Η άτυπη έναρξη της μετα-Μητσοτάκη εποχής

Όταν ξεσπά φωτιά μέσα σε ένα κόμμα εξουσίας, δεν αρκεί να αναζητά κανείς το πρόσωπο που άναψε το σπίρτο. Το κρίσιμο είναι ότι το πολιτικό έδαφος είχε ήδη φτάσει σε σημείο ανάφλεξης. Στην περίπτωση της Νέας Δημοκρατίας, αυτό το τοπίο έχει διαμορφωθεί εδώ και καιρό: η συζήτηση για τη μετα-Μητσοτάκη εποχή έχει ξεκινήσει πολιτικά, έστω κι αν δεν έχει ανοίξει θεσμικά.

Ο Κυριάκος Μητσοτάκης σήμερα παραμένει κυρίαρχος. Ωστόσο, όσο ο χρόνος περνά και η φθορά συσσωρεύεται, τόσο περισσότεροι στο εσωτερικό της ΝΔ σκέφτονται την επόμενη ημέρα. Δεν μιλάμε για οργανωμένη αμφισβήτηση. Πρόκειται όμως για σταδιακή αναδιάταξη θέσεων. Και αυτή η διαδικασία, σε κάθε κόμμα εξουσίας, γεννά εντάσεις.

Αυτή τη στιγμή δεν εξελίσσεται μάχη για το Κέντρο, αφού η σύγκρουση δεν είναι μεταξύ δύο κεντρώων διεκδικητών. Δεν πρόκειται, για παράδειγμα, για αναμέτρηση Πιερρακάκη–Δένδια. Το πραγματικό ρήγμα εντοπίζεται αλλού: ανάμεσα σε μια πιο σκληρή, ιδεολογικά συμπαγή εκδοχή της δεξιάς πολιτικής, που εκφράζεται συχνά με υψηλούς τόνους από τον Άδωνι Γεωργιάδη, και σε μια πιο παραδοσιακή, θεσμική προσέγγιση, που συνδέεται με το προφίλ του Νίκου Δένδια. Ανάμεσά τους, στελέχη με μεταρρυθμιστικό και τεχνοκρατικό στίγμα, όπως η Νίκη Κεραμέως και ο Κυριάκος Πιερρακάκης.

Η πίεση που δέχονται αυτά τα πρόσωπα δεν προέρχεται μόνο από εξωκομματικούς παράγοντες. Το αντίθετο. Και δεν είναι «άτυχοι υπουργοί» που βρέθηκαν τυχαία στο μάτι του κυκλώνα. Στην πολιτική, ιδίως σε περιόδους μετάβασης, όσοι βρίσκονται κοντά στο κέντρο των εσωτερικών ισορροπιών είναι ενεργοί παίκτες. Έχουν φιλοδοξίες, επιρροή και προοπτική. Όταν λοιπόν τα «άπλυτα» βγαίνουν στη φόρα ή όταν δέχονται εσωτερικά πλήγματα, αυτό αποτελεί μέρος μιας ευρύτερης αναμέτρησης. Σε τέτοιες φάσεις δεν πλήττεται μόνο όποιος παίζει σημαντικό ρόλο στο σήμερα. Πλήττεται όποιος θεωρείται ότι μπορεί να παίξει καθοριστικό ρόλο αύριο.

Τα δημόσια «καρφιά», οι διακριτές διαφοροποιήσεις και οι αιχμές που καταγράφονται το τελευταίο διάστημα δεν είναι μεμονωμένα επεισόδια. Είναι ενδείξεις ότι η παράταξη της ΝΔ εισέρχεται σε περίοδο εσωτερικής σύγκρουσης σχετικά με το ποιο ιδεολογικό ρεύμα θα επικρατήσει στο τέλος. Ο Κυριάκος Πιερρακάκης επιλέγει να μείνει εκτός της όξυνσης. Διατηρεί χαμηλούς τόνους, επενδύει στο μεταρρυθμιστικό και τεχνοκρατικό του προφίλ και αναμένει τη φάση των ισορροπιών. Δεν διεκδικεί ρόλο στην αντιπαράθεση, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι δεν θα τον διεκδικήσει στη συνέχεια.

Το Κέντρο ήταν αυτό που έδωσε τη νίκη σε δύο εκλογικές αναμετρήσεις. Σήμερα όμως δεν έχει αυτονόητο διάδοχο. Και όταν ο χώρος που εξασφάλισε την εξουσία γίνεται αντικείμενο διεκδίκησης, η ένταση είναι αναπόφευκτη.

Μέσα σε αυτή τη συγκυρία αποκτά ιδιαίτερο ενδιαφέρον και η αυξημένη δημόσια παρουσία του Ευάγγελου Βενιζέλου. Ο Βενιζέλος προέρχεται από το ΠΑΣΟΚ και πολιτικά ανήκει σε εκείνον τον χώρο. Δεν είναι στέλεχος της ΝΔ ούτε κινείται οργανωτικά εντός της. Διατηρεί όμως διαχρονικά εξαιρετικές σχέσεις με δύο πρώην πρωθυπουργούς της ΝΔ, τον Αντώνη Σαμαρά και τον Κώστα Καραμανλή. Το γεγονός ότι έχει επιλέξει να βγει τόσο μπροστά το τελευταίο διάστημα, με συνεχόμενες συνεντεύξεις και αιχμηρές θεσμικές παρεμβάσεις, δεν μπορεί να θεωρηθεί συμπτωματικό.

Δεν διεκδικεί φυσικά κομματικό ρόλο στη ΝΔ. Αλλά, σε μια στιγμή που στο κυβερνών κόμμα αναπτύσσονται εσωτερικές αναταράξεις για τη μετά Μητσοτάκη φυσιογνωμία του κόμματος, ακόμη και υπόγειες προσωπικές συγκρούσεις μεταξύ των εκφραστών των ιδεολογικών ρευμάτων της ΝΔ, η παρέμβαση κάθε προσώπου με θεσμικό βάρος και αποδοχή πέραν του χώρου του, μπορεί ενδεχομένως να επηρεάσει τις εσωκομματικές διεργασίες στο κυβερνών κόμμα. Διότι η πολιτική δεν κινείται στο κενό. Διαμορφώνεται (και) από συσχετισμούς.

Η ΝΔ δεν βρίσκεται σε κατάσταση διάλυσης ούτε σε προφανή κρίση ηγεσίας. Βρίσκεται, όμως, σε μια πρόωρη φάση εσωτερικής αναδιάταξης. Και ιστορικά, αυτές οι φάσεις είναι οι πιο κρίσιμες. Η μετα-Μητσοτάκη εποχή μπορεί να μην έχει οριστεί θεσμικά, έχει όμως αρχίσει να λειτουργεί πολιτικά ως σημείο αναφοράς. Το ποιος θα ελέγξει το Κέντρο, ποιος θα διαμορφώσει το αφήγημα της συνέχειας και ποιος θα εμφανιστεί ως εγγυητής σταθερότητας, δεν είναι ερωτήματα που θα τεθούν στο μέλλον. Τίθενται ήδη.

Κι όταν τα ερωτήματα του παρόντος αφορούν τη διαδοχή, οι εντάσεις που βλέπουμε δεν είναι εξαιρέσεις. Είναι η μέθοδος με την οποία τα κόμματα προετοιμάζουν τη μετάβασή τους.