Ο Αμερικανός πρέσβης στην Άγκυρα υπερασπίστηκε τις αμφιλεγόμενες δηλώσεις του για Ισραήλ και Χεζμπολάχ, ενώ έστειλε νέο μήνυμα ότι το αδιέξοδο με την Τουρκία είναι «παράλογο» και μπορεί να ξεμπλοκάρει σύντομα.
Ο Τομ Μπάρακ επανέρχεται για δεύτερη φορά μέσα σε λίγες ημέρες με παρεμβάσεις που προκαλούν αίσθηση στην Ουάσινγκτον, στην Άγκυρα αλλά και σε όσες πρωτεύουσες παρακολουθούν στενά την ισορροπία δυνάμεων στην Ανατολική Μεσόγειο. Ο Αμερικανός πρέσβης στην Τουρκία και ειδικός απεσταλμένος για τη Συρία δεν περιορίστηκε αυτή τη φορά στο να αφήσει υπαινιγμούς για εξομάλυνση στις αμερικανοτουρκικές σχέσεις. Σε γραπτές απαντήσεις του στο Fox News Digital, έδωσε κανονικό πολιτικό σήμα ότι θεωρεί «παράλογο» το σημερινό αδιέξοδο γύρω από το πρόγραμμα των F-35 και ότι βλέπει δυνατότητα λύσης του ζητήματος των S-400 μέσα σε μήνες. Ταυτόχρονα, επέμεινε ότι οι δηλώσεις του για Ισραήλ, Χεζμπολάχ και Λίβανο δεν συνιστούν αλλαγή αμερικανικής πολιτικής, αλλά μια πιο «ρεαλιστική» ανάγνωση του τι συμβαίνει πραγματικά στη Μέση Ανατολή. Με αυτόν τον τρόπο επιχείρησε να απαντήσει στις επικρίσεις που ξέσπασαν μετά τις τοποθετήσεις του στην Αττάλεια, χωρίς όμως να κάνει βήμα πίσω στην ουσία τους.
Τομ Μπάρακ για F-35
Η πιο βαριά διάσταση των δηλώσεών του αφορά ασφαλώς την Τουρκία και το πρόγραμμα των F-35. Το Reuters είχε ήδη μεταδώσει στις 17 Απριλίου ότι ο Μπάρακ εμφανίστηκε αισιόδοξος πως το μακροχρόνιο αδιέξοδο για τις αμερικανικές κυρώσεις κατά της Τουρκίας λόγω των S-400 θα μπορούσε να λυθεί σύντομα. Στις νεότερες απαντήσεις του, σύμφωνα με το Fox News Digital, πήγε ακόμη πιο μακριά, μιλώντας για δυνατότητα επανένταξης της Τουρκίας στο πρόγραμμα μέσα σε λίγους μήνες, υπό την προϋπόθεση ότι θα πληρούνται πλήρως οι όροι του αμερικανικού νόμου, περιλαμβανομένης της επαληθεύσιμης παύσης κατοχής και λειτουργίας των S-400. Αυτό είναι καθοριστικό, γιατί δείχνει πως ο ίδιος δεν αγνοεί το νομικό εμπόδιο ούτε μιλά γενικά για πολιτική βούληση. Αντίθετα, επιχειρεί να εμφανίσει μια πιθανή τεχνική και διπλωματική φόρμουλα που θα μπορούσε να περάσει και από το θεσμικό φίλτρο της Ουάσινγκτον.
Η στάση αυτή αποκτά μεγαλύτερο βάρος αν θυμηθεί κανείς το ιστορικό της υπόθεσης. Η Τουρκία αποβλήθηκε από το πρόγραμμα των F-35 και βρέθηκε αντιμέτωπη με κυρώσεις το 2020, όταν η αγορά του ρωσικού συστήματος S-400 θεωρήθηκε ασύμβατη με την ασφάλεια της τεχνολογίας των αμερικανικών μαχητικών και του συστήματος αεράμυνας του ΝΑΤΟ. Από τότε, η Ουάσινγκτον επέμενε ότι δεν μπορεί να υπάρξει επιστροφή όσο η Άγκυρα διατηρεί ή λειτουργεί το ρωσικό σύστημα. Η «Καθημερινή» είχε καταγράψει πριν από λίγες ημέρες ότι ο Μπάρακ χρησιμοποίησε ακόμη και το παράδειγμα της Ελλάδας, λέγοντας πως η Αθήνα διαθέτει S-300 και F-35, για να δείξει ότι το θέμα μπορεί να ιδωθεί πιο ευέλικτα. Αυτό το επιχείρημα ήταν ήδη αρκετό για να προκαλέσει έντονες αντιδράσεις. Με τις σημερινές του τοποθετήσεις, ο ίδιος ουσιαστικά επιβεβαιώνει ότι επιδιώκει να κρατήσει ζωντανή και μάλιστα ανοιχτή τη συζήτηση για ένα νέο αμερικανοτουρκικό reset.
Τομ Μπάρακ για Λίβανο
Στο άλλο μεγάλο μέτωπο, εκείνο του Ισραήλ, της Χεζμπολάχ και του Λιβάνου, ο Μπάρακ απέρριψε ότι επιχείρησε να εξισώσει έναν αμερικανικό σύμμαχο με μια οργάνωση που οι ΗΠΑ χαρακτηρίζουν τρομοκρατική. Αντίθετα, υποστήριξε ότι όταν περιέγραφε την εκεχειρία ως εύθραυστη «παύση» και μιλούσε για εμπλεκόμενους που έχουν αποδειχθεί «equally untrustworthy», περιέγραφε απλώς το ιστορικό μοτίβο παραβιάσεων, επανεξοπλισμού και ανταγωνισμού μέσω αντιπροσώπων. Την ίδια στιγμή ξεκαθάρισε ότι η αμερικανική θέση για τη Χεζμπολάχ δεν αλλάζει και ότι παραμένει τρομοκρατική οργάνωση υπεύθυνη για θανάτους Αμερικανών και για αποσταθεροποιητική δράση στην περιοχή. Επέμεινε επίσης ότι ο στόχος δεν είναι μια απλοϊκή εξάλειψη μόνο με στρατιωτικά μέσα, αλλά η αποδυνάμωσή της ώστε να μπορέσει να ενισχυθεί ένα κυρίαρχο λιβανικό κράτος και να λειτουργήσει η διπλωματία.
Από πολιτική άποψη, εξίσου έντονες ήταν και οι τοποθετήσεις του για τα «ισχυρά καθεστώτα ηγεσίας» στη Μέση Ανατολή. Ο Μπάρακ υποστήριξε ότι η εμπειρία των τελευταίων δεκαετιών δείχνει πως χώρες που δοκίμασαν βίαιη ή βεβιασμένη μετάβαση σε δυτικού τύπου δημοκρατία μετά την Αραβική Άνοιξη συχνά κατέληξαν σε χάος ή νέο αυταρχισμό, ενώ σταθερά καθεστώτα, όπως οι μοναρχίες του Κόλπου, πέτυχαν ανάπτυξη και σταθερότητα. Έσπευσε βέβαια να προσθέσει ότι το Ισραήλ αποτελεί σημαντική εξαίρεση ως δημοκρατία της περιοχής και ότι η αμερικανική πολιτική δεν εγκαταλείπει τη δημοκρατία και τα ανθρώπινα δικαιώματα, αλλά προσαρμόζεται στην ανάγκη για σταθερότητα και αποτελεσματική διακυβέρνηση. Αυτή η οπτική εξηγεί και γιατί ο ίδιος επικαλείται συνεχώς τον «ρεαλισμό» ως λέξη-κλειδί της σημερινής αμερικανικής στρατηγικής.
Το τελικό συμπέρασμα από τη νέα του παρέμβαση είναι ότι ο Τομ Μπάρακ δεν λειτουργεί ως απλός διπλωματικός διαμεσολαβητής χαμηλών τόνων. Αντιθέτως, παρεμβαίνει με τρόπο που δοκιμάζει όρια, ανοίγει επίμαχα ζητήματα και μεταφέρει δημόσια μια γραμμή της αμερικανικής πλευράς πιο ευέλικτη, πιο συναλλακτική και πιο πραγματιστική. Ειδικά στο θέμα της Τουρκίας και των F-35, οι δηλώσεις του δημιουργούν πλέον σαφές πολιτικό προηγούμενο. Και αυτό ακριβώς εξηγεί γιατί η νέα του εμφάνιση δεν πέρασε ως άλλη μία συνέντευξη, αλλά ως ηχηρό μήνυμα ότι η Ουάσινγκτον εξετάζει ξανά με σοβαρότητα το πού θέλει να φτάσει τη σχέση της με την Άγκυρα.
Τελευταίες Ειδήσεις
- ΣΚΑΪ, πρώην σύντροφοι και… θανατική ποινή: Το τριπλό χτύπημα που εξόργισε τον Τσίπρα
- Η τρίτη δύναμη χωρίς κόμμα: Το παράδοξο των 27 που αλλάζουν το παιχνίδι
- Ο δρόμος Μητσοτάκη προς την κάλπη: Τραμπ, ΔΕΘ, Μάρμαρα, εκλογές
