Από την απειλή στην αναβολή: Οι πολλαπλές πιέσεις πίσω από την αμερικανική στάση
Η απόφαση του Ντόναλντ Τραμπ να αναβάλει τα πλήγματα στις ενεργειακές υποδομές του Ιράν παρουσιάστηκε από τον ίδιο ως αποτέλεσμα «παραγωγικών συνομιλιών». Στην πραγματικότητα, όμως, όπως προκύπτει για μια αναγκαστική τακτική υποχώρηση, προϊόν οικονομικής πίεσης, γεωπολιτικού ρίσκου κι εσωτερικού πολιτικού κόστους. Η Ουάσιγκτον δεν εγκαταλείπει την πολεμοχαρή στρατηγική της. Απλώς προσπαθεί να αποτρέψει μια κρίση που κινδυνεύει να ξεφύγει από κάθε έλεγχο.
Ο πιο άμεσος παράγοντας πίσω από τη διαφαινόμενη «απόφαση» Τραμπ είναι η ενεργειακή αστάθεια. Ο πόλεμος στον Περσικό Κόλπο έχει ήδη τεράστιους κλυδωνισμούς, προκαλώντας τη μεγαλύτερη διαταραχή στην προσφορά ενέργειας εδώ και δεκαετίες, με το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ να πλήττει περίπου το 20% της παγκόσμιας ροής πετρελαίου. Η ανακοίνωση της αναβολής των επιθέσεων για 5 ημέρες, οδήγησε σε κατακόρυφη πτώση των τιμών πετρελαίου έως και 13% και σε άνοδο των διεθνών αγορών, μια αντίδραση που δείχνει πόσο εύθραυστη είναι η ισορροπία. Την ίδια στιγμή, οι Ισραηλινοί υποστηρίζουν ότι οι Αμερικανοί έχουν δώσει τελεσίγραφο για να τελειώσει ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή, σε περίπου 20 ημέρες από σήμερα, στις 9 Απριλίου.
Το μήνυμα που εκπέμπει η αμερικανική πλευρά, είναι σαφές: Η συνέχιση της κλιμάκωσης θα είχε άμεσο και βαθύ οικονομικό κόστος, όχι μόνο για την Ευρώπη αλλά και για τις ίδιες τις ΗΠΑ.
Αγόρασε χρόνο, όχι ειρήνη
Παρά τους ισχυρισμούς περί διαπραγματεύσεων, η Τεχεράνη αρνείται ότι υπάρχουν συνομιλίες και παρουσιάζει την κίνηση ως υποχώρηση υπό απειλή αντιποίνων. Αναλυτές διεθνών μέσων συγκλίνουν στο ότι ο Τραμπ «αγόρασε χρόνο» με αυτή την κίνηση, και πως η αναβολή των πέντε ημερών δεν αλλάζει την πορεία του πολέμου. Δημιουργεί, όμως, ένα προσωρινό παράθυρο, για σταθεροποίηση των αγορών, αποσυμπίεση της ενεργειακής κρίσης και πολιτική διαχείριση στο εσωτερικό των ΗΠΑ, εκεί που ο Τραμπ βάλλεται.
Ένας δεύτερος κρίσιμος παράγοντας είναι ο κίνδυνος ανεξέλεγκτης στρατιωτικής κλιμάκωσης. Το Ιράν έχει ήδη προειδοποιήσει ότι θα απαντήσει χτυπώντας ενεργειακές υποδομές σε όλη την περιοχή, συμπεριλαμβανομένων συμμάχων των ΗΠΑ. Αυτό σημαίνει ότι ένα χτύπημα στις ιρανικές ενεργειακές εγκαταστάσεις θα μπορούσε να προκαλέσει περιφερειακό πόλεμο, πλήρη ενεργειακή κατάρρευση, καθώς και εκτεταμένη στρατιωτική εμπλοκή πολλαπλών δυνάμεων. Υπ’ αυτό το πρίσμα η «υπαναχώρηση» δεν είναι επιλογή αδυναμίας, αλλά αποφυγή ενός σεναρίου χωρίς επιστροφή.
Οι ενδιάμεσες εκλογές, η Ευρώπη και η Ουκρανία
Η χρονική συγκυρία είναι καθοριστική. Η ενεργειακή κρίση μεταφράζεται άμεσα σε πολιτικό κόστος, αύξηση των τιμών των καυσίμων, ενώ προκαλεί και πληθωριστικές πιέσεις κι αρνητική επίδραση στις αγορές . Οι αγορές, ωστόσο, αντέδρασαν θετικά στην αποκλιμάκωση, κάτι που υποδηλώνει ότι η απόφαση είχε και σαφή πολιτικοοικονομικά κίνητρα ενόψει εκλογικών πιέσεων.
Την ίδια στιγμή, η Δύση εμφανίζεται λιγότερο ενιαία από ό,τι σε προηγούμενες κρίσεις. Οι ευρωπαϊκές χώρες αρνήθηκαν να συμμετάσχουν στρατιωτικά στην επιχείρηση στον Περσικό Κόλπο, επιμένοντας σε διπλωματική λύση. Η ενεργειακή εξάρτηση της Ευρώπης και ο φόβος ύφεσης την ωθούν σε αποκλιμάκωση, δημιουργώντας ρήγματα στις διατλαντικές σχέσεις. Για την Ουάσιγκτον, αυτό σημαίνει περιορισμένη διεθνή στήριξη σε περίπτωση γενικευμένου πολέμου.
Παράλληλα, οι ΗΠΑ παραμένουν βαθιά εμπλεκόμενες στον πόλεμο της Ουκρανίας, ενώ το οικονομικό κόστος του πολέμου με το Ιράν αυξάνεται ραγδαία, καθώς έχουν ήδη δαπανηθεί δεκάδες δισεκατομμύρια δολάρια και ο πόλεμος «ζητάει» πολύ περισσότερα.
Η ταυτόχρονη διαχείριση δύο μεγάλων μετώπων εξαντλεί πόρους, αυξάνει τον στρατηγικό κίνδυνο, ενώ παράλληλα, δίνει περιθώρια σε ανταγωνιστές όπως η Ρωσία και η Κίνα να βγουν πιο δυναμικά στις αγορές και να εκμεταλλευτούν τη συγκυρία, την ώρα που ο Ντόναλντ Τραμπ έχει απλώσει δίχτυα σε όλο τον πλανήτη. Κι έπεται -όπως όλα δείχνουν- και η σειρά της Κούβας. Σε αυτό το πλαίσιο, η αποκλιμάκωση στο Ιράν λειτουργεί ως αναγκαία αναδιάταξη προτεραιοτήτων.
Ελεγχόμενη αποκλιμάκωση, όχι τερματισμός της σύγκρουσης
Η εικόνα που προκύπτει από τις τελευταίες εξελίξεις δεν παραπέμπει σε μια ηγεσία που φοβάται ή εγκαταλείπει τον πόλεμο, αλλά σε μια πολύ πιο σύνθετη εξίσωση πιέσεων και περιορισμών. Άλλωστε, ο Τραμπ έχει αποδείξει ότι δεν υπολογίζει κανένα κόστος και κάνει ό,τι θέλει χωρίς να περιμένει έγκριση από το Κογκρέσο, διεθνείς οργανισμούς και συμμαχίες. Ωστόσο, η Ουάσιγκτον βρίσκεται αντιμέτωπη με ένα ταυτόχρονο βάρος, το οποίο διστάζει να επωμιστεί ο Τραμπ: Την οικονομική πίεση από τις αγορές και την ενεργειακή αστάθεια που απειλεί να τροφοδοτήσει πληθωρισμό και πολιτικό κόστος στο εσωτερικό, τον εκλογικό υπολογισμό ενόψει κρίσιμων αναμετρήσεων, αλλά και τον στρατηγικό φόβο ότι μια ανεξέλεγκτη κλιμάκωση με το Ιράν θα μπορούσε να ανοίξει ένα ευρύτερο μέτωπο με απρόβλεπτες συνέπειες.
Σε όλα τα παραπάνω, προστίθεται και η σχετική διεθνής απομόνωση, με την Ευρώπη να εμφανίζεται απρόθυμη να ακολουθήσει μια επιθετική γραμμή και να πιέζει προς αποκλιμάκωση. Μοναδικός σύμμαχος των ΗΠΑ, είναι το Ισραήλ, που εξυπηρετεί πρωτίστως τα δικά του συμφέροντα. Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, η απόφαση του Ντόναλντ Τραμπ μοιάζει λιγότερο με υποχώρηση και περισσότερο με μια συνειδητή, ελεγχόμενη παύση, ίσως στην πιο σοφή του απόφαση μέχρι σήμερα, σε μια προσπάθεια να κερδηθεί χρόνος και να περιοριστεί το ρίσκο. Δεν πρόκειται για κίνηση τερματισμού της σύγκρουσης, αλλά για προσωρινή ανάσχεση της δυναμικής της, πριν αυτή ξεφύγει από κάθε έλεγχο. Παραμένει πολύ ανησυχητικό το γεγονός ότι ο πόλεμος δεν τελειώνει, απλώς μετατίθεται, και οι συνέπειες που μπορεί να επιφέρει, παραμένουν απρόβλεπτες.
Τελευταίες Ειδήσεις
- Μεγάλο αυτογκόλ από τη Ζωή Κωνσταντοπούλου
- Ο Τσίπρας τη θεωρεί μεγάλο ταλέντο: Η ευχάριστη έκπληξη της «ΕΛ.Α.Σ» που εντυπωσίασε ακόμα και τους βουλευτές της ΝΔ
- Μπέζος, Αργυρός, Αλιάγας: Η πρώτη απάντηση στην πρόταση για τα ψηφοδέλτια της ΝΔ
