Πόλεμος στο Ιράν: 5 δισ. δολάρια σε λιγότερο από μια βδομάδα

Το «κλειδί» στις συνομιλίες ΗΠΑ - Ιράν για συμφωνία: Έτσι θα πει το «ναι» η Τεχεράνη στον Τραμπ

Για πολλούς αναλυτές, το βασικό ερώτημα δεν είναι πλέον αν θα αυξηθεί το κόστος, αλλά πόσο γρήγορα θα φτάσει σε επίπεδα δεκάδων ή ακόμη και εκατοντάδων δισεκατομμυρίων δολαρίων

Μιχάλης Παπαδάκος • 06-03-2026 | 20:00

Ο πόλεμος είναι σχεδόν πάντα ακριβός, αλλά, για τις Ηνωμένες Πολιτείες συχνά γίνεται και οικονομικά ανεξέλεγκτος. Από το Ιράκ μέχρι το Αφγανιστάν, οι αρχικές εκτιμήσεις για το κόστος στρατιωτικών επιχειρήσεων αποδείχθηκαν δραματικά υποτιμημένες, μετατρέποντας συγκρούσεις λίγων δισεκατομμυρίων σε πολέμους τρισεκατομμυρίων. Κάτι παρόμοιο φαίνεται να επαναλαμβάνεται και τώρα με τη σύγκρουση με το Ιράν. Η στρατιωτική εκστρατεία που ξεκίνησε η κυβέρνηση του Αμερικανού προέδρου, Ντόναλντ Τραμπ, δεν δημιουργεί μόνο γεωπολιτικούς κινδύνους στη Μέση Ανατολή, αλλά ήδη επιβαρύνει σημαντικά τα δημόσια οικονομικά των ΗΠΑ. Μέσα σε λίγες ημέρες, το κόστος της επιχείρησης έχει ξεπεράσει τα 5 δισεκατομμύρια δολάρια — και σύμφωνα με αναλυτές, αυτό είναι πιθανότατα μόνο η αρχή ενός πολύ μεγαλύτερου οικονομικού λογαριασμού.

Ο απρόκλητος και παράνομος πόλεμος που διεξάγει ο Αμερικανός πρόεδρος, Ντόναλντ Τραμπ εναντίον του Ιράν έχει ήδη καταρρακώσει την αμερικανική οικονομία κι αναμένεται να την πλήξει ακόμα περισσότερο, καθώς οι Αμερικανοί φορολογούμενοι έχουν δει τα ταμεία του κράτους να γίνονται κατά 5 δισεκατομμύρια δολάρια φτωχότερα. Αναφέροντας το κόστος που σχετίζεται με την επίθεση του Τραμπ στο Ιράν τον περασμένο Ιούνιο, καθώς και τις αμερικανικές επιδρομές εναντίον των ανταρτών Χούθι στην Υεμένη στο πλαίσιο του πολέμου του Ισραήλ στη Γάζα, εκτός από το κόστος περιφερειακής συσσώρευσης και τον λογαριασμό για τον χαμένο στρατιωτικό εξοπλισμό μέχρι στιγμής, η έκθεση, που δημοσιεύθηκε από το Κέντρο Αμερικανικής Προόδου, καταλήγει στο συμπέρασμα ότι «μια συντηρητική εκτίμηση για το αρχικό κόστος της Επιχείρησης Epic Fury είναι πάνω από 5 δισεκατομμύρια δολάρια από τις 2 Μαρτίου – και η εκστρατεία μόλις ξεκίνησε».

Ο Μπεν Φρίμαν, ειδικός σε θέματα αμυντικού προϋπολογισμού του Ινστιτούτου Κουίνσι, συμφωνεί ότι η εκτίμηση του CAP είναι συντηρητική. «Ακόμα και αυτή η εκτίμηση των 5 δισεκατομμυρίων δολαρίων είναι πολύ πιθανό να είναι υποεκτιμημένη. Για παράδειγμα, δεν περιλαμβάνει το κόστος του αμερικανικού συστήματος ραντάρ ύψους 1,1 δισεκατομμυρίου δολαρίων που φέρεται να κατέστρεψε το Ιράν στο Κατάρ. Επίσης, δεν περιλαμβάνει το κόστος όλων των αμερικανικών αναχαιτιστικών πυραύλων που χρησιμοποιήθηκαν στη σύγκρουση», δήλωσε σε ανεξάρτητο αμερικανικό μέσο.

Μόνο το ημερήσιο κόστος αεροπλανοφόρων, μαχητικών ανέρχεται σε 60 εκατ.

Άλλες πρόσφατα δημοσιευμένες εκτιμήσεις ποικίλλουν ανάλογα με τις μεταβλητές. Για παράδειγμα, το Ινστιτούτο Μελετών Πολιτικής και το Εθνικό Έργο Προτεραιοτήτων κατέληξαν αυτή την εβδομάδα στο συμπέρασμα ότι το κόστος λειτουργίας δύο ομάδων αεροπλανοφόρων, της σχετικής ναυτικής υποστήριξης και περισσότερων από 200 στρατιωτικών αεροσκαφών θα ανέλθει σε σχεδόν 60 εκατομμύρια δολάρια την ημέρα.

Ο πόλεμος του Τραμπ είναι ήδη υποτονικός όσον αφορά στην εγχώρια υποστήριξη. Δημοσκοπήσεις που διεξήχθησαν αμέσως μετά την επίθεση των ΗΠΑ και του Ισραήλ στο Ιράν το Σάββατο κατέδειξαν εκτεταμένη αποδοκιμασία , με μια έρευνα των Reuters/Ipsos να διαπιστώνει ότι η υποστήριξη μεταξύ των Ρεπουμπλικανών θα μπορούσε να μειωθεί μόλις αρχίσουν να σκοτώνονται Αμερικανοί στρατιώτες κι αρχίσουν να αυξάνονται οι τιμές του φυσικού αερίου. Και τα δύο συμβαίνουν ήδη… Ο Κρις Πρέμπλ, ανώτερος συνεργάτης και διευθυντής του προγράμματος Reimagining US Grand Strategy στο Κέντρο Stimson, δήλωσε ότι ο αμερικανικός λαός δεν θα πρέπει να βασίζεται σε ανεπίσημες εκτιμήσεις. «Η κυβέρνηση Τραμπ έχει την υποχρέωση να επικοινωνήσει στον αμερικανικό λαό τι κοστίζει αυτός ο πόλεμος. Η περιφρόνηση που δείχνει αυτή η κυβέρνηση για το Κογκρέσο και τον αμερικανικό λαό είναι συγκλονιστική».

Μία μόλις αναχαίτιση πυραύλου κόστισε 44 εκατομμύρια δολάρια

Ο Φρίμαν προσθέτει ότι μόνο το κόστος των πυραύλων Patriot θα πρέπει να κάνει τους Αμερικανούς να σκεφτούν πόσο θα κοστίσει αυτή η σύγκρουση. «Αυτοί οι πύραυλοι κόστισαν περίπου 4 εκατομμύρια δολάρια, για παράδειγμα. Και υπάρχουν αναφορές ότι έως και 11 από αυτούς έχουν χρησιμοποιηθεί για την αναχαίτιση ενός μόνο ιρανικού πυραύλου. Αυτό αντιστοιχεί σε 44 εκατομμύρια δολάρια σε χρήματα φορολογουμένων για μόνο έναν ιρανικό πύραυλο και έχουμε ήδη αναχαιτίσει εκατοντάδες ιρανικούς πυραύλους», είπε. «Έτσι, όταν καταλαγιάσει όλη η σκόνη, δεν έχω καμία αμφιβολία ότι το κόστος αυτού του πολέμου θα είναι πολύ πάνω από 10 δισεκατομμύρια δολάρια και ίσως πολύ υψηλότερο από αυτό εάν η σύγκρουση συνεχιστεί».

Το Πεντάγωνο πιθανότατα θα ζητήσει επιπλέον 50 δισεκατομμύρια δολάρια σε έκτακτη χρηματοδότηση

Πράγματι, το προβλεπόμενο κόστος του πολέμου είναι πιθανό να είναι πολύ υψηλότερο, καθώς το υπουργείο Άμυνας φέρεται να εργάζεται πάνω σε ένα αίτημα για δαπάνες έκτακτης ανάγκης άνω των 50 δισεκατομμυρίων δολαρίων για την αντικατάσταση των πυρομαχικών που χρησιμοποιήθηκαν και του εξοπλισμού που χάθηκαν μέχρι στιγμής στη σύγκρουση.

Ο πρώην πρόεδρος Τζορτζ Μπους χρησιμοποίησε μια παρόμοια διαδικασία «έκτακτης» χρηματοδότησης για τη χρηματοδότηση των πολέμων στο Ιράκ και το Αφγανιστάν εκτός των τακτικών πιστώσεων του Κογκρέσου. Οι ειδικοί άρχισαν να αναφέρονται σε αυτή τη χρηματοδότηση – που ονομάζεται προϋπολογισμός για τις Επιχειρήσεις Έκτακτης Ανάγκης στο Εξωτερικό ή OCO – ως «μαύρο ταμείο» για στρατιωτικά έργα ή άλλα προγράμματα που δεν έχουν καμία σχέση με τη χρηματοδότηση του πολέμου.

Κάποια στιγμή, η χρηματοδότηση του OCO ήταν μεγαλύτερη από τους προϋπολογισμούς όλων των ομοσπονδιακών υπηρεσιών εκτός από το Πεντάγωνο, το Υπουργείο Υγείας και Ανθρωπίνων Υπηρεσιών και τη Διοίκηση Υποθέσεων Βετεράνων. Μέχρι τη στιγμή που ο λογαριασμός OCO έκλεισε επίσημα, το 2021 από την κυβέρνηση Μπάιντεν, το Κογκρέσο είχε διαθέσει περισσότερα από 2 τρισεκατομμύρια δολάρια σε αυτόν χωρίς τις ίδιες απαιτήσεις εποπτείας με τον κανονικό προϋπολογισμό του Υπουργείου Άμυνας.

«Αυτό το κόστος έρχεται σε μια εποχή που οι Αμερικανοί πολίτες αισθάνονται έντονα τις πιέσεις των αυξημένων τιμών στην πατρίδα τους, συμπεριλαμβανομένου του κόστους στέγασης, ενέργειας και υγειονομικής περίθαλψης», σημειώνει η έκθεση της CAP. «Εάν αυτός ο πόλεμος συνεχιστεί με τον ίδιο ρυθμό, οι Αμερικανοί θα μπορούσαν να δουν την κυβέρνησή τους να καίει δεκάδες δισεκατομμύρια δολάρια, κεφάλαια που θα ισοδυναμούσαν με το κόστος του Medicaid για εκατομμύρια στις Ηνωμένες Πολιτείες».

Ετήσιες δαπάνες Παιδείας και Υγείας

Για να έχει κανείς μια εικόνα για το πόσο δαπανηρός είναι ο πόλεμος, ο ομοσπονδιακός προϋπολογισμός για το 2026 προβλέπει περίπου 79 δισ. δολάρια για το υπουργείο Παιδείας, ενώ το υπουργείο Υγείας και Ανθρωπίνων Υπηρεσιών (HHS) λαμβάνει 116 δισ. δολάρια διακριτικής δαπάνης, συμπεριλαμβανομένων 48,7 δισ. για NIH (εθνικά ινστιτούτα υγείας) και 8,9 δισ. για υπηρεσίες υγείας. Τα 5 δισ. δολάρια του πολέμου μέχρι σήμερα ισοδυναμούν με κάτι παραπάνω από το 5% του ετήσιου προϋπολογισμού παιδείας ή το 3-4% της υγείας, χρήματα που θα μπορούσαν να ενισχύσουν σχολεία και νοσοκομεία αλλά κατευθύνονται σε πυρομαχικά. Σε ετήσια βάση, η πρόνοια (Social Security, Medicare) υπερβαίνει τα 4,5 τρις. δολάρια, αλλά οι πολεμικές δαπάνες πιέζουν περαιτέρω τον προϋπολογισμό εις βάρος των κοινωνικών προγραμμάτων και θεωρείται δεδομένο ότι θα προκαλέσουν ακόμα μεγαλύτερη πίεση στα ταμεία του κράτους.

Σύγκριση κόστους με προηγούμενους πολέμους των ΗΠΑ

Το τρέχον κόστος του πολέμου με το Ιράν, που υπολογίζεται σε περίπου 5 δισ. δολάρια μέχρι σήμερα, αποτελεί ένα μικρό ποσοστό σε σχέση με τα τεράστια έξοδα προηγούμενων μεγάλων στρατιωτικών επιχειρήσεων των ΗΠΑ, αλλά δείχνει μια γρήγορη κλιμάκωση δαπανών παρόμοια με εκείνες που παρατηρήθηκαν σε παλαιότερους πολέμους. Για παράδειγμα, ο πόλεμος στο Ιράκ από το 2003 και μετά κόστισε συνολικά πάνω από 2 τρις. δολάρια, συμπεριλαμβανομένων όχι μόνο των άμεσων στρατιωτικών εξόδων αλλά και μακροπρόθεσμων δαπανών όπως η φροντίδα βετεράνων και η ανασυγκρότηση, ενώ οι αρχικές εκτιμήσεις ήταν μόλις 50-60 δισ. δολάρια. Παρομοίως, η 20ετής εμπλοκή στο Αφγανιστάν ξεπέρασε τα 2,3 τρις. δολάρια, με μέσο ημερήσιο κόστος περίπου 300 εκατ. δολάρια, δείχνοντας πώς οι συγκρούσεις αυξάνουν εκθετικά τα έξοδα λόγω παρατεταμένων επιχειρήσεων και απροσδόκητων αναγκών.

Εν συγκρίσει, η επιχείρηση στο Ιράν, παρόλο που βρίσκεται σε πρώιμο στάδιο, έχει ήδη ημερήσιο κόστος που κυμαίνεται από 150 έως 900 εκατ. δολάρια, ανάλογα με την ένταση των αεροπορικών και ναυτικών επιχειρήσεων. Ο Πόλεμος του Κόλπου το 1991, κόστισε περίπου 122 δισ. δολάρια, με ημερήσιο μέσο όρο γύρω στο 1 δισ. δολάρια.

Αν ο πόλεμος στο Ιράν τραβήξει επί μακρόν, οι προβλέψεις δείχνουν ότι μπορεί να φτάσει δεκάδες δισ. δολάρια σε σύντομο διάστημα, επαναλαμβάνοντας το μοτίβο των πολέμων σε Ιράκ και Αφγανιστάν όπου τα κόστη πολλαπλασιάστηκαν λόγω πυρομαχικών, μόνιμων βάσεων κι απωλειών. Τα ιστορικά κόστη ισοδυναμούν με 3-4 τρις. δολάρια σε σημερινές αξίες, καθιστώντας το Ιράν πιθανώς μια νέα πηγή μακροπρόθεσμων οικονομικών βαρών.

Μακροπρόθεσμος οικονομικός αντίκτυπος του πολέμου με το Ιράν

Ο μακροπρόθεσμος οικονομικός αντίκτυπος ενός πολέμου με το Ιράν εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τη διάρκεια και την έντασή του, αλλά ήδη προκύπτουν κίνδυνοι όπως η άνοδος του πληθωρισμού μέσω πετρελαϊκών τιμών, η αύξηση του δημοσίου χρέους και οι δαπάνες φροντίδας βετεράνων, παρόμοια με όσα παρατηρήθηκαν σε προηγούμενες συγκρούσεις. Στις ενεργειακές αγορές, μια διακοπή 20 εκατ. βαρελιών πετρελαίου ημερησίως –λόγω κλεισίματος των Στενών του Ορμούζ– μπορεί να σπρώξει τις τιμές από 80 σε 120 δολάρια ανά βαρέλι, πυροδοτώντας παγκόσμιο πληθωρισμό κι επιβραδύνοντας την οικονομική ανάπτυξη, με μακροπρόθεμες επιπτώσεις σε ναυτιλία, ασφάλιση κι εφοδιαστική αλυσίδα που αυξάνουν τα κόστη παραγωγής. Η αμερικανική οικονομία, είναι ήδη εύθραυστη και κινδυνεύει με μείωση του ΑΕΠ της κατά 1-2% σε παρατεταμένο σενάριο πολέμου, ενώ η Ομοσπονδιακή Τράπεζα μπορεί να αναγκαστεί να προχωρήσει σε μειώσεις επιτοκίων εν μέσω δασμών, ρισκάροντας ύφεση.

Στο δημόσιο χρέος, οι πολεμικές δαπάνες χρηματοδοτούνται κυρίως με δανεισμό, αυξάνοντας τα ελλείμματα και πιέζοντας τα επιτόκια. Για παράδειγμα, η απόδοση του 10ετούς ομολόγου των ΗΠΑ μπορεί να φτάσει το 5%. Αντλώντας ιστορικά στοιχεία, από τους πολέμους σε Ιράκ κι Αφγανιστάν, οι τόκοι χρέους και η φροντίδα βετεράνων πρόσθεσαν 2,5 τρις. δολάρια μέχρι το 2050. Για το Ιράν, αναμένονται παρόμοια κόστη, εντείνοντας την πίεση στον προϋπολογισμό κι αποκόπτοντας πόρους από κοινωνικές δαπάνες όπως η Υγεία και η Παιδεία.

Αν η ιστορία των αμερικανικών πολέμων διδάσκει κάτι, είναι ότι ο πραγματικός λογαριασμός δεν εμφανίζεται ποτέ στην αρχή της σύγκρουσης. Σε αυτό το πλαίσιο, ο πόλεμος με το Ιράν ενδέχεται να εξελιχθεί σε μια ακόμη οικονομική «μαύρη τρύπα» για τις Ηνωμένες Πολιτείες, ιδιαίτερα αν μετατραπεί σε παρατεταμένη σύγκρουση. Για πολλούς αναλυτές, το βασικό ερώτημα δεν είναι πλέον αν θα αυξηθεί το κόστος, αλλά πόσο γρήγορα θα φτάσει σε επίπεδα δεκάδων ή ακόμη και εκατοντάδων δισεκατομμυρίων δολαρίων. Κι όπως έχει συμβεί επανειλημμένα στο παρελθόν, ο τελικός λογαριασμός δεν θα πληρωθεί από τους στρατηγούς ή τον πολεμοχαρή πρόεδρο που παίρνει τις αποφάσεις, αλλά από τους Αμερικανούς φορολογούμενους.