SERE: Η σκληρή εκπαίδευση που κρατά ζωντανούς τους πιλότους πίσω από τις εχθρικές γραμμές
Οι Αμερικανοί κομάντος μπήκαν σε ιρανικό έδαφος και κατάφεραν να σώσουν τον πιλότο του μαχητικού F-15 που καταρρίφθηκε από τους Ιρανούς. Για να επιτευχθεί ωστόσο η αποστολή, έπρεπε καταρχάς ο ίδιος ο πιλότος να καταφέρει να επιβιώσει και να μείνει μακριά από τα μάτια του εχθρού. Κάτι που προφανώς γνώριζε ο πιλότος, που είχε λάβει την σχετική εκπαίδευση. Φημολογείται ότι οι Αμερικανοί πρώτα μαθαίνουν πώς θα επιβιώσουν και μετά πώς θα πολεμήσουν. Τα επίλεκτα στελέχη της Πολεμικής Αεροπορίας των ΗΠΑ εκπαιδεύονται να τρώνε έντομα, να περιποιούνται μόνοι τους τα τραύματά τους και να αποφεύγουν τη σύλληψη, πολύ πριν βρεθούν αντιμέτωποι με την πρώτη τους πολεμική αποστολή. Με αφορμή τη διάσωση του πιλότου του F-15 που καταρρίφθηκε πάνω από το Ιράν, η Wall Street Journal επαναφέρει στο προσκήνιο μια λιγότερο ορατή αλλά απολύτως κρίσιμη διάσταση της σύγχρονης πολεμικής πραγματικότητας: Την εκπαίδευση επιβίωσης πίσω από τις εχθρικές γραμμές.
Κρυμμένος σε μια χαράδρα, τραυματισμένος και αποκομμένος από κάθε υποστήριξη, ο Αμερικανός πιλότος δεν είχε την πολυτέλεια του πανικού. Ήξερε τι έπρεπε να κάνει, όχι γιατί αυτοσχεδίασε, αλλά γιατί είχε εκπαιδευτεί ακριβώς για αυτή τη στιγμή. Να επιβιώσει, να παραμείνει αόρατος και να περιμένει βοήθεια. Σύμφωνα με τον Ντόναλντ Τραμπ, κατάφερε να αποφύγει τη σύλληψη για 36 ώρες, μέχρι τη στιγμή που εντοπίστηκε και διασώθηκε. «Τον βρήκαμε!», έγραψε χαρακτηριστικά, παρακολουθώντας την επιχείρηση από τον Λευκό Οίκο.
Το δόγμα SERE
Πίσω από αυτή τη σύντομη φράση κρύβεται ένα ολόκληρο δόγμα. Οι πιλότοι και οι ειδικές δυνάμεις των ΗΠΑ περνούν από την εκπαίδευση SERE — Survival, Evasion, Resistance, Escape (επιβίωση, αποφυγή, αντίσταση, διαφυγή). Πρόκειται για ένα πρόγραμμα σχεδιασμένο όχι για να σε κάνει καλύτερο μαχητή, αλλά για να σου δώσει πιθανότητες όταν όλα έχουν ήδη πάει στραβά.
Για την Πολεμική Αεροπορία, το SERE δεν είναι απλώς μια επιπλέον δεξιότητα, είναι προϋπόθεση επιβίωσης. Όπως σημειώνει ο απόστρατος αντιστράτηγος David A. Deptula, οι πιλότοι είναι από τη φύση του ρόλου τους εκτεθειμένοι: Mπορούν να βρεθούν μόνοι τους, σε εχθρικό έδαφος, μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα, χωρίς υποστήριξη και συχνά τραυματισμένοι. Η εκπαίδευση στοχεύει στο να τους κρατήσει ζωντανούς, να τους βοηθήσει να αποφύγουν τη σύλληψη, να αντισταθούν αν αυτή συμβεί και, τελικά, να αυξήσουν τις πιθανότητες διάσωσης.
Η περίπτωση του F-15 συμπυκνώνει ακριβώς αυτό το σενάριο. Τραυματισμένος, σε απομονωμένη ορεινή περιοχή του Ιράν και με τις τοπικές δυνάμεις να τον αναζητούν, ο πιλότος κατάφερε να διατηρήσει την ψυχραιμία και την χαλύβδινη πειθαρχία που απαιτείται για να παραμείνει ελεύθερος στις κρίσιμες ώρες. Αν είχε συλληφθεί, το Ιράν θα αποκτούσε όχι μόνο ένα διαπραγματευτικό χαρτί απέναντι στις ΗΠΑ, αλλά κι ένα πολύτιμο προπαγανδιστικό τρόπαιο, μια εικόνα με τεράστιο συμβολικό βάρος εν καιρώ πολέμου. Η λογική του SERE συμπυκνώνεται γύρω από τέσσερις βασικούς πυλώνες, που λειτουργούν όχι διαδοχικά αλλά ταυτόχρονα, ως ένα ενιαίο πλαίσιο σκέψης και δράσης.
Επιβίωση
Η πρώτη κι απόλυτη προτεραιότητα είναι να παραμείνεις ζωντανός. Μετά την εκτίναξη από ένα αεροσκάφος, ο πιλότος βρίσκεται σε μια κατάσταση έντονου σοκ: Αποπροσανατολισμένος, εκτεθειμένος και συχνά τραυματισμένος. Σε αυτό το περιβάλλον, ο μεγαλύτερος εχθρός δεν είναι πάντα ο αντίπαλος στρατός, αλλά το ίδιο το περιβάλλον -η θερμοκρασία, η έλλειψη νερού, η εξάντληση. Η εκπαίδευση διδάσκει την ιεράρχηση των αναγκών και τη διαχείριση της ενέργειας. Ένα βασικό εργαλείο είναι μνημονικά σχήματα όπως το “survival”, όπου κάθε γράμμα αντιστοιχεί σε ενέργειες: Αξιολόγηση της κατάστασης, διατήρηση της θέλησης για ζωή, αυτοσχεδιασμός, χρήση διαθέσιμων πόρων. Οι εκπαιδευόμενοι εκτίθενται σε πολλαπλά περιβάλλοντα: Από άνυδρες ερήμους μέχρι παγωμένες ζώνες. Μαθαίνουν να συλλέγουν πόσιμο νερό, να ανάβουν φωτιά χωρίς εξοπλισμό, να κατασκευάζουν πρόχειρα καταφύγια από φυσικά υλικά και να επιβιώνουν με ελάχιστη τροφή. Η κατανάλωση εντόμων ή φυτών δεν είναι ακραίο σενάριο, αλλά μέρος της βασικής εκπαίδευσης.
Αποφυγή
Η επιβίωση από μόνη της δεν αρκεί, καθώς ο πιλότος πρέπει να γνωρίζει πώς να κρυφτεί για να μην αιχμαλωτιστεί ή ακόμα χειρότερα να εκτελεστεί. «Η ιδέα είναι να μην σε πιάσουν», όπως λένε χαρακτηριστικά οι εκπαιδευτές. Αυτό σημαίνει κίνηση με πειθαρχία, χρήση του εδάφους, αποφυγή εκτεθειμένων σημείων και, κυρίως, αυτοέλεγχο. Κάθε αποστολή συνοδεύεται από σχέδια έκτακτης ανάγκης που έχουν συμφωνηθεί εκ των προτέρων. Ο πιλότος γνωρίζει πιθανά σημεία συγκέντρωσης, διαδρομές διαφυγής και τρόπους επικοινωνίας. Στόχος είναι να βρεθεί σε θέση όπου μπορεί να εντοπιστεί από φίλιες δυνάμεις, χωρίς να εκτεθεί στον εχθρό. Η πιο γνωστή περίπτωση εφαρμογής αυτών των αρχών είναι εκείνη του Scott O’Grady το 1995, όταν καταρρίφθηκε στη Βοσνία. Για έξι ημέρες κινείτο κυρίως τη νύχτα, απέφευγε την επαφή και επιβίωνε με ελάχιστα μέσα, μέχρι να καταφέρει να στείλει σήμα και να διασωθεί.
Αντίσταση
Αν επικρατήσει το απευκταίο σενάριο της σύλληψης, το επόμενο στάδιο είναι η αντίσταση. Πρόκειται για το πιο «σκοτεινό» κομμάτι της εκπαίδευσης, καθώς πολλές λεπτομέρειες παραμένουν απόρρητες. Είναι γνωστό, ωστόσο, ότι περιλαμβάνει τεχνικές διαχείρισης ανάκρισης, ψυχολογική αντοχή και αυστηρή τήρηση κανόνων συμπεριφοράς. Η φιλοσοφία αυτή έχει τις ρίζες της στον Κορεατικό Πόλεμο, όταν οι ΗΠΑ διαπίστωσαν πόσο ευάλωτοι ήταν οι αιχμάλωτοι σε προπαγάνδα και εκμετάλλευση. Ο Κώδικας Δεοντολογίας που θεσπίστηκε τότε όριζε ότι ένας αιχμάλωτος οφείλει να αντιστέκεται και να αποκαλύπτει μόνο τα απολύτως βασικά: Όνομα, βαθμό, ημερομηνία γέννησης και αριθμό υπηρεσίας.
Διαφυγή
Ο τελικός στόχος είναι η… Ιθάκη. Είτε μέσω οργανωμένης επιχείρησης είτε μέσω συγκυριών που θα προκύψουν, ο πιλότος οφείλει να είναι σε θέση να αναγνωρίσει τη στιγμή και να δράσει. Η εκπαίδευση περιλαμβάνει χρήση εξοπλισμού όπως ασύρματοι, φωτοβολίδες και συστήματα σήμανσης, αλλά και κατανόηση του τρόπου με τον οποίο λειτουργούν οι επιχειρήσεις διάσωσης. Η διάσωση του O’Grady είναι ενδεικτική: Κατάφερε να σηματοδοτήσει τη θέση του όταν εντόπισε αμερικανικό ελικόπτερο, οδηγώντας σε μια επιχείρηση ανάκτησης υπό εχθρικά πυρά. Παρόμοιες επιχειρήσεις, αν και σπάνιες, παραμένουν από τις πιο περίπλοκες και επικίνδυνες στρατιωτικές αποστολές. Στις τελευταίες δεκαετίες, τέτοιες διασώσεις είναι περιορισμένες αλλά όχι ανύπαρκτες. Από τη Βοσνία το 1995 έως τη Σερβία το 1999 και το πρόσφατο περιστατικό στο Ιράν, κάθε περίπτωση αναδεικνύει το ίδιο συμπέρασμα. Ότι, η επιβίωση πίσω από τις εχθρικές γραμμές δεν είναι θέμα τύχης, αλλά εκπαίδευσης, πειθαρχίας και αντοχής. Και τελικά, αυτό είναι το πραγματικό νόημα του SERE. Όχι να αποτρέψει το χειρότερο, αλλά να εξασφαλίσει ότι, όταν αυτό συμβεί, κάποιος θα έχει ακόμα μια πιθανότητα να επιστρέψει.
Τελευταίες Ειδήσεις
- Το πρώτο… καλλιτεχνικό μπαμ του Τσίπρα: Ο ηθοποιός που κλείνει στο νέο κόμμα
- Πολύ σοβαρό επεισόδιο στο Αιγαίο με την Τουρκία
- Ριψοκίνδυνη απόφαση της Μαρίας Καρυστιανού…
