Η ασφάλεια του Ορμούζ είναι εξαιρετικά δύσκολη λόγω στενών διαύλων και της ικανότητας της Τεχεράνης να συνδυάζει νάρκες, drones, πυραύλους και μικρά υποβρύχια.
Αν το Ιράν προχωρήσει σε εκτεταμένη ναρκοθέτηση στα Στενά του Ορμούζ, η πρώτη συνέπεια δεν θα είναι απλώς στρατιωτική αλλά εμπορική: μεγάλο μέρος της διεθνούς ναυτιλίας θα σταματήσει να περνά, ακόμη και πριν υπάρξει επίσημο κλείσιμο του περάσματος. Ο λόγος είναι ότι στα Στενά δεν αρκεί να υπάρχει φυσική απαγόρευση για να παραλύσει η κυκλοφορία, αρκεί η πιθανότητα προσβολής πλοίου για να αποσυρθούν πλοιοκτήτες, να εκτιναχθούν τα ασφάλιστρα πολεμικού κινδύνου και να παγώσουν φορτώσεις. Ήδη η σύγκρουση στην περιοχή έχει οδηγήσει σε κατακόρυφη πτώση της ναυτιλιακής κίνησης, με τους ασφαλιστές να αυξάνουν δραματικά τα war-risk premiums και ορισμένους παρόχους να περιορίζουν ή να αποσύρουν κάλυψη.
Το σοκ αυτό έχει τόσο μεγάλη σημασία επειδή τα Στενά του Ορμούζ παραμένουν ένας από τους σημαντικότερους ενεργειακούς κόμβους στον κόσμο. Η αμερικανική EIA υπολογίζει ότι στο πρώτο εξάμηνο του 2025 πέρασαν από εκεί κατά μέσο όρο 20,9 εκατ. βαρέλια ημερησίως, περίπου το 20% της παγκόσμιας κατανάλωσης πετρελαϊκών υγρών. Η ίδια υπηρεσία σημειώνει επίσης ότι περίπου το ένα πέμπτο του παγκόσμιου εμπορίου LNG διέρχεται από το ίδιο πέρασμα. Ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας προσθέτει ότι το 2025 μέσω Ορμούζ διακινήθηκαν σχεδόν 15 εκατ. βαρέλια αργού ημερησίως, δηλαδή περίπου το 34% του παγκόσμιου θαλάσσιου εμπορίου αργού, ενώ σχεδόν το 90% αυτών των ροών κατευθύνθηκε στην Ασία.
Η απάντηση των ΗΠΑ και των συμμάχων δεν θα είναι απλή ούτε γρήγορη
Σε ένα τέτοιο σενάριο, οι ΗΠΑ και οι σύμμαχοί τους πιθανότατα θα κινηθούν σε τρία επίπεδα ταυτόχρονα: στρατιωτικά πλήγματα σε ιρανικές ναυτικές πλατφόρμες, επιχειρήσεις ναρκοπολέμου και πίεση για συνοδεία εμπορικών πλοίων. Όμως η εκκαθάριση ναρκών είναι από τις πιο αργές και επικίνδυνες μορφές ναυτικής επιχείρησης, ιδιαίτερα σε ένα στενό πέρασμα όπου η γεωγραφία ευνοεί την άμυνα. Το Reuters σημειώνει ότι η ασφάλεια του Ορμούζ είναι εξαιρετικά δύσκολη λόγω στενών διαύλων, γειτνίασης με ιρανικά νησιά και της ικανότητας της Τεχεράνης να συνδυάζει νάρκες, drones, ταχύπλοα, πυραύλους και μικρά υποβρύχια.
Το CSIS είχε προειδοποιήσει ήδη πριν από την κλιμάκωση ότι η ναρκοθέτηση αποτελεί μία από τις πιο πιθανές και ασύμμετρες επιλογές του Ιράν για να διαταράξει την κυκλοφορία χωρίς να εμπλακεί σε κλασική ναυμαχία.
Αυτό σημαίνει ότι ακόμη και αν το αμερικανικό ναυτικό πετύχει γρήγορα πλήγματα κατά ιρανικών μέσων, η αποκατάσταση της εμπιστοσύνης δεν θα είναι αυτόματη. Οι πλοιοκτήτες δεν χρειάζονται μόνο στρατιωτική προστασία, χρειάζονται και βεβαιότητα ότι οι θαλάσσιοι διάδρομοι είναι καθαροί, κάτι που μπορεί να απαιτήσει χρόνο και τεράστια μέσα. Οι ΗΠΑ εξετάζουν το σενάριο συνοδείας, αλλά η εφαρμογή του είναι δύσκολη, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις το ρίσκο θεωρήθηκε τόσο υψηλό ώστε δεν κατέστη άμεσα εφικτή η ασφαλής διέλευση. Με άλλα λόγια, η ναρκοθέτηση δεν χρειάζεται να κλείσει απόλυτα τα Στενά για να πετύχει: αρκεί να τα καταστήσει προσωρινά μη ασφαλή και οικονομικά απαγορευτικά.
Οι επιπτώσεις θα δοκιμάσουν την παγκόσμια οικονομία
Το επόμενο κύμα θα είναι οικονομικό. Μια σοβαρή διατάραξη στα Στενά θα πίεζε άμεσα τις τιμές πετρελαίου, φυσικού αερίου, ναύλων, λιπασμάτων και αερομεταφορών. Η UNCTAD προειδοποίησε ότι το Ορμούζ είναι κρίσιμο πέρασμα όχι μόνο για το πετρέλαιο και το LNG αλλά και για σημαντικούς όγκους παγκόσμιου εμπορίου και εφοδιασμού. Το Reuters μετέδωσε επίσης ότι η Saudi Aramco θεωρεί πως μια παρατεταμένη διακοπή θα είχε «καταστροφικές συνέπειες» για τις αγορές, παρότι ορισμένες ποσότητες μπορούν να ανακατευθυνθούν μέσω εναλλακτικών αγωγών, όπως ο East-West της Σαουδικής Αραβίας. Αυτές οι εναλλακτικές, όμως, δεν επαρκούν για πλήρη αντικατάσταση των ροών του Ορμούζ.
Το πιο πιθανό, λοιπόν, είναι ότι μια ιρανική ναρκοθέτηση δεν θα προκαλέσει μόνο ενεργειακή αναταραχή αλλά μια αλυσιδωτή κρίση κόστους. Η Ασία θα δεχόταν το πρώτο και ισχυρότερο πλήγμα λόγω της μεγάλης εξάρτησής της από τις ροές του Κόλπου, αλλά κι η Ευρώπη επίσης θα δεχόταν πίεση μέσω LNG, μεταφορών και πληθωρισμού.
Τελευταίες Ειδήσεις
- ΣΚΑΪ, πρώην σύντροφοι και… θανατική ποινή: Το τριπλό χτύπημα που εξόργισε τον Τσίπρα
- Η τρίτη δύναμη χωρίς κόμμα: Το παράδοξο των 27 που αλλάζουν το παιχνίδι
- Ο δρόμος Μητσοτάκη προς την κάλπη: Τραμπ, ΔΕΘ, Μάρμαρα, εκλογές
