Η εκτόξευση των τιμών πετρελαίου λόγω της κρίσης στη Μέση Ανατολή φέρνει αυξήσεις στη βενζίνη, με την κυβέρνηση να ζυγίζει μέτρα στήριξης και να κρατά ως «ύστατο όπλο» τη μείωση του Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης.
Η νέα ενεργειακή κρίση που πυροδοτεί η ένταση στη Μέση Ανατολή αρχίζει ήδη να περνά στην καθημερινότητα των πολιτών, με τη βενζίνη να παίρνει την ανιούσα και την κυβέρνηση να προετοιμάζει πακέτο μέτρων στήριξης. Το οικονομικό επιτελείο κινείται σε δύο ταχύτητες: άμεσα, στοχευμένα μέτρα για νοικοκυριά και επιχειρήσεις, και σε δεύτερο χρόνο η πιθανή παρέμβαση στον Ειδικό Φόρο Κατανάλωσης (ΕΦΚ), εφόσον το επιτρέψουν οι ευρωπαϊκοί κανόνες.
Τα πρώτα μέτρα: Fuel pass και επιδοτήσεις
Σε πρώτο επίπεδο, η κυβέρνηση εξετάζει την ενεργοποίηση ενός νέου fuel pass, με εισοδηματικά κριτήρια, για την ανακούφιση των οδηγών. Το μοντέλο θυμίζει το 2022, όταν δόθηκαν ενισχύσεις από 45 έως 100 ευρώ για ένα τρίμηνο. Παράλληλα, στο τραπέζι βρίσκεται και η επιδότηση στην αντλία για το diesel, πιθανότατα στα επίπεδα των 0,15 ευρώ ανά λίτρο.
Τα μέτρα αυτά θεωρούνται δημοσιονομικά διαχειρίσιμα, καθώς μπορούν να χρηματοδοτηθούν απευθείας από τον κρατικό προϋπολογισμό. Ωστόσο, έχουν περιορισμένη διάρκεια και στοχευμένο χαρακτήρα, χωρίς να αντιμετωπίζουν το πρόβλημα στη ρίζα του.
Ο ΕΦΚ στο επίκεντρο – αλλά με προϋποθέσεις
Η ουσιαστική παρέμβαση στην τιμή των καυσίμων θα μπορούσε να έρθει μόνο μέσω μείωσης του Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης. Πρόκειται για έναν φόρο που ανέρχεται περίπου στα 0,70 ευρώ ανά λίτρο και αποτελεί βασική πηγή εσόδων για το κράτος. Τα στοιχεία είναι ενδεικτικά:
Έσοδα από ΕΦΚ καυσίμων: περίπου 4 δισ. ευρώ ετησίως
Έσοδα από ΦΠΑ στα καύσιμα: περίπου 2 δισ. ευρώ
Συνολικά: 6 δισ. ευρώ
Μια μείωση του ΕΦΚ κατά 20% θα κόστιζε περίπου 1 δισ. ευρώ, ποσό που δεν μπορεί να καλυφθεί εύκολα χωρίς να διαταραχθεί ο προϋπολογισμός. Γι’ αυτό και το μέτρο δεν μπορεί να προχωρήσει μονομερώς.
Το «κλειδί» των Βρυξελλών
Η βασική προϋπόθεση για μείωση του ΕΦΚ είναι μία: η ενεργοποίηση πανευρωπαϊκής «ρήτρας διαφυγής». Δηλαδή, η χαλάρωση των δημοσιονομικών κανόνων ώστε τα κράτη-μέλη να μπορούν να λάβουν πιο γενναία μέτρα χωρίς να επιβαρυνθούν με κυρώσεις.
Χωρίς αυτή τη ρήτρα, η Ελλάδα (όπως και άλλες χώρες) περιορίζεται σε εθνικά, πιο στοχευμένα μέτρα. Αν όμως η κρίση αποκτήσει διάρκεια και βάθος, τότε η μείωση του ΕΦΚ θα μπει δυναμικά στο τραπέζι ως βασικό εργαλείο. Παράλληλα, υπάρχει και ένα κρίσιμο ερώτημα: ακόμη κι αν μειωθεί ο φόρος, θα περάσει η μείωση στην αντλία; Παράγοντες της αγοράς προειδοποιούν ότι αν δεν φανεί άμεσα στην τελική τιμή, το μέτρο θα έχει περιορισμένο αντίκτυπο, παρά το υψηλό του κόστος.
Η διάρκεια της κρίσης θα κρίνει τα πάντα
Το βασικό ζητούμενο παραμένει η διάρκεια της κρίσης. Ακόμη κι αν η ένταση στη Μέση Ανατολή αποκλιμακωθεί άμεσα, εκτιμάται ότι θα χρειαστούν τουλάχιστον δύο μήνες για να επιστρέψουν οι τιμές στα προηγούμενα επίπεδα. Αν όμως η κρίση παραταθεί, τότε η πίεση για πιο δραστικά μέτρα θα ενταθεί. Σε αυτό το σενάριο, η Ευρώπη θα κληθεί να δώσει κοινές λύσεις, καθώς το ενεργειακό κόστος απειλεί συνολικά την οικονομική σταθερότητα της ηπείρου.
Τελευταίες Ειδήσεις
- ΣΚΑΪ, πρώην σύντροφοι και… θανατική ποινή: Το τριπλό χτύπημα που εξόργισε τον Τσίπρα
- Η τρίτη δύναμη χωρίς κόμμα: Το παράδοξο των 27 που αλλάζουν το παιχνίδι
- Ο δρόμος Μητσοτάκη προς την κάλπη: Τραμπ, ΔΕΘ, Μάρμαρα, εκλογές
