Στενά του Ορμούζ: Πώς το Ιράν κρατά την Ευρώπη και τον Κόλπο σε διπλωματική ομηρία
Το πιο κρίσιμο θαλάσσιο πέρασμα του πλανήτη, τα Στενά του Ορμούζ, δεν είναι αυτή τη στιγμή απλώς ένας εμπορικός διάδρομος για πετρέλαιο και φυσικό αέριο, αλλά το ισχυρότερο πολιτικό και διπλωματικό χαρτί της Τεχεράνης στη μετά τον πόλεμο περίοδο. Δύο ημέρες μετά την εύθραυστη εκεχειρία ανάμεσα σε ΗΠΑ και Ιράν, η κυκλοφορία στα Στενά παραμένει περιορισμένη και εξαιρετικά ελεγχόμενη, παρά τις αμερικανικές προσδοκίες για ταχεία αποκατάσταση της ελεύθερης ναυσιπλοΐας. Το Ιράν δεν δείχνει διατεθειμένο να επιστρέψει απλώς στην προτέρα κατάσταση. Αντιθέτως, επιχειρεί να μετατρέψει το Ορμούζ σε μόνιμο εργαλείο επιρροής, επιλέγοντας ποια πλοία θα περάσουν, υπό ποιους όρους και με ποιο πολιτικό αντάλλαγμα. Το Reuters μετέδωσε ότι ιρανική πηγή, την οποία επικαλέστηκε το TASS, έκανε λόγο για ανώτατο όριο έως 15 πλοίων ημερησίως, ενώ η διακίνηση παραμένει πολύ χαμηλότερη από τα κανονικά επίπεδα για ένα πέρασμα από το οποίο διέρχεται περίπου το ένα πέμπτο του παγκόσμιου πετρελαίου.
Στενά του Ορμούζ: Το Ιράν κρατά τη στρόφιγγα και διαλέγει ποιοι περνούν
Αυτό που φαίνεται να διαμορφώνεται δεν είναι απλώς μια μερική επαναλειτουργία, αλλά ένα νέο καθεστώς επιλεκτικής διέλευσης. Η Τεχεράνη αξιοποιεί τον έλεγχο του περάσματος όχι μόνο για να πιέσει στρατιωτικά ή οικονομικά, αλλά και για να αναδιατάξει τις διπλωματικές της σχέσεις. Χώρες που κράτησαν ουδέτερη στάση, ή διατήρησαν λειτουργικές εμπορικές επαφές με το Ιράν, εμφανίζονται να βρίσκονται σε ευνοϊκότερη θέση από άλλες. Το Reuters και το AP έχουν καταγράψει ότι μετά την εκεχειρία η ναυσιπλοΐα δεν αποκαταστάθηκε κανονικά και ότι το Ιράν προσπαθεί να formalize, δηλαδή να θεσμοθετήσει, μια νέα πρακτική ελέγχου ή και χρέωσης της διέλευσης. Την ίδια ώρα, ορισμένοι μεγάλοι παίκτες της ναυτιλίας, όπως η Mitsui O.S.K. Lines, δηλώνουν ότι εξακολουθούν να περιμένουν καθαρότερη εικόνα ασφαλείας και κρατική καθοδήγηση πριν κινηθούν πιο ελεύθερα στην περιοχή. Με απλά λόγια, το Ιράν δεν χρειάζεται να ανακοινώσει επισήμως «μπλόκο» για να επιβάλει την παρουσία του. Αρκεί το γεγονός ότι όλοι γνωρίζουν πως τίποτα δεν περνά χωρίς να υπολογίσει σοβαρά την ιρανική βούληση.
Στενά του Ορμούζ: Οι νάρκες, η συζήτηση για τέλη και η νέα διαπραγμάτευση με τη Δύση
Το δεύτερο επίπεδο πίεσης είναι ακόμη πιο βαρύ. Το Ιράν δεν περιορίζεται μόνο στη φυσική επιτήρηση της ναυσιπλοΐας, αλλά επαναφέρει στο τραπέζι τη συζήτηση για τέλη διέλευσης. Το Reuters μετέδωσε ότι η Τεχεράνη εξετάζει σχέδιο επιβολής χρεώσεων σε πλοία που περνούν από το Ορμούζ, ενώ το AP ανέφερε ότι ήδη υπήρξαν καταγγελίες ή φόβοι για ένα de facto σύστημα χρέωσης και ελέγχου μέσω εκτροπών και διαμεσολαβητών. Παράλληλα, Ιρανοί αξιωματούχοι υποστηρίζουν ότι τα Στενά είναι ανοιχτά, όμως λένε πως απαιτείται συντονισμός με τον ιρανικό στρατό λόγω του κινδύνου από νάρκες, κάτι που ανεβάζει ακόμη περισσότερο το ρίσκο για τις ναυτιλιακές και δημιουργεί μια μόνιμη γκρίζα ζώνη ανάμεσα στη «νόμιμη» διέλευση και την ιρανική κηδεμονία. Το Διεθνές Ναυτιλιακό Οργανισμό του ΟΗΕ χαρακτήρισε την ιδέα διοδίων «επικίνδυνο προηγούμενο», υπογραμμίζοντας ότι το διεθνές δίκαιο προστατεύει την ελεύθερη διέλευση από διεθνή στενά και δεν επιτρέπει σε παράκτια κράτη να επιβάλλουν τέλη απλώς και μόνο για τη διέλευση.
Το τρίτο και ίσως πιο λεπτό επίπεδο είναι το καθαρά διπλωματικό. Ο Ντόναλντ Τραμπ εμφανίζεται να μεταφέρει πλέον την πίεση προς την Ευρώπη, ζητώντας από συμμάχους πιο απτές δεσμεύσεις για την ασφάλεια της ναυσιπλοΐας και αφήνοντας να εννοηθεί πως ο έλεγχος του Ορμούζ είναι πρωτίστως ευρωπαϊκό πρόβλημα. Ο Μαρκ Ρούτε, σύμφωνα με το Reuters, ενημέρωσε συμμάχους ότι ο Αμερικανός πρόεδρος θέλει γρήγορες δεσμεύσεις, ενώ ο Κιρ Στάρμερ συζήτησε με τον Τραμπ την ανάγκη για πρακτικό σχέδιο επαναφοράς της ελευθερίας της ναυσιπλοΐας. Την ίδια ώρα, ο Κυριάκος Μητσοτάκης χαρακτήρισε απαράδεκτη την ιδέα επιβολής τελών, όπως και η βρετανική πλευρά, ενώ η Ιταλία δήλωσε ότι η αποκατάσταση της ελευθερίας της ναυσιπλοΐας αποτελεί ευρωπαϊκή προτεραιότητα. Αυτό ακριβώς είναι το στρατηγικό κέρδος της Τεχεράνης: χωρίς να έχει επιβάλει ακόμη μόνιμο νέο καθεστώς, έχει ήδη καταφέρει να υποχρεώσει Ευρώπη, ΝΑΤΟ, ναυτιλιακές και χώρες του Κόλπου να επανατοποθετηθούν απέναντί της. Τα Στενά του Ορμούζ, έτσι, δεν λειτουργούν μόνο ως ενεργειακή αρτηρία, αλλά ως μηχανισμός γεωπολιτικής αναβάθμισης του Ιράν, που προσπαθεί να βγει από την κρίση όχι ηττημένο, αλλά με νέα διαπραγματευτική ισχύ.
Τελευταίες Ειδήσεις
- ΣΚΑΪ, πρώην σύντροφοι και… θανατική ποινή: Το τριπλό χτύπημα που εξόργισε τον Τσίπρα
- Η τρίτη δύναμη χωρίς κόμμα: Το παράδοξο των 27 που αλλάζουν το παιχνίδι
- Ο δρόμος Μητσοτάκη προς την κάλπη: Τραμπ, ΔΕΘ, Μάρμαρα, εκλογές
