Ο «φιλοευρωπαίος» Μαγιάρ και το δύσκολο τέλος του ορμπανισμού
Η παρουσία του Βίκτορ Όρμπαν στα ευρωπαϊκά δρώμενα επί 16 χρόνια αποτελούσε «αγκάθι» για τους ευρωπαίους εταίρους, καθώς είχε ακραίες θέσεις, και συγκρουόταν συνεχώς με τον σκληρό πυρήνα των Βρυξελλών. Πολέμιος των παραδοσιακών δυνάμεων της γηραιάς Ηπείρου, αμερικανόφιλος και ρωσόφιλος, ο Όρμπαν είχε κάνει… αντάρτικο κι απειλούσε με το βέτο του τις αποφάσεις της ΕΕ.
«Η Ευρώπη έχει χάσει την ικανότητά της για αυτοδιάθεση, δεν μπορεί να καθορίσει ποιοι είναι οι στόχοι της και δεν μπορεί να καταλάβει ποια μέσα θα πρέπει να χρησιμοποιήσει για να επιτύχει τους στόχους της» έλεγε και χαρακτήριζε τη χώρα του όχι ως το «μαύρο πρόβατο» της ΕΕ, αλλά το «πρώτο χελιδόνι».
Επέμενε ότι «η μοίρα της Ευρώπης είναι σήμερα συνδεδεμένη με αυτή της Αμερικής», οπότε αν η Ουάσιγκτον χάσει έδαφος, «θα υποφέρουμε κι εμείς», ασκώντας βέτο στο δάνειο των 90 δισ. προς την Ουκρανία και στον εμπορικό πόλεμο ΕΕ-ΗΠΑ έπαιρνε το μέρος του φίλου του, Ντόναλντ Τραμπ.
Πλέον, με την εκλογή του Πέτερ Μαγιάρ σηματοδοτείται κάτι πολύ περισσότερο από μια εσωτερική πολιτική ανατροπή απέναντι στον Βίκτορ Όρμπαν. Συνιστά, δυνητικά, μια γεωπολιτική μετατόπιση με ευρωπαϊκές και διεθνείς προεκτάσεις, ιδίως αν επιβεβαιωθεί η εικόνα που ήδη αρχίζει να καλλιεργείται, ότι πρόκειται για έναν ηγέτη πιο συμβατό με τον ευρωπαϊκό πυρήνα, λιγότερο συγκρουσιακό και σαφώς πιο αποστασιοποιημένο από τις «ανατολικές» ισορροπίες του προκατόχου του.
Όπως τονίζεται και στο Politico, η πρώτη απτή ένδειξη αλλαγής αποτελεί τη διάθεση της Βουδαπέστης να άρει το μπλοκάρισμα για το ευρωπαϊκό δάνειο προς την Ουκρανία. Αν και ο Μαγιάρ κρατά επιφυλάξεις ως προς τη συμμετοχή της Ουγγαρίας στη χρηματοδότηση, η αποδοχή της συλλογικής ευρωπαϊκής απόφασης αποτελεί σαφή ρήξη με τη στρατηγική εκβιασμών που είχε υιοθετήσει ο Όρμπαν.
Η εικόνα του «φιλοευρωπαίου» Μαγιάρ
Ο Μαγιάρ επιχειρεί μια επανατοποθέτηση της Ουγγαρίας εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Σε αντίθεση με τον Όρμπαν, ο οποίος οικοδόμησε πολιτική ταυτότητα πάνω στη σύγκρουση με τις Βρυξέλλες, ο νέος πρωθυπουργός φαίνεται να επενδύει στην αποκατάσταση της εμπιστοσύνης. Η συγκυρία ευνοεί τον Μαγιάρ που αν παίξει σωστά το «φιλοευρωπαϊκό χαρτί», τότε μπορεί να αποκομίσει οφέλη για τη χώρα του.
Η φιλοευρωπαϊκή του στάση δεν εκφράζεται απαραίτητα ως άκριτη ευθυγράμμιση, αλλά ως επιστροφή σε μια «κανονικότητα»:
- αποδοχή των ευρωπαϊκών θεσμικών διαδικασιών
- περιορισμός των μονομερών βέτο
- έμφαση στη διαφάνεια και το κράτος δικαίου
Αυτό είναι κρίσιμο, διότι η Ουγγαρία του Όρμπαν είχε μετατραπεί σε «εσωτερικό πρόβλημα» της ΕΕ, μπλοκάροντας αποφάσεις και αμφισβητώντας βασικές αρχές της Ένωσης.
Τι σημαίνει για την Ευρωπαϊκή Ένωση
Για την Ευρωπαϊκή Ένωση, η αλλαγή ηγεσίας στη Βουδαπέστη μπορεί να αποδειχθεί στρατηγικής σημασίας. Αφενός, ενδέχεται να αποκατασταθεί η λειτουργικότητα στη λήψη αποφάσεων. Ο Όρμπαν είχε επανειλημμένα χρησιμοποιήσει το δικαίωμα βέτο ως εργαλείο πίεσης, είτε για οικονομικά ανταλλάγματα είτε για πολιτική επιρροή. Ένας πιο συνεργάσιμος πρωθυπουργός μειώνει τον κίνδυνο παράλυσης σε κρίσιμα ζητήματα, όπως η στήριξη στην Ουκρανία.
Αφετέρου, ανοίγει ο δρόμος για εξομάλυνση των σχέσεων με τις Βρυξέλλες, ιδίως στο μέτωπο των «παγωμένων» ευρωπαϊκών κονδυλίων λόγω ζητημάτων κράτους δικαίου. Η κυβέρνηση Μαγιάρ, αν κινηθεί προς μεταρρυθμίσεις, μπορεί να επαναφέρει σημαντικά κεφάλαια στην ουγγρική οικονομία. Εξάλλου, σε συμβολικό επίπεδο, η εκλογή του αποδυναμώνει το μπλοκ των «αντιφιλελεύθερων» ηγετών εντός της ΕΕ, στο οποίο ανήκαν επίσης πολιτικά πρόσωπα όπως ο Ρόμπερτ Φίτσο.
Οι σχέσεις με τις Ηνωμένες Πολιτείες
Εξίσου κρίσιμη είναι και η διάσταση των ΗΠΑ. Ο Όρμπαν είχε αναπτύξει στενή πολιτική σχέση με τον Ντόναλντ Τραμπ, υιοθετώντας μια ρητορική και πολιτική γραμμή που συχνά ερχόταν σε αντίθεση με την επίσημη αμερικανική εξωτερική πολιτική, ειδικά επί διοίκησης Μπάιντεν. Μάλιστα, ο Τραμπ έλεγε ενόψει των εκλογών ότι ο καταπληκτικός λαός των Ούγγρων θα ξαναβγάλει ηγέτη του τον φίλο του, Βίκτορ, όμως δεν του… πέρασε.
Ο Μαγιάρ φαίνεται να επιδιώκει μια πιο ισορροπημένη προσέγγιση:
- απομάκρυνση από την ιδεολογική ταύτιση με τον τραμπισμό
- επαναπροσέγγιση με το διατλαντικό πλαίσιο συνεργασίας
- μεγαλύτερη ευθυγράμμιση με το ΝΑΤΟ
Για την Ουάσιγκτον, μια τέτοια εξέλιξη θα ήταν καλοδεχούμενη, καθώς η Ουγγαρία είχε εξελιχθεί σε «απρόβλεπτο σύμμαχο» εντός της Δύσης.
Ρωσία, η πιο δύσκολη εξίσωση
Το μεγαλύτερο τεστ για τον Μαγιάρ αφορά τη σχέση με τη Μόσχα. Μέσα σ’ αυτό το γεωπολιτικό σκηνικό, που οι ισορροπίες στον πλανήτη είναι εύθραυστες και μαίνονται πόλεμοι παντού, ο νέος πρωθυπουργός καλείται να ισορροπήσει σε τεντωμένο σχοινί. Ο προκάτοχός του διατηρούσε στενή σχέση με τον Βλαντίμιρ Πούτιν, τόσο σε ενεργειακό όσο και σε πολιτικό επίπεδο. Η Ουγγαρία είχε αποτελέσει τον πιο «ήπιο κρίκο» της ευρωπαϊκής αλυσίδας απέναντι στη Ρωσία. Ο νέος πρωθυπουργός έχει ήδη διαφοροποιηθεί ρητορικά, κατηγορώντας την προηγούμενη κυβέρνηση για φιλορωσική στάση.
Ωστόσο, η πραγματικότητα είναι πιο σύνθετη κι αυτό γιατί, η ενεργειακή εξάρτηση της Ουγγαρίας από τη Ρωσία παραμένει υψηλή. Εξάλλου, η εύθραυστη η οικονομία δεν επιτρέπει απότομες ρήξεις, ενώ τέλος η κοινή γνώμη δεν είναι πλήρως ευθυγραμμισμένη με μια σκληρή αντιρωσική γραμμή, η οποία χρειάζεται χρόνο για να καλλιεργηθεί και να περάσει στη συνείδηση του λαού. Συνεπώς, η πολιτική του πιθανότατα θα κινηθεί σε μια ενδιάμεση κατεύθυνση: λιγότερο φιλική προς τη Μόσχα από τον Όρμπαν, αλλά όχι πλήρως συγκρουσιακή.
Ένα νέο πολιτικό αφήγημα υπό διαμόρφωση
Η περίπτωση Μαγιάρ δεν είναι απλώς μια αλλαγή προσώπου, αλλά ενδεχομένως μια αλλαγή αφηγήματος. Από την «κυρίαρχη δημοκρατία» και τον εθνικό απομονωτισμό του Όρμπαν, η Ουγγαρία φαίνεται να μετακινείται προς έναν πιο πραγματιστικό ευρωπαϊσμό. Ωστόσο, υπάρχουν κρίσιμα ερωτήματα που μένουν να απαντηθούν. Αν πρόκειται για μια η στροφή στρατηγική ή συγκυριακή, αν μπορεί να αντέξει εσωτερικές πιέσεις και οικονομικούς περιορισμούς, κι αν θα μεταφραστεί σε δομικές μεταρρυθμίσεις ή θα μείνει σε επίπεδο ρητορικής.
Η πρώτη ένδειξη –η στάση στο ουκρανικό δάνειο– δείχνει μια πρόθεση συμβιβασμού χωρίς πλήρη ευθυγράμμιση. Και ίσως αυτό να είναι το πραγματικό στίγμα του Μαγιάρ. Ότι δεν πρόκειται για έναν «φιλοευρωπαίο» με την παραδοσιακή έννοια, αλλά για έναν ηγέτη που επιχειρεί να επαναφέρει την Ουγγαρία στο ευρωπαϊκό παιχνίδι χωρίς να απολέσει την εθνική του ευελιξία. Σε μια Ευρώπη που δοκιμάζεται από πολέμους, εσωτερικές εντάσεις και γεωπολιτικές πιέσεις, αυτό μπορεί να αποδειχθεί είτε γέφυρα σταθερότητας είτε απλώς μια νέα μορφή ισορροπίας πάνω στο ίδιο τεντωμένο σχοινί.
Τελευταίες Ειδήσεις
- Τα Μερομήνια προβλέπουν «σκληρό» καλοκαίρι: Ποιος θα είναι ο πιο δύσκολος μήνας
- Τεκτονικές αλλαγές σε νέα δημοσκόπηση: Τα 2 κόμματα που εξαφάνισε ο Τσίπρας με το καλημέρα
- Το πρώτο… καλλιτεχνικό μπαμ του Τσίπρα: Ο ηθοποιός που κλείνει στο νέο κόμμα
