Η άρνηση της Ισπανίας να επιτρέψει τη χρήση των βάσεών της για κλιμάκωση κατά του Ιράν και η σύγκρουση του Πέδρο Σάντσεθ με τον Ντόναλντ Τραμπ δεν είναι ένα απλό διπλωματικό επεισόδιο. Είναι τεστ αξιοπρέπειας για ολόκληρη την Ευρώπη.
Η χθεσινή σύγκρουση ανάμεσα στον Πέδρο Σάντσεθ και τον Ντόναλντ Τραμπ δεν ήταν μια γενική «διπλωματική διαφωνία». Ήταν απολύτως συγκεκριμένη.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες ζήτησαν τη χρήση των αμερικανικών βάσεων στη Ρότα και στο Μορόν, επί ισπανικού εδάφους, για επιχειρήσεις που σχετίζονταν με στρατιωτική κλιμάκωση απέναντι στο Ιράν. Η Μαδρίτη αρνήθηκε.
Η ισπανική κυβέρνηση ξεκαθάρισε ότι η χρήση των βάσεων για τέτοιου είδους επιχειρήσεις δεν μπορεί να εγκριθεί χωρίς σαφή νομική βάση στο πλαίσιο του διεθνούς δικαίου και χωρίς σχετική νομιμοποίηση. Με απλά λόγια: δεν θα επιτρέψει να χρησιμοποιηθεί το έδαφός της για μια πολεμική κλιμάκωση που δεν έχει διεθνή κάλυψη.
Η περήφανη στάση του Ισπανού πρωθυπουργού
Η αντίδραση του Τραμπ ήταν επιθετική και δημόσια. Χαρακτήρισε την Ισπανία «κακό σύμμαχο», απείλησε με διακοπή εμπορικών σχέσεων και άφησε αιχμές ακόμη και για τη θέση της χώρας στο ΝΑΤΟ, πιέζοντας παράλληλα για αύξηση των αμυντικών δαπανών στο 5% του ΑΕΠ.
Δεν επρόκειτο για παρασκηνιακή διαφωνία. Ήταν δημόσια επίθεση.
Και εδώ αρχίζει το πολιτικό βάρος της στάσης Σάντσεθ.
Ο Ισπανός πρωθυπουργός δεν υπαναχώρησε. Δεν «διόρθωσε» τη θέση του για να αποφύγει την ένταση. Δεν προσπάθησε να ρίξει τους τόνους με αμφίσημες διατυπώσεις. Αντιθέτως, υπενθύμισε ότι:
- Η Ισπανία είναι κυρίαρχο κράτος.
- Οι βάσεις στο ισπανικό έδαφος λειτουργούν βάσει συμφωνιών, όχι μονομερών απαιτήσεων.
- Οι στρατιωτικές αποφάσεις που οδηγούν σε πόλεμο ή κλιμάκωση πρέπει να έχουν διεθνή νομιμοποίηση.
Η απάντησή του ήταν ψύχραιμη, θεσμική και σαφής: οι σχέσεις με τις ΗΠΑ είναι στρατηγικές, αλλά δεν είναι σχέσεις υποτέλειας.
Γιατί οι πολιτικές καταβολές καθορίζουν και τη στάση
Δεν είναι καθόλου τυχαίο ότι ο Σάντσεθ προέρχεται από τη σοσιαλδημοκρατική και αριστερή παράδοση της Ισπανίας.
Η πολιτική του ταυτότητα δεν είναι διακοσμητική, αλλά αφορά τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβάνεται τις διεθνείς σχέσεις: με προτεραιότητα στο διεθνές δίκαιο, στη συλλογική ασφάλεια, στον πολυμερή διάλογο και όχι στη λογική της επιβολής ισχύος.
Η στάση του απέναντι στην κλιμάκωση με το Ιράν ήταν συνεπής με μια πολιτική κουλτούρα που βάζει τους κανόνες πάνω από τις πιέσεις.
Ας παραδειγματιστούν οι υπόλοιποι
Αυτή η στάση έχει τεράστια σημασία για την Ευρωπαϊκή Ένωση. Διότι το ερώτημα δεν είναι μόνο τι κάνει η Ισπανία. Είναι αν η Ευρώπη αποδέχεται ότι κράτη-μέλη της μπορούν να δέχονται δημόσιες απειλές επειδή επιλέγουν να σεβαστούν το διεθνές δίκαιο.
Ο Σάντσεθ δεν είπε «όχι» στις ΗΠΑ. Είπε «ναι» στη νομιμότητα.
Δεν είπε «όχι» στη συμμαχία. Είπε «όχι» στη λογική ότι μια υπερδύναμη μπορεί να απαιτεί στρατιωτική συμμόρφωση χωρίς νομικό και πολιτικό έρεισμα.
Αυτό είναι ηγεσία.
Σε μια εποχή όπου η διεθνής πολιτική συχνά λειτουργεί με όρους πίεσης και δημόσιας ταπείνωσης, η Ισπανία έδειξε ότι υπάρχει και άλλος δρόμος: αξιοπρέπεια, κανόνες, καθαρές γραμμές.
Η Ευρώπη οφείλει να στηρίξει αυτή τη στάση. Όχι από ιδεολογική ταύτιση. Αλλά γιατί αν δεν υπερασπιστεί τη θεσμική της αυτονομία τώρα, δεν θα μπορεί να το κάνει αύριο.
Επιλογή νομιμότητας
Ο Πέδρο Σάντσεθ δεν έκανε μια αφηρημένη «επιλογή αρχών».
Πήρε μια συγκεκριμένη απόφαση για τις βάσεις Ρότα και Μορόν.
Δέχτηκε συγκεκριμένες απειλές.
Και απάντησε συγκεκριμένα.
Αυτό είναι παράδειγμα.
Δεν πρόκειται απλώς για μια διμερή ένταση. Εδώ, σε αυτή τη στιγμή, κρίνεται το ίδιο το μέλλον της Ευρώπης.
Αν οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις στηρίξουν καθαρά τη στάση της Ισπανίας, τότε αποδεικνύουν ότι η Ευρώπη υπάρχει ως πολιτική οντότητα με φωνή και βούληση.
Αν τον αφήσουν μόνο του απέναντι σε πιέσεις και απειλές, τότε το μήνυμα θα είναι εξίσου καθαρό: ότι η ευρωπαϊκή ενότητα τελειώνει εκεί όπου αρχίζει ο φόβος.
Σε αυτή τη δοκιμασία, η Ευρώπη αποφασίζει αν θα σταθεί όρθια ή αν θα αρχίσει να διαλύεται σιωπηλά.
Τελευταίες Ειδήσεις
- «Για να το συνδέσω με την Ιθάκη»: Το επικό σκίτσο του Πετρουλάκη για το νέο κόμμα Τσίπρα, για το οποίο μιλούν όλοι σήμερα
- Τα Μερομήνια προβλέπουν «σκληρό» καλοκαίρι: Ποιος θα είναι ο πιο δύσκολος μήνας
- Τεκτονικές αλλαγές σε νέα δημοσκόπηση: Τα 2 κόμματα που εξαφάνισε ο Τσίπρας με το καλημέρα
