σταθερότητα μετριέται διαφορετικά. Μετριέται στο αν ο μισθός φτάνει μέχρι το τέλος του μήνα. Στο αν το ρεύμα, το ενοίκιο και το σούπερ μάρκετ αφήνουν περιθώριο αξιοπρεπούς ζωής. Στο αν ένας πολίτης αισθάνεται ότι το κράτος τον προστατεύει όταν οι διεθνείς κρίσεις μεταφέρονται στην τσέπη του. Στο αν υπάρχει εμπιστοσύνη ότι οι θεσμοί λειτουργούν με δικαιοσύνη, διαφάνεια και λογοδοσία.
Αν όλα τα παραπάνω δεν βρίσκονται στο επίπεδο που θα έπρεπε, τότε η επίκληση της σταθερότητας ακούγεται όλο και περισσότερο σαν επικοινωνιακό τρικ και λιγότερο σαν πραγματική πολιτική πρόταση.
Η διεθνής αστάθεια είναι πραγματική. Οι εξελίξεις στη Μέση Ανατολή, οι ενεργειακές πιέσεις, οι φόβοι για νέες ανατιμήσεις και η γενικευμένη αίσθηση αβεβαιότητας δεν είναι φαντασιακά σενάρια. Είναι υπαρκτές εξελίξεις που δικαιολογούν εγρήγορση και σοβαρότητα. Όμως άλλο πράγμα η εθνική ετοιμότητα κι άλλο η πολιτική αξιοποίηση του φόβου για να επανέλθει ένα γνώριμο δίπολο: από τη μια η κυβέρνηση ως εγγυήτρια της τάξης, από την άλλη κάθε κοινωνική και πολιτική αμφισβήτηση ως πιθανός παράγοντας αποσταθεροποίησης.
Η επίκληση της σταθερότητας, βέβαια, δεν είναι πολιτικά ουδέτερη. Δεν αφορά μόνο τη διαχείριση μιας δύσκολης διεθνούς συγκυρίας, αλλά και την προσπάθεια της κυβέρνησης να ανακτήσει πολιτικό έδαφος, επενδύοντας ξανά στον φόβο. Όσο εντείνεται η αίσθηση εξωτερικής απειλής, τόσο επιχειρείται να ενισχυθεί το γνώριμο εκλογικό δίλημμα: σταθερότητα ή κίνδυνος, συνέχεια ή αβεβαιότητα. Πρόκειται για μια στρατηγική που δεν απαντά στα πραγματικά κοινωνικά αδιέξοδα, αλλά επιδιώκει να συσπειρώσει εκλογικά ακροατήρια μέσα από την ανασφάλεια.
Τι ζητά η κοινωνία, τι δίνει η κυβέρνηση
Μια δημοκρατία δεν δυναμώνει όταν περιορίζει τη δημόσια συζήτηση στο δίλημμα «σταθερότητα ή περιπέτεια». Δυναμώνει όταν αναγνωρίζει ότι η κοινωνική πίεση, η κριτική και η απαίτηση για δικαιοσύνη δεν είναι απειλές για την ομαλότητα, αλλά στοιχεία μιας ζωντανής πολιτικής κοινότητας. Η κοινωνία δεν ζητά απλώς να κυβερνηθεί χωρίς θόρυβο. Ζητά να ζει χωρίς μόνιμη ανασφάλεια.
Κι εδώ ακριβώς αναδεικνύεται το όριο του σημερινού κυβερνητικού λόγου. Εδώ και χρόνια ακούμε για ανθεκτικότητα της οικονομίας, για θετικές επιδόσεις, για επενδυτική εμπιστοσύνη, για καλύτερες μέρες που έρχονται. Κι όμως, η εμπειρία μεγάλου μέρους της κοινωνίας παραμένει πολύ διαφορετική. Η πίεση στο διαθέσιμο εισόδημα συνεχίζεται. Το στεγαστικό γίνεται όλο και πιο ασφυκτικό. Οι δημόσιες δομές έχουν εικόνα διάλυσης. Η αίσθηση δικαίου δεν έχει αποκατασταθεί. Και έτσι, πίσω από τους δείκτες και τα μηνύματα αισιοδοξίας, παραμένει ενεργή μια βαθιά καθημερινή ανασφάλεια.
Αυτό σημαίνει ότι η χώρα δεν χρειάζεται απλώς σταθερή κυβέρνηση. Χρειάζεται σταθερή ζωή.
Πέρα από την επικοινωνία
Χρειάζεται ένα κράτος που να προλαμβάνει και όχι μόνο να διαχειρίζεται. Μια οικονομία που να κατανέμει δικαιότερα τα βάρη και τις ευκαιρίες. Μια πολιτική που να μην εξαντλείται στη διαχείριση της εικόνας, αλλά να επενδύει στη συνοχή, στη λογοδοσία και στη φροντίδα της κοινωνικής πλειοψηφίας. Χρειάζεται, με άλλα λόγια, μια σταθερότητα με κοινωνικό περιεχόμενο.
Γιατί η αληθινή σταθερότητα δεν είναι η απουσία πολιτικού κινδύνου για την εξουσία. Είναι η παρουσία ασφάλειας για τους πολλούς. Δεν είναι η επανάληψη ενός κυβερνητικού συνθήματος κάθε φορά που ο κόσμος γύρω μας φλέγεται. Είναι η δυνατότητα του πολίτη να αισθάνεται ότι, ακόμη και σε δύσκολες διεθνείς συνθήκες, δεν θα μείνει μόνος απέναντι στην ακρίβεια, στην αβεβαιότητα και στη φθορά της καθημερινότητας.
Η κοινωνία δεν έχει ανάγκη από λέξεις που επιστρέφουν σε κάθε κρίση. Έχει ανάγκη από πολιτικές που αντέχουν πέρα από την επικοινωνία.
Τελευταίες Ειδήσεις
- «Για να το συνδέσω με την Ιθάκη»: Το επικό σκίτσο του Πετρουλάκη για το νέο κόμμα Τσίπρα, για το οποίο μιλούν όλοι σήμερα
- Τα Μερομήνια προβλέπουν «σκληρό» καλοκαίρι: Ποιος θα είναι ο πιο δύσκολος μήνας
- Τεκτονικές αλλαγές σε νέα δημοσκόπηση: Τα 2 κόμματα που εξαφάνισε ο Τσίπρας με το καλημέρα
