Η ενεργειακή κρίση του πολέμου: Γιατί ο Τραμπ αναζητά διέξοδο από τη σύγκρουση με το Ιράν
Την ώρα που η πολεμική σύρραξη ανάμεσα στη συμμαχία των Αμερικανών και των Ισραηλινών κατά των Ιρανών συνεχίζεται, οι πιέσεις που ασκούνται στον Αμερικανό πρόεδρο στο εσωτερικό των ΗΠΑ, είναι πολύ μεγάλες και τον αναγκάζουν να κάνει δεύτερες σκέψεις. Σ’ αυτό το πλαίσιο εντάσσεται και η τελευταία τοποθέτησή του που καλεί τις χώρες που έχουν πλοία που κινούνται και διακινούν πετρέλαιο από τον Περσικό Κόλπο να πάρουν μέρος στις επιχειρήσεις κατά των Ιρανών που χτυπούν πλοία στα Στενά του Ορμούζ.
Ο Αμερικανός πρόεδρος κάλεσε -χωρίς να τις κατονομάσει για να μην αποτελέσουν στόχο των Ιρανών όπως υποστήριξε- τις χώρες που ανεφοδιάζονται με πετρέλαιο από τον Κόλπο, να συμβάλουν στην ασφάλεια των πλοίων. Από τη μία λέει λοιπόν ότι η Αμερική δεν έχει ανάγκη κανέναν (σ.σ.: το είπε μέσα στην ίδια πρόταση όταν ρωτήθηκε για τη Γαλλία και τον Μακρόν) κι από την άλλη υποστηρίζει ότι πρέπει να… βάλουν ένα χεράκι και οι υπόλοιποι.
Στην πραγματικότητα, ο Τραμπ πιέζεται, οι σύμβουλοί του είναι διχασμένοι και ο ίδιος ο Αμερικανός πρόεδρος βρίσκεται αντιμέτωπος με μια γνωστή αλλά πάντα επικίνδυνη εξίσωση για την αμερικανική πολιτική: Πόλεμος στη Μέση Ανατολή σημαίνει συνήθως άνοδο στις τιμές του πετρελαίου, κι αυτό σχεδόν πάντα μεταφράζεται σε πολιτικό κόστος στο εσωτερικό των Ηνωμένων Πολιτειών.
Το επίκεντρο της κρίσης βρίσκεται στα Στενά του Ορμούζ, από την οποία περνά περίπου το ένα πέμπτο του παγκόσμιου εμπορίου πετρελαίου. Οι επιθέσεις σε πλοία και οι απειλές της Τεχεράνης για περαιτέρω επιπλοκές στην ελεύθερη ναυσιπλοΐα έχουν προκαλέσει έντονες διακυμάνσεις στις αγορές ενέργειας, ενώ ναυτιλιακές εταιρείες κι ασφαλιστές προειδοποιούν για αυξανόμενο κίνδυνο στην περιοχή.
Ο κίνδυνος να χαθούν οι ενδιάμεσες εκλογές κι ο έλεγχος στο Κογκρέσο
Για την Ουάσιγκτον, το πρόβλημα δεν είναι μόνο στρατιωτικό. Είναι βαθιά πολιτικό. Με τις ενδιάμεσες εκλογές στο Κογκρέσο να πλησιάζουν, η αύξηση στις τιμές των καυσίμων απειλεί να πλήξει την κυβέρνηση εκεί όπου οι Αμερικανοί ψηφοφόροι είναι πιο ευαίσθητοι. Στο κόστος ζωής.
Ο Αμερικάνος μπορεί να μην δυσανασχετήσει για πολλά πράγματα που συμβαίνουν γύρω του, όμως θα «φωνάξει» όταν αυξηθεί το πετρέλαιο. Κάθε αύξηση μεταφέρεται σχεδόν ακαριαία στην αντλία και μετατρέπεται σε δυσαρέσκεια των ψηφοφόρων. Κατά τις προηγούμενες δεκαετίες, οι κρίσεις στη Μέση Ανατολή έχουν επηρεάσει την εσωτερική πολιτική των ΗΠΑ ακριβώς μέσω αυτού του μηχανισμού. Από το Γιομ Κιπούρ μέχρι τον πόλεμο στο Ιράκ, οι τριγμοί στο εσωτερικό των Ηνωμένων Πολιτείων ήταν ισχυροί και είχαν προκαλέσει αλυσιδωτές αντιδράσεις.
Το ίδιο μοτίβο φαίνεται να επανεμφανίζεται τώρα. Οι διαταραχές στη ναυσιπλοΐα στον Περσικό Κόλπο έχουν ήδη οδηγήσει σε έντονες κινήσεις στις διεθνείς τιμές ενέργειας, ενώ αναλυτές προειδοποιούν ότι μια παρατεταμένη κρίση στα Στενά του Ορμούζ θα μπορούσε να προκαλέσει νέο κύμα πληθωρισμού.
Για τον Ντόναλντ Τραμπ, αυτό δημιουργεί ένα δύσκολο δίλημμα. Η επίδειξη στρατιωτικής ισχύος μπορεί να είναι πολιτικά ελκυστική στο εσωτερικό, αλλά η οικονομική επίπτωση ενός παρατεταμένου πολέμου θα μπορούσε να αποδειχθεί πολύ πιο επικίνδυνη.
Η νέα ρητορική: «Να βοηθήσουν κι άλλοι»
Σε αυτό το πλαίσιο, ο Αμερικανός πρόεδρος άλλαξε τις τελευταίες ώρες τον τόνο της ρητορικής του. Αντί να παρουσιάζει τη σύγκρουση ως αμερικανική επιχείρηση, κάλεσε δημόσια άλλες χώρες να συμβάλουν στρατιωτικά στην προστασία της ναυσιπλοΐας στον Περσικό Κόλπο. Ο Τραμπ υποστήριξε ότι κράτη που εξαρτώνται από το πετρέλαιο της περιοχής –από την Ευρώπη έως την Ασία– θα πρέπει να συμμετάσχουν ενεργά στη διασφάλιση της θαλάσσιας διόδου. Η έκκληση-παρότρυνση αυτή δεν είχε μέχρι στιγμής ενθουσιώδη ανταπόκριση. Πολλές χώρες εμφανίζονται απρόθυμες να εμπλακούν στρατιωτικά σε μια σύγκρουση που θα μπορούσε να κλιμακωθεί γρήγορα.
Η διστακτικότητα αυτή αποκαλύπτει και ένα βαθύτερο πρόβλημα. Η ασφάλεια της ναυσιπλοΐας στον Περσικό Κόλπο απαιτεί μεγάλη ναυτική παρουσία και συνεχή στρατιωτική επιτήρηση σε μια περιοχή όπου το Ιράν διαθέτει πυραύλους, drones και δυνατότητα ναρκοθέτησης, παρότι ο Τραμπ υποστηρίζει ότι έχει καταστρέψει όλα τα πλοία που ρίχνουν νάρκες.
Η έκκληση του Τραμπ προς τους συμμάχους μπορεί να ερμηνευθεί με δύο τρόπους. Ο πρώτος είναι ο προφανής. Πρόκειται για μια προσπάθεια κατανομής του κόστους. Από την πρώτη του θητεία, ο Αμερικανός πρόεδρος πίεζε συστηματικά συμμάχους –από το ΝΑΤΟ μέχρι την Ιαπωνία– να συνεισφέρουν περισσότερο στην κοινή ασφάλεια. Ο δεύτερος, ωστόσο, έχει πολιτικό υπόβαθρο. Ζητώντας να βάλουν… πλάτη κι άλλοι, η Ουάσιγκτον επιχειρεί να μετατρέψει τη σύγκρουση από αμερικανική πρωτοβουλία σε πολυεθνική αποστολή. Αν περάσει η γραμμή Τραμπ, αποκτά πλεονεκτήματα ο Λευκός Οίκος. Πρώτον, μειώνει το στρατιωτικό βάρος που θα πρέπει να αναλάβουν οι ΗΠΑ και δεύτερον μοιράζει και την πολιτική ευθύνη ενός πολέμου που αποδεικνύεται πιο περίπλοκος από όσο είχε αρχικά παρουσιαστεί. Με απλά λόγια, εάν η σύγκρουση παραταθεί, δεν θα είναι πλέον «ο πόλεμος του Τραμπ».
Το πολιτικό χρονόμετρο των εκλογών
Ο Φραγκλίνος Ρούσβελτ, εκ των εθνοπατέρων των ΗΠΑ, είχε χρησιμοποιήσει το ρητό, «ο χρόνος είναι χρήμα» σε ένα δοκίμιό του το 1748 και η παραπάνω ρύση ταιριάζει γάντι με την κατάσταση που επικρατεί στον Λευκό Οίκο. Οι ενδιάμεσες εκλογές στο Κογκρέσο λειτουργούν σαν πολιτικό χρονόμετρο για την κυβέρνηση. Όσο η σύγκρουση συνεχίζεται, οι τιμές ενέργειας παραμένουν ασταθείς, η διεθνής οικονομική αβεβαιότητα αυξάνεται και η δυσαρέσκεια των ψηφοφόρων μπορεί να ενισχυθεί. Σε αυτό το πλαίσιο, η διατήρηση της σύγκρουσης χωρίς σαφή στρατηγική έξοδο θα μπορούσε να μετατραπεί σε πολιτικό βάρος. Κι αυτό εξηγεί ακριβώς γιατί -παρά τη σκληρή ρητορική- η Ουάσιγκτον φαίνεται ήδη να εξετάζει τρόπους να περιορίσει τη διάρκεια της κρίσης.
Γιατί το Ιράν ποντάρει στο πετρέλαιο
Για την Τεχεράνη, η σύγκρουση δεν είναι μόνο στρατιωτική. Είναι και οικονομική. Η στρατηγική του Ιράν βασίζεται σε μια απλή αλλά αποτελεσματική λογική, καθώς δεν χρειάζεται να νικήσει στρατιωτικά τις Ηνωμένες Πολιτείες, πράγμα σχεδόν απίθανο, για να δημιουργήσει πρόβλημα στον αντίπαλο. Στην Τεχεράνη, αρκεί μόνο να αυξήσει το κόστος της σύγκρουσης και να σπείρει το σαράκι στο εσωτερικό των ΗΠΑ. Η γεωγραφία δίνει στην Τεχεράνη ένα ισχυρό εργαλείο πίεσης, που δεν είναι άλλο από τα Στενά του Ορμούζ. Δεν έχει σημασία αν οι επιθέσεις στα δεξαμενόπλοια θα ενταθούν. Αρκεί μόνο που έχει ενσπείρει τον τρόμο, κι αυτό από μόνο του, ανεβάζει τις τιμές του πετρελαίου παγκοσμίως. Με αυτό τον τρόπο, το Ιράν μπορεί να μεταφέρει το κόστος του πολέμου στην παγκόσμια οικονομία κι εν τέλει στους λαούς της Δύσης, που θα αναγκαστούν να πιέσουν τους ηγέτες τους για να τερματιστεί ο πόλεμος κατά της Τεχεράνης. Με τον χρόνο λοιπόν να κυλά υπέρ του Ιράν, η κρίση μεταφέρεται στο αντίπαλο στρατόπεδο κι αυτό είναι το πιο ανησυχητικό στοιχείο της κρίσης.
Τελευταίες Ειδήσεις
- Νέο κόμμα Σαμαρά: Ο λόγος που άλλαξε το όνομα λίγο πριν τις ανακοινώσεις
- Άλλαξε γνώμη για τον Τσίπρα: Σε ποια θέση βλέπει την «ΕΛ.Α.Σ.» πλέον ο γκουρού των δημοσκόπων
- Το πιο δυνατό χαρτί της Μαρίας Καρυστιανού: Το πρόσωπο – κλειδί στο νέο της κόμμα που ετοίμασε το οικονομικό πρόγραμμα
