Οι μεγαλύτερες συνέπειες μιας σύγκρουσης συχνά δεν φαίνονται στο πεδίο της μάχης. Φαίνονται στην αντλία, στον λογαριασμό ενέργειας και στις τιμές των προϊόντων. Εκεί κρίνεται αν μια κυβέρνηση είναι πραγματικά προετοιμασμένη.
Οι συνέπειες ενός πολέμου δεν έρχονται πάντα με εικόνες από το μέτωπο. Έρχονται αθόρυβα, σε κύματα: στην οικονομία, στις μεταφορές, στην ασφάλεια, στη διάθεση των αγορών, στην αντοχή της κοινωνίας.
Κι αυτή είναι η πιο επικίνδυνη πλευρά μιας κλιμάκωσης: ότι μετατρέπει τη διεθνή ένταση σε καθημερινό βάρος, πριν ακόμη προλάβουμε να τη βάλουμε σε μια τάξη.
Το Ορμουζ και το σούπερ μάρκετ
Μέσα σε αυτές τις πολλαπλές συνέπειες εντάσσεται και κάτι απολύτως χειροπιαστό: το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ.
Και όταν κλείνει το Ορμούζ, δεν κλείνει «εκεί». Κλείνει εδώ. Γιατί το πραγματικό κόστος ενός τέτοιου σοκ δεν μετριέται μόνο σε γεωπολιτικούς όρους, αλλά σε λογαριασμούς.
Η αβεβαιότητα γίνεται ασφάλιστρα, τα ασφάλιστρα γίνονται ναύλα, τα ναύλα γίνονται τιμές.
Το βλέπεις στην αντλία, το βλέπεις στον λογαριασμό της ενέργειας, το βλέπεις στο μεταφορικό κόστος που περνά από το φορτηγό στο ράφι και από το ράφι στο σπίτι.
Στην Ελλάδα, αυτή η μετάφραση γίνεται γρήγορα, συχνά πιο απότομα απ’ όσο δικαιολογεί η πραγματικότητα, γιατί έχουμε μια αγορά που προεξοφλεί τον φόβο και μια κοινωνία που δεν έχει άλλα περιθώρια να «απορροφήσει» νέους κραδασμούς.
Διεθνές σοκ και κοινωνική αφαίμαξη
Εδώ είναι που η κρίση παύει να είναι «εξωτερική» και γίνεται πολιτική. Δεν γίνεται μια κοινωνία να πληρώνει «γεωπολιτική προσαύξηση» χωρίς δικλείδες, σαν να είναι φυσικό φαινόμενο. Δεν γίνεται να αρκούμαστε σε γενικές φράσεις του τύπου «έτσι είναι οι διεθνείς αγορές».
Χρειάζονται μηχανισμοί που δουλεύουν πριν φουσκώσει ο λογαριασμός: έλεγχοι που δεν είναι φωτογραφικοί, διαφάνεια στη διαμόρφωση των τιμών, παρακολούθηση της αλυσίδας κόστους (καύσιμα–μεταφορές–λιανική), και γρήγορες παρεμβάσεις όταν εμφανίζονται τα πρώτα σημάδια υπερτιμολόγησης.
Αλλιώς, το διεθνές σοκ γίνεται εσωτερική αφαίμαξη και αυτή την αφαίμαξη, στο τέλος, την πληρώνει η κοινωνική συνοχή.
Γι’ αυτό η πρώτη κριτική προς την κυβέρνηση είναι ευθεία: δεν αρκεί η επιχειρησιακή επάρκεια. Χρειάζεται κοινωνική επάρκεια. Δεν αρκεί να λες «είμαστε έτοιμοι», αν το μοναδικό που νιώθει ο πολίτης είναι ότι κάθε κρίση μετατρέπεται σε αφορμή για νέες αυξήσεις χωρίς αντίβαρα. Η πολιτεία οφείλει να δείξει με πράξεις, ότι δεν θα αφήσει την αγορά να μετατρέψει την αναταραχή σε ευκαιρία κερδοσκοπίας.
Εθνική συνεννόηση
Η δεύτερη κριτική είναι θεσμική. Σε τέτοιες στιγμές, δεν χρειάζεται σκηνικό «όλα περνούν από το Μαξίμου και μετά ενημερώνουμε». Χρειάζεται στοιχειώδης εθνική συνεννόηση: ουσιαστική ενημέρωση των κομμάτων, καθαρή γραμμή, λιγότερη επικοινωνία και περισσότερη συνέχεια. Η αξιοπιστία χτίζεται όταν μια χώρα δείχνει ότι μπορεί να κρατήσει σταθερή ρότα χωρίς να παρασύρεται από τον θόρυβο.
Η Ελλάδα δεν μπορεί να ελέγξει τις κινήσεις τρίτων, ούτε να εξαφανίσει την αβεβαιότητα.
Μπορεί όμως να ελέγξει το πώς στέκεται απέναντί της: με μέτρο, με κοινωνική προστασία απέναντι στην ακρίβεια, με θεσμική σοβαρότητα και με σταθερή αποτροπή χωρίς φανφάρες.
Η ουσία βρίσκεται στο πώς θα ζήσουμε τον επόμενο μήνα και στο αν θα αφήσουμε τις κρίσεις των άλλων να γίνουν η δική μας μόνιμη κανονικότητα.
Τελευταίες Ειδήσεις
- ΣΚΑΪ, πρώην σύντροφοι και… θανατική ποινή: Το τριπλό χτύπημα που εξόργισε τον Τσίπρα
- Η τρίτη δύναμη χωρίς κόμμα: Το παράδοξο των 27 που αλλάζουν το παιχνίδι
- Ο δρόμος Μητσοτάκη προς την κάλπη: Τραμπ, ΔΕΘ, Μάρμαρα, εκλογές
