Οι ΗΠΑ ανοίγουν νέο μέτωπο με την ΕΕ εν μέσω του πολέμου με το Ιράν
Την ώρα που η κυβέρνηση προσπαθεί να μαζέψει τα απόνερα από την αύξηση του κόστους ζωής που ανέβηκε ραγδαία μέσα σε μόλις 12 ημέρες που βρίσκεται σε εξέλιξη ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή, η ελληνική οικονομία βρίσκεται αντιμέτωπη με μια νέα περίοδο διεθνούς αστάθειας. Δύο διαφορετικές γεωπολιτικές και οικονομικές κρίσεις συγκλίνουν και δημιουργούν ισχυρές πιέσεις στο κόστος ζωής και στις προοπτικές ανάπτυξης της χώρας.
Από τη μία η ένταση που προκαλεί η πολιτική δασμών του Ντόναλντ Τραμπ απέναντι στην Ευρωπαϊκή Ένωση απειλεί να ανοίξει έναν νέο εμπορικό πόλεμο μεταξύ των δύο μεγαλύτερων οικονομικών μπλοκ του κόσμου. Από την άλλη, η στρατιωτική σύγκρουση των ΗΠΑ και του Ισραήλ με το Ιράν προκαλεί αναταράξεις στις διεθνείς αγορές ενέργειας με την τιμή του πετρελαίου να εκτοξεύεται και την Τεχεράνη να σφίγγει τον κλοιό, είτε χτυπώντας πετρελαϊκές εγκαταστάσεις είτε σκορπώντας τον τρόμο βομβαρδίζοντας τάνκερ στον Κόλπο. Για την Ελλάδα, η εξέλιξη αυτή, μεταφράζεται σε μια «διπλή καταιγίδα» που αγγίζει την καθημερινότητα των πολιτών, από την τιμή της βενζίνης μέχρι το καλάθι του σούπερ μάρκετ.
Ο εμπορικός πόλεμος Τραμπ με την Ευρώπη και το ελληνικό «ρίσκο»
Η εμπορική αντιπαράθεση ΗΠΑ–ΕΕ βρίσκεται σε κρίσιμο σημείο. Οι αμερικανικοί δασμοί που προωθεί η κυβέρνηση Τραμπ, οι οποίοι ξεκίνησαν από το 10% και πλέον κινούνται σε υψηλότερα επίπεδα, έχουν ουσιαστικά παγώσει τις διαπραγματεύσεις για μια νέα εμπορική συμφωνία μεταξύ των δύο πλευρών. Στο ευρωπαϊκό στρατόπεδο επικρατεί έντονη ανησυχία, καθώς οι αμερικανικές Αρχές εξετάζουν μέτρα κατά ευρωπαϊκών κλάδων που κατηγορούνται για υπερπαραγωγή και αθέμιτο ανταγωνισμό.
Για την Ελλάδα, οι άμεσες εμπορικές επιπτώσεις μπορεί να φαίνονται περιορισμένες -τουλάχιστον στην παρούσα φάση- καθώς οι εξαγωγές προς τις ΗΠΑ αντιστοιχούν σε περίπου 1–2% του συνολικού εξαγωγικού όγκου. Ωστόσο, οι έμμεσες συνέπειες είναι σημαντικές και κινούνται σε αχαρτογράφητα νερά, καθώς είναι η πρώτη φορά που… μαίνονται δύο πόλεμοι ταυτόχρονα. Ένας με… σφαίρες κι ένας με μια οικονομική μέγγενη. Κλάδοι όπως το ελαιόλαδο, τα φαρμακευτικά προϊόντα και ο εξοπλισμός ανανεώσιμων πηγών ενέργειας κινδυνεύουν να βρεθούν αντιμέτωποι με αυξημένα εμπόδια πρόσβασης στην αμερικανική αγορά. Παράλληλα, η ένταση μεταξύ των ΗΠΑ και της ΕΕ στις εμπορικές τους σχέσεις μπορεί να περιορίσει τη συνολική ζήτηση για ευρωπαϊκά προϊόντα, επηρεάζοντας την οικονομική δραστηριότητα σε ολόκληρη τη γηραιά ήπειρο.
Σύμφωνα με εκτιμήσεις εξαγωγικών φορέων, μεταξύ αυτών και του Πανελλήνιου Συλλόγου Εξαγωγέων, η αύξηση των δασμών ενδέχεται να μεταφραστεί σε υψηλότερο κόστος για τις επιχειρήσεις και να προκαλέσει σε νέα πληθωριστική πίεση. Αναλυτές εκτιμούν ότι μια παρατεταμένη εμπορική σύγκρουση θα μπορούσε να μειώσει το ελληνικό ΑΕΠ κατά 0,2% έως 0,5%, κυρίως λόγω της επιβράδυνσης της ευρωπαϊκής οικονομίας.
Η απειλή στα Στενά του Ορμούζ και το ενεργειακό σοκ
Την ίδια στιγμή, οι γεωπολιτικές εξελίξεις στη Μέση Ανατολή δημιουργούν μια δεύτερη πηγή αστάθειας. Ο πόλεμος κατά του Ιράν έχει προκαλέσει σοβαρές αναταράξεις στις αγορές πετρελαίου, καθώς η ένταση στην περιοχή απειλεί τις παγκόσμιες ενεργειακές ροές, με το καθεστώς του Ιράν δια του νέου ηγέτη του Μοζτάμπα Χαμενεΐ απειλεί ότι θα παραμείνουν κλειστά τα Στενά του Ορμούζ για όσο διαρκεί η επίθεση Αμερικανών και Ισραηλινών κατά της Τεχεράνης. Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί η ασφάλεια των μεταφορών στο σημείο από το οποίο διέρχεται περίπου το ένα πέμπτο της παγκόσμιας διακίνησης πετρελαίου.
Η αβεβαιότητα αυτή έχει ήδη οδηγήσει σε σημαντική άνοδο των διεθνών τιμών ενέργειας. Το πετρέλαιο Brent κινείται σε επίπεδα άνω των 100 δολαρίων ανά βαρέλι, με αρκετούς αναλυτές να προειδοποιούν ότι η τιμή θα μπορούσε να παραμείνει υψηλή και να αυξηθεί περαιτέρω, παρά την σταθεροποίηση της τιμής μετά το σοκ που έφτασε στα 120 δολάρια. Για την Ελλάδα, που εξακολουθεί να εισάγει περίπου το 90% της ενέργειας που καταναλώνει, η εξέλιξη αυτή μεταφράζεται άμεσα σε υψηλότερες τιμές καυσίμων, παρά το πλαφόν στην αντλία και την προσπάθεια για συγκράτηση τιμών στα σούπερ μάρκετ.
Από το πετρέλαιο στα ράφια: Το ντόμινο της ακρίβειας
Μέσα σε λίγες ημέρες, οι τιμές της βενζίνης και του πετρελαίου κίνησης έχουν καταγράψει σημαντικές αυξήσεις, επιβαρύνοντας νοικοκυριά κι επιχειρήσεις. Το κόστος μεταφορών αυξάνεται και μοιραία επηρεάζει ολόκληρη την αλυσίδα εφοδιασμού της οικονομίας. Από τις μεταφορές μέχρι τη λειτουργία των επιχειρήσεων η άνοδος στην τιμή του πετρελαίου λειτουργεί πολλαπλασιαστικά στο κόστος που περνά στην τσέπη του καταναλωτή.
Το αποτέλεσμα γίνεται ήδη ορατό στα ράφια των σούπερ μάρκετ. Οι αυξήσεις στο ενεργειακό κόστος μεταφέρονται στις τιμές μεταφοράς και αποθήκευσης, ενώ επηρεάζουν και τα εισαγόμενα αγροτικά προϊόντα, καθώς και τις πρώτες ύλες. Ανοδικές τάσεις παρουσιάζουν τα δημητριακά, τα λαχανικά, το κρέας κι άλλα αγαθά με ορισμένες κατηγορίες να εμφανίζουν αυξήσεις που φτάνουν ακόμη και το 5% έως 10%. Κι όλα αυτά σε μια ήδη βεβαρημένη ελληνική οικονομία, που ο μέσος Έλληνας πασχίζει να τα… φέρει βόλτα.
Η εξέλιξη αυτή δημιουργεί ένα νέο κύμα πίεσης στο κόστος ζωής, ιδιαίτερα για τα χαμηλότερα εισοδήματα. Ο πληθωρισμός στην Ελλάδα κινδυνεύει να ενισχυθεί περαιτέρω, καθώς η άνοδος της ενέργειας και των τροφίμων αποτελεί έναν από τους βασικούς παράγοντες της αύξησης των τιμών. Η Τράπεζα της Ελλάδος δε, έχει ήδη προειδοποιήσει ότι μια παρατεταμένη διεθνής κρίση θα μπορούσε να επηρεάσει αρνητικά την κατανάλωση, τις εξαγωγές και την αναπτυξιακή δυναμική της χώρας. Πέρα από την άμεση επίδραση στον πληθωρισμό, οι εξελίξεις αυτές δημιουργούν ένα ευρύτερο περιβάλλον οικονομικής αβεβαιότητας. Οι επιχειρήσεις έχουν έρθει αντιμέτωπες με αυξημένο κόστος λειτουργίας, ενώ η επιβράδυνση της ευρωπαϊκής οικονομίας, η οποία μπορεί να επιδεινωθεί περαιτέρω αν δεν «ξεπαγώσει» η εμπορική συμφωνία με τις ΗΠΑ, μπορεί να περιορίσει τη ζήτηση για ελληνικά προϊόντα και υπηρεσίες. Ακόμη και ο τουρισμός, που αποτελεί βασικό πυλώνα της ελληνικής οικονομίας, ενδέχεται να επηρεαστεί, εφόσον η διεθνής οικονομική αβεβαιότητα περιορίσει τα ταξιδιωτικά εισοδήματα. Προς το παρόν πάντως, ο τουρισμός μοιάζει να είναι ανθεκτικός και να κερδίζει τη μάχη ενόψει της σεζόν που ανοίγει οσονούπω.
Η Ελλάδα ανάμεσα σε δύο πολέμους και μια οικονομία σε τεντωμένο σχοινί
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, η ελληνική κυβέρνηση εξετάζει μέτρα στήριξης, όπως επιδοτήσεις καυσίμων και παρεμβάσεις για την ενίσχυση των εξαγωγικών επιχειρήσεων. Ωστόσο, οι περισσότεροι οικονομικοί αναλυτές συμφωνούν ότι η πραγματική απάντηση βρίσκεται στη μακροπρόθεσμη στρατηγική, στην οποία θα πρέπει να στραφεί πλέον η Ελλάδα καλούμενη να προσαρμοστεί στις ανάγκες της εποχής και αυτών που έρχονται. Δεν θα πρέπει να ξεχνάμε το μέτωπο της Ουκρανίας και τον πόλεμο που μαίνεται με τους Ρώσους, που διογκώνει περαιτέρω το πρόβλημα. Ως εκ τούτου, η Ελλάδα καλείται να ανοίξει νέους ορίζοντες που αφορούν στη διαφοροποίηση των ενεργειακών πηγών, στη μείωση της εξάρτησης από εισαγόμενα καύσιμα και στην ενίσχυση νέων εμπορικών συνεργασιών πέρα από τις παραδοσιακές αγορές, έτσι ώστε να προλάβει αυτό που επακολουθεί.
Η χώρα μας, βρίσκεται έτσι στο σταυροδρόμι δύο μεγάλων διεθνών κρίσεων που εξελίσσονται ταυτόχρονα. Αν η εμπορική αντιπαράθεση μεταξύ ΗΠΑ και Ευρώπης κλιμακωθεί και η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή παραταθεί, οι πιέσεις στην ελληνική οικονομία ενδέχεται να ενταθούν ακόμη περισσότερο. Την ώρα που η Ελλάδα προσπαθούσε να μπει σε μια καλύτερη τροχιά, οι δασμοί του Τραμπ κι ο πόλεμος στο Ιράν αποτελούν τροχοπέδη στην ανάπτυξη της οικονομίας κι έρχεται να υπενθυμίσει πόσο ευάλωτη παραμένει στις διεθνείς αναταράξεις.
Τελευταίες Ειδήσεις
- Ριψοκίνδυνη απόφαση της Μαρίας Καρυστιανού…
- Αιφνιδιασμός Σαμαρά με 10%
- Τσίπρας, Καρυστιανού ή Ανδρουλάκης; Ποιον βλέπουν οι δημοσκόποι φαβορί για τη δεύτερη θέση
