Με αιχμή το άρθρο 86 και ανοιχτές υποθέσεις όπως ο ΟΠΕΚΕΠΕ και τα Τέμπη, ο Ευάγγελος Βενιζέλος δεν παρεμβαίνει απλώς στη συνταγματική συζήτηση. Τοποθετεί τον εαυτό του σε έναν ευρύτερο θεσμικό ρόλο, με το βλέμμα στην επόμενη πολιτική φάση.
Η παρέμβαση του Ευάγγελου Βενιζέλου στην εκδήλωση του Κύκλου Ιδεών για την αναθεώρηση του Συντάγματος δεν κινήθηκε στο επίπεδο μιας θεωρητικής συζήτησης αλλά επικεντρώθηκε (προφανώς σκοπίμως) στο άρθρο 86.
Μάλιστα ο πρώην αρχηγός του ΠΑΣΟΚ το συνέδεσε ευθέως με ανοιχτές υποθέσεις για την κυβέρνηση, τις οποίες μέχρι στιγμής έχει διαχειριστεί με τρόπο που δεν συνάδει με την εικόνα του συνταγματικού θεματοφύλακα που θέλει να εμφανίσει. Αφετηρία της τοποθέτησής του ήταν η παραδοχή ότι η κοινωνική απαίτηση για αλλαγή της διάταξης περί ευθύνης υπουργών είναι πραγματική και εύλογη. Όχι, όμως, ως ένα αφηρημένο αίτημα θεσμικού εκσυγχρονισμού, αλλά επειδή υπάρχουν ανοιχτές υποθέσεις που έχουν διαχειριστεί με τρόπο που ενισχύει την καχυποψία. Στο πλαίσιο αυτό, έκανε σαφή αναφορά τόσο στην υπόθεση του ΟΠΕΚΕΠΕ, όσο και στην τραγωδία των Τεμπών, συνδέοντάς τες με την ενεργοποίηση ή (για να είμαστε πιο σαφείς τη μη ενεργοποίηση) των μηχανισμών ελέγχου που προβλέπει το ισχύον συνταγματικό πλαίσιο.
Η αναφορά στο 2019
Η αιχμή του δεν αφορούσε μόνο το γράμμα του άρθρου 86, αλλά τον τρόπο με τον οποίο αυτό χρησιμοποιήθηκε πολιτικά. Στην ανάλυσή του υποστήριξε ότι το πρόβλημα δεν είναι ότι το Σύνταγμα έχει εγγενείς αδυναμίες, αλλά ότι αυτές αξιοποιήθηκαν για να αποφευχθεί ο ουσιαστικός έλεγχος σε υποθέσεις με βαρύ πολιτικό και κοινωνικό φορτίο. Ειδικά στην περίπτωση των Τεμπών, όπου η απαίτηση για λογοδοσία υπερβαίνει τα κομματικά όρια, η επίκληση θεσμικών διαδικασιών χωρίς πραγματικό αποτέλεσμα, εντείνει την αίσθηση της συγκάλυψης.
Σε αυτό το σημείο, ο Βενιζέλος αναφέρθηκε στο 2019, σημειώνοντας ότι όταν η τότε κοινοβουλευτική πλειοψηφία είχε τη δυνατότητα να αλλάξει τη διάταξη περί ευθύνης υπουργών, δεν το έκανε. Η επισήμανση αυτή λειτουργεί ως απάντηση στο κυβερνητικό αφήγημα ότι το πρόβλημα είναι διαχρονικό και αποκομμένο από τις σημερινές επιλογές. Αντιθέτως, μεταφέρει την ευθύνη στο παρόν και στις πολιτικές αποφάσεις που ελήφθησαν συνειδητά.
Η επιδίωξη
Το νόημα της παρέμβασής του δεν ήταν η υπεράσπιση του άρθρου 86, αλλά η αμφισβήτηση της ηθικής και πολιτικής βάσης πάνω στην οποία η κυβέρνηση εμφανίζεται σήμερα ως μεταρρυθμιστής, ενώ εκκρεμούν σοβαρά ερωτήματα για τον χειρισμό συγκεκριμένων σκανδάλων.
Ιδιαίτερη σημασία έχει, ωστόσο, το πώς ο ίδιος τοποθετεί τον εαυτό του μέσα σε αυτή τη συζήτηση. Δεν μιλά απλώς ως συνταγματολόγος ούτε ως πρώην κυβερνητικός παράγοντας. Μιλά ως πρόσωπο που φαίνεται να διεκδικεί έναν ρόλο θεσμικής αναφοράς σε μια περίοδο όπου ο Κυριάκος Μητσοτάκης δεν έχει απέναντί του κάποιον με αντίστοιχο θεσμικό βάρος και εμπειρία, ικανό να συγκρουστεί μαζί του στο πεδίο της συνταγματικής ευθύνης και της λογοδοσίας.
Η λύση της κυβέρνησης ειδικού σκοπού
Σε ένα πολιτικό τοπίο όπου η αντιπολίτευση δυσκολεύεται να μετατρέψει τη φθορά της κυβέρνησης σε πειστική θεσμική πρόταση, ο Βενιζέλος εμφανίζεται να κρατά για τον εαυτό του έναν διαφορετικό ρόλο. Όχι του αντιπάλου, αλλά του εγγυητή μιας μετάβασης που θα μπορούσε να συνδυάσει θεσμική συνέχεια με ουσιαστικό έλεγχο των υποθέσεων που σήμερα παραμένουν ανοιχτές.
Υπό αυτή την έννοια, η παρέμβασή του μπορεί να διαβαστεί και ως προετοιμασία για μια επόμενη φάση, ενδεχομένως ακόμη και για το ενδεχόμενο μιας κυβέρνησης ειδικού σκοπού. Μιας κυβέρνησης με περιορισμένη αποστολή και σαφή στόχο: την ποινική και πολιτική διερεύνηση σκανδάλων όπως ο ΟΠΕΚΕΠΕ και η τραγωδία των Τεμπών, χωρίς να οδηγηθεί η χώρα σε θεσμική αστάθεια.
Αν αυτός ο ρόλος θα υλοποιηθεί ή θα μείνει στο επίπεδο της δημόσιας παρέμβασης, μένει να φανεί. Το βέβαιο είναι ότι ο Βενιζέλος δεν μίλησε απλώς για το άρθρο 86. Θέλησε να βγει μπροστά στη συζήτηση για το ποιος μπορεί, τελικά, να εγγυηθεί ότι η λογοδοσία δεν θα παραμείνει μια διαρκής υπόσχεση.
Τελευταίες Ειδήσεις
- Το πρώτο… καλλιτεχνικό μπαμ του Τσίπρα: Ο ηθοποιός που κλείνει στο νέο κόμμα
- Πολύ σοβαρό επεισόδιο στο Αιγαίο με την Τουρκία
- Ριψοκίνδυνη απόφαση της Μαρίας Καρυστιανού…
