Η γεωπολιτική κρίση στα Στενά του Ορμούζ και οι αλυσιδωτές επιπτώσεις στην ελληνική οικονομία
Το κόστος του πολέμου για χώρες που δεν είναι αυτάρκεις σε διάφορους τομείς, όπως για παράδειγμα η Ελλάδα είναι πολλαπλάσιο και δεν μεταφράζεται μόνο σε ακριβότερη βενζίνη. Η δραστική μείωση της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ έχει προκαλέσει πανικό στο χρηματιστήριο του πετρελαίου, ωστόσο, για την εγχώρια οικονομία, που εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τις εισαγωγές πρώτων υλών, ενέργειας και και βιομηχανικών ενδιάμεσων, οι επιπτώσεις απλώνονται ήδη σε τρόφιμα, τεχνολογία, φάρμακα, ακόμη και σε υπηρεσίες υγείας.
Μπορεί να ακούγεται περίεργο, αλλά ακόμα και μια μαγνητική τομογραφία μπορεί να κοστίζει στη χώρα μας πολύ ακριβότερα απ’ ό,τι σε άλλες χώρες, λόγω της εισαγωγής ηλίου για παράδειγμα. Η γενικότερη εικόνα, είναι ότι η Ελλάδα θα «χτυπηθεί» ακόμα περισσότερο, αν δεν λήξει σύντομα ο πόλεμος των Ισραηλινών και των Αμερικανών κατά του Ιράν κι αν δεν επανέλθει η ηρεμία στο θαλάσσιο εμπόριο.
Μέρα με τη μέρα διαμορφώνεται μια «σιωπηλή ακρίβεια», που περνά μέσα από τις παγκόσμιες αλυσίδες εφοδιασμού και καταλήγει στο ράφι και στον οικογενειακό προϋπολογισμό.
Τρόφιμα: Το πρώτο κύμα ανατιμήσεων
Η πιο άμεση πίεση για τα ελληνικά νοικοκυριά έρχεται από το… τραπέζι μας. Η διαταραχή στις ροές λιπασμάτων –που σε μεγάλο ποσοστό περνούν από το Ορμούζ– απειλεί την αγροτική παραγωγή διεθνώς. Η χρονική συγκυρία είναι κρίσιμη, καθώς η περίοδος σποράς στο βόρειο ημισφαίριο σημαίνει ότι οποιαδήποτε έλλειψη σήμερα θα αποτυπωθεί στις αποδόσεις των καλλιεργειών μέσα στους επόμενους μήνες. Για την Ελλάδα, που ήδη αντιμετωπίζει αυξημένο κόστος παραγωγής στη γεωργία, αυτό μεταφράζεται σε διπλή πίεση:
- ακριβότερες εισαγόμενες πρώτες ύλες
- αυξημένο κόστος για τους Έλληνες παραγωγούς
Το αποτέλεσμα αναμένεται να φανεί σε βασικά προϊόντα όπως το ψωμί, τα φρούτα και τα λαχανικά, εντείνοντας ένα κύμα ανατιμήσεων που δεν έχει ακόμη ολοκληρωθεί.
Υγεία και τεχνολογία: Το «αόρατο» κόστος του ηλίου
Λιγότερο προφανής, αλλά εξίσου κρίσιμη, είναι η επίδραση στην αγορά του ηλίου. Ένα μεγάλο μέρος της παγκόσμιας προσφοράς προέρχεται από το Κατάρ και διακινείται μέσω των Στενών του Ορμούζ. Η διακοπή παραγωγής σε βασικές εγκαταστάσεις έχει ήδη σημάνει συναγερμό, καθώς το ήλιο είναι απαραίτητο για την κατασκευή μικροτσίπ (άρα και για smartphones, υπολογιστές, αυτοκίνητα), αλλά και για τη λειτουργία ιατρικών μηχανημάτων όπως οι μαγνητικοί τομογράφοι, που χρησιμοποιούν ήλιο για την ψύξη των μαγνητών σε σαρωτές MRI που χρησιμοποιούνται στα νοσοκομεία.
Το γιγαντιαίο εργοστάσιο Ras Laffan του Κατάρ, το οποίο παράγει φυσικό αέριο και το 1/3 της παγκόσμιας παραγωγής ηλίου γίνεται εκεί, διέκοψε την παραγωγή μετά τις ιρανικές επιθέσεις. Το χειρότερο είναι ότι σύμφωνα με τους Καταριανούς ενδέχεται να χρειαστούν τρία έως πέντε χρόνια για την αποκατάσταση των ζημιών, εγείροντας φόβους για τις προμήθειες.
Για την Ελλάδα αυτό σημαίνει δύο πράγματα:
- Πιθανές αυξήσεις σε ηλεκτρονικές συσκευές, που ήδη έχουν επιβαρυνθεί από προηγούμενες κρίσεις εφοδιασμού
- Άνοδο στο κόστος διαγνωστικών εξετάσεων, ειδικά στον ιδιωτικό τομέα υγείας
Φάρμακα: Πίεση σε μια ήδη ευάλωτη αγορά
Η φαρμακευτική αλυσίδα είναι ακόμη ένας «αδύναμος κρίκος». Πολλά βασικά φαρμακευτικά προϊόντα βασίζονται σε πετροχημικά παράγωγα, τα οποία εξάγονται σε σημαντικό βαθμό από χώρες του Κόλπου. Παράλληλα, η διαταραχή στις αεροπορικές μεταφορές μέσω μεγάλων κόμβων της περιοχής επηρεάζει τη διανομή φαρμάκων διεθνώς. Για την Ελλάδα, όπου η φαρμακευτική δαπάνη είναι ήδη πιεσμένη και η αγορά εξαρτάται από εισαγωγές, αυτό μπορεί να οδηγήσει σε:
- αυξήσεις τιμών σε βασικά σκευάσματα
- καθυστερήσεις στην προμήθεια
- μεγαλύτερη πίεση στο σύστημα υγείας
Μπαταρίες και συσκευές: Το ντόμινο του θείου
Μια ακόμη λιγότερο γνωστή αλλά κρίσιμη πρώτη ύλη είναι το θείο, το οποίο χρησιμοποιείται στην παραγωγή θειικού οξέος και στη συνέχεια στην επεξεργασία μετάλλων όπως το νικέλιο, το κοβάλτιο και το λίθιο. Ακούγοντάς τα, θα πει κανείς ότι δεν φαντάζει και τόσο μεγάλο το… κακό. Ωστόσο, αυτά τα μέταλλα αποτελούν τη βάση για:
- μπαταρίες ηλεκτρικών συσκευών
- ηλεκτρικά οχήματα
- ενεργειακά συστήματα
Με περίπου το μισό παγκόσμιο θαλάσσιο εμπόριο θείου να περνά από τα Στενά του Ορμούζ, οποιαδήποτε διακοπή οδηγεί σε αλυσιδωτές αυξήσεις. Στην ελληνική αγορά αυτό μεταφράζεται σε ακριβότερες ηλεκτρικές συσκευές, gadgets, προϊόντα με επαναφορτιζόμενες μπαταρίες.
Η ελληνική πραγματικότητα: Γιατί επηρεαζόμαστε περισσότερο
Η Ελλάδα μπορεί να μην βρίσκεται στο επίκεντρο της σύγκρουσης, αλλά είναι εκτεθειμένη και ιδιαίτερα ευάλωτη, καθώς τα δομικά χαρακτηριστικά της οικονομίας της, την καθιστούν… εύκολο θύμα. Κι αυτό γιατί η χώρα μας έχει υψηλή εξάρτηση από εισαγωγές, περιορισμένη βιομηχανική αυτάρκεια και άρρηκτη σύνδεση με τις διεθνείς τιμές ενέργειας και μεταφορών. Αυτό σημαίνει ότι οι αυξήσεις διεθνώς, μεταφέρονται ταχύτερα και πιο… βάναυσα στην τσέπη του καταναλωτή.
Η κρίση στα Στενά του Ορμούζ, επηρεάζει άμεσα το κόστος ζωής στην Ελλάδα, και δυστυχώς δεν είναι μόνο η τιμή της βενζίνης, καθώς επηρεάζεται μια σειρά από υπηρεσίες. Από το καλάθι του σούπερ μάρκετ μέχρι το κόστος μιας ιατρικής εξέτασης. Και το πιο ανησυχητικό στοιχείο δεν είναι οι άμεσες αυξήσεις, αλλά η διάρκειά τους. Ακόμη και μια σύντομη διαταραχή μπορεί να αφήσει αποτύπωμα μηνών ή και ετών στην πραγματική οικονομία της χώρας.
Τελευταίες Ειδήσεις
- Θα είναι η χαριστική βολή: Ποιοι βουλευτές της ΝΔ θα ακολουθήσουν τον Αντώνη Σαμαρά στο νέο κόμμα
- Επισπεύδεται λόγω Σαμαρά: Πότε ανακοινώνει η κυβέρνηση την απόφασή της για τον 13ο μισθό
- Ο γκουρού των δημοσκοπήσεων: Η πρόβλεψη του Στράτου Φαναρά «γειώνει» όσους βιάστηκαν να πανηγυρίσουν
