Η εργασία του ναυτικού θεωρείται -και είναι- ιδιαίτερα επικίνδυνη όταν το πλοίο «δουλεύει» σε περιοχές που έχουν χαρακτηριστεί ως War Risk Areas – δηλαδή ζώνες πολεμικού κινδύνου
Τις τελευταίες ημέρες, Έλληνες κι αλλοδαποί ναυτικοί που δουλεύουν σε ελληνόκτητα πλοία, καλούνται να βγάλουν μεροκάματο του τρόμου, σε ένα από τα πιο επικίνδυνα θαλάσσια περάσματα του πλανήτη, εκεί όπου περνά σχεδόν το ένα πέμπτο του παγκόσμιου πετρελαίου. Οι ναυτικοί καλούνται σήμερα να πάρουν μια απόφαση που πολλές φορές μοιάζει με στοίχημα ζωής. Τα Στενά του Ορμούζ, στην καρδιά της έντασης στη Μέση Ανατολή, έχουν μετατραπεί σε ζώνη πολέμου για τα εμπορικά πλοία.
Πυραυλικές επιθέσεις, drones, στρατιωτικές επιχειρήσεις και κλιμακούμενη ένταση έχουν δημιουργήσει ένα περιβάλλον όπου κάθε διέλευση από την περιοχή συνοδεύεται από υψηλό ρίσκο. Και πίσω από πολλά από αυτά τα ταξίδια κρύβεται ένα ιδιότυπο οικονομικό «παζάρι» μεταξύ πλοιοκτητών και πληρωμάτων.
Η συμφωνία πριν το πέρασμα
Η περίπτωση του πλοίου Zefyros, που χτυπήθηκε χθες στο λιμάνι της Βασόρας, είναι ενδεικτική της κατάστασης που βιώνουν οι ναυτικοί στους οποίους μπαίνει το δίλημμα για το αν θα πραγματοποιήσουν τελικά το ταξίδι. Σύμφωνα με πληροφορίες από ανθρώπους που… έχουν φάει τις θάλασσες με το κουτάλι, πριν το πλοίο περάσει από την επικίνδυνη ζώνη του Περσικού Κόλπου πραγματοποιήθηκε η διαδικασία που προβλέπεται σε τέτοιες περιπτώσεις. Το πλήρωμα ενημερώθηκε για τον κίνδυνο και κλήθηκε να αποφασίσει αν θα συνεχίσει το ταξίδι. Η απόφαση φέρεται να ελήφθη τελικά ομόφωνα. Ο πλοίαρχος φέρεται να έλαβε προκαταβολικά περίπου 50.000 ευρώ, ενώ τα μέλη του πληρώματος συμφώνησαν να συνεχίσουν το ταξίδι με σχεδόν τρία μηνιάτικα ο καθένας ως αποζημίωση κινδύνου. Τέτοιες συμφωνίες δεν είναι σπάνιες σε περιόδους έντασης. Όσο αυξάνεται ο κίνδυνος σε μια θαλάσσια ζώνη, τόσο αυξάνονται και οι οικονομικές αποζημιώσεις που ζητούν τα πληρώματα για να συνεχίσουν το ταξίδι.
SafeSea Vishnu, US owned tanker, attacked in Iraqi waters in a drone attack.
Another tanker named Zefyros also attacked.Things do not seem to be settling down any sooner.
pic.twitter.com/0ZzBw2x6WZ— Tarun Gautam (@TARUNspeakss) March 12, 2026
Τι προβλέπει η ναυτική νομοθεσία
Η ύπαρξη αυτών των επιδομάτων δεν είναι αυθαίρετη. Αντίθετα, προβλέπεται από το διεθνές ναυτικό δίκαιο, τις συλλογικές συμβάσεις και την ελληνική ναυτική νομοθεσία. Η εργασία του ναυτικού θεωρείται -και είναι- ιδιαίτερα επικίνδυνη όταν το πλοίο «δουλεύει» σε περιοχές που έχουν χαρακτηριστεί ως War Risk Areas – δηλαδή ζώνες πολεμικού κινδύνου.
Σε αυτές περιλαμβάνονται:
- περιοχές όπου διεξάγονται πολεμικές επιχειρήσεις
- περιοχές με αυξημένη στρατιωτική ένταση
- θαλάσσιες ζώνες με σοβαρό κίνδυνο πειρατείας
- συνθήκες ανωτέρας βίας που θέτουν άμεσα σε κίνδυνο τη ζωή του πληρώματος.
Ο χαρακτηρισμός μιας περιοχής ως επικίνδυνης γίνεται από διεθνείς ναυτιλιακούς οργανισμούς, ασφαλιστικές εταιρείες και ναυτιλιακές Αρχές. Όταν συμβεί αυτό, ενεργοποιούνται ειδικές διατάξεις προστασίας των ναυτικών.
Τα επιδόματα κινδύνου
Η πρώτη και πιο γνωστή πρόβλεψη είναι το λεγόμενο war bonus, δηλαδή το επίδομα πολεμικού κινδύνου. Οι ναυτικοί που εργάζονται σε τέτοιες περιοχές δικαιούνται:
- διπλό ημερομίσθιο για κάθε ημέρα παραμονής στην επικίνδυνη ζώνη
- ή ειδική αποζημίωση που συμφωνείται μεταξύ πληρώματος και εταιρείας.
Σε αρκετές περιπτώσεις, ιδιαίτερα όταν η ένταση κλιμακώνεται, οι αποζημιώσεις αυτές μπορεί να φτάσουν ακόμη και σε πολλαπλούς μισθούς, όπως συνέβη στην περίπτωση του Zefyros. Παράλληλα, αυξάνονται και οι ασφαλιστικές καλύψεις. Σε περίπτωση τραυματισμού, μόνιμης ανικανότητας ή θανάτου, οι αποζημιώσεις προς τον ναυτικό ή την οικογένειά του είναι σημαντικά υψηλότερες από αυτές που ισχύουν σε ένα κανονικό ταξίδι σε… ήρεμα νερά.
Το «όχι» του ναυτικού και τα δικαιώματά του
Το πιο σημαντικό όμως στοιχείο της ναυτικής νομοθεσίας αφορά το δικαίωμα άρνησης. Σύμφωνα με το ισχύον πλαίσιο -που απορρέει από τις συλλογικές συμβάσεις των ναυτικών, τον Κώδικα Ιδιωτικού Ναυτικού Δικαίου και τις διεθνείς συμβάσεις ναυτικής εργασίας- ένας ναυτικός δεν υποχρεούται να ταξιδέψει σε εμπόλεμη ζώνη εάν αυτή δεν προβλεπόταν στη σύμβασή του όταν προσλήφθηκε.
Αν μια περιοχή χαρακτηριστεί πολεμική μετά την υπογραφή της σύμβασης, τότε ο ναυτικός έχει το δικαίωμα:
- να ζητήσει να αποβιβαστεί από το πλοίο
- να αρνηθεί τη συνέχιση του ταξιδιού
- να επαναπατριστεί με ευθύνη της εταιρείας.
Η άρνηση αυτή δεν θεωρείται «αντάρτικο» και δεν μπορεί να επιφέρει κυρώσεις, καθώς το δίκαιο της ναυτικής εργασίας δίνει προτεραιότητα στην προστασία της ανθρώπινης ζωής.
Το γράμμα του νόμου και η ζοφερή πραγματικότητα
Ωστόσο, σύμφωνα με ναυτεργατικά σωματεία, η πραγματικότητα στη θάλασσα είναι συχνά πιο σύνθετη από ό,τι προβλέπει η νομοθεσία. Σωματεία ναυτικών έχουν καταγγείλει ότι σε αρκετές περιπτώσεις ασκούνται έντονες πιέσεις στα πληρώματα να αποδεχθούν το ταξίδι. Όπως υποστηρίζουν, οι ναυτικοί καλούνται συχνά να υπογράψουν δηλώσεις αποδοχής του κινδύνου -έγγραφα που οι ίδιοι χαρακτηρίζουν σκωπτικά ως «θανατόχαρτα». Τα σωματεία επισημαίνουν ότι πολλοί ναυτικοί φοβούνται πως αν αρνηθούν ένα τέτοιο ταξίδι μπορεί να βρεθούν άτυπα σε «μαύρη λίστα» εταιρειών και να δυσκολευτούν να βρουν ξανά δουλειά. Έτσι, παρότι ο νόμος τους προστατεύει, και μπορούν να αρνηθούν και να επιστρέψουν στο επόμενο μπάρκο χωρίς να υπάρχει πρόβλημα, πολλοί επιλέγουν υπό τον φόβο της εκδίωξης να αποδεχθούν το ταξίδι.
Πόσα ελληνόκτητα πλοία βρίσκονται στον Περσικό Κόλπο
Η Ελλάδα είναι παραδοσιακά μια ναυτική χώρα, με πολύ μεγάλη παρουσία σε όλες τις θάλασσες του κόσμου και στη δίνη του πολέμου, στον Περσικό Κόλπο. Τέσσερα εξ αυτών μάλιστα, δέχθηκαν κι επιθέσεις κι ευτυχώς δεν υπήρξε κανένα θύμα. Η αύξηση των επιθέσεων έχει εκτοξεύσει τα ασφάλιστρα πολεμικού κινδύνου και έχει μετατρέψει κάθε διέλευση από τα Στενά του Ορμούζ σε επιχειρησιακή απόφαση υψηλού ρίσκου για τις ναυτιλιακές εταιρείες. Παράλληλα, αρκετά ελληνόκτητα πλοία έχουν παραμείνει για μεγάλα χρονικά διαστήματα στην περιοχή, περιμένοντας ασφαλέστερες συνθήκες για να συνεχίσουν το ταξίδι τους. Στην ευρύτερη περιοχή, παραμένουν 37 πλοία είτε υπό ελληνική σημαία είτε υπό ελληνική διαχείριση, με 85 Έλληνες ναυτικούς να βρίσκονται παγιδευμένοι στην εμπόλεμη ζώνη.
Τελευταίες Ειδήσεις
- «Για να το συνδέσω με την Ιθάκη»: Το επικό σκίτσο του Πετρουλάκη για το νέο κόμμα Τσίπρα, για το οποίο μιλούν όλοι σήμερα
- Τα Μερομήνια προβλέπουν «σκληρό» καλοκαίρι: Ποιος θα είναι ο πιο δύσκολος μήνας
- Τεκτονικές αλλαγές σε νέα δημοσκόπηση: Τα 2 κόμματα που εξαφάνισε ο Τσίπρας με το καλημέρα
