Αν δει κανείς τις πραγματικές εξαγωγικές ροές στρατιωτικού υλικού, η εικόνα αποκτά μεγαλύτερη πολυπλοκότητα. Η Ισπανία όχι μόνο δεν είναι «αθώα» ως προς τον εξοπλιστικό εμπορικό κόσμο, αλλά είναι ενεργός παίκτης σε συμφωνίες δισεκατομμυρίων
Σε μείζον διπλωματικό επεισόδιο εξελίσσεται η άρνηση του πρωθυπουργού της Ισπανίας, Πέδρο Σάντσεθ να επιτρέψει στις ΗΠΑ να χρησιμοποιήσουν τις βάσεις Ρότα και Μορόν για επιθέσεις κατά του Ιράν, προκαλώντας ρήξη με τον πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος απείλησε τους Ίβηρες με εμπάργκο. Με ύφος επαναστάτη και φιλειρηνιστή, ο Σάντσεθ δήλωσε «όχι στον πόλεμο», με τα αμερικανικά αεροσκάφη να αποχωρούν άρον-άρον από το ισπανικό έδαφος. Ωστόσο, πίσω από την εικόνα του ειρηνιστή Σάντσεθ, η Μαδρίτη παραμένει ενεργός παίκτης στο διεθνές εμπόριο όπλων, με δισεκατομμύρια σε εξαγωγές ετησίως, υπονομεύοντας την ηθική της στάση.
Αμερικανικές βάσεις από το 1953
Η στρατιωτική συνύπαρξη Ισπανίας-ΗΠΑ ξεκινά με το Σύμφωνο της Μαδρίτης (23 Σεπτεμβρίου 1953), όπου ο Φράνκο παραχώρησε τέσσερις βάσεις (Ρότα, Μορόν, Τορεχόν, Σαραγόσα) έναντι οικονομικής και στρατιωτικής βοήθειας κατά τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου. Οι βάσεις αποστρατικοποιήθηκαν σταδιακά (1970-1990), με Ρότα και Μορόν να μετατρέπονται σε στρατιωτικές βάσεις «κοινής χρήσης» βάσει της Συμφωνίας Συνεργασίας Άμυνας (ισχύει από το 1988 κι ανανεώνεται ετησίως). Σήμερα, η Ρότα, που βρίσκεται σε ένα κομβικό σημείο κοντά στο Γιβραλτάρ φιλοξενεί 6 αντιτορπιλικά Aegis για την πυραυλική άμυνα του ΝΑΤΟ, τον 6η Στόλο των ΗΠΑ και MARCOM (σ.σ.: Η Διοίκηση Ναυτικών Δυνάμεων του ΝΑΤΟ έχει στενή συνεργασία με την Ισπανία για την ασφάλεια στη Μεσόγειο), ενώ το Μορόν υποστηρίζει 10 και πλέον KC-135 ανεφοδιασμού και B-52. Από το 2011, διατίθενται πλήρως στο ΝΑΤΟ για «χρήση» στις επιχειρήσεις στη Λιβύη, κατά του ISIS, αλλά και στην Ουκρανία.
Εξαγωγές Όπλων: Δισεκατομμύρια παρά την «κραυγή» για ειρήνη
Παρά το «όχι» για τον πόλεμο στο Ιράν, η Ισπανία εξάγει όπλα αξίας 17,395 εκατ. ευρώ το 2024 (+18% το 2025 πρώτο εξάμηνο: 2,332 εκατ. €), σύμφωνα με τις επίσημες εκθέσεις JIMEX του υπουργείου Εμπορίου. Είναι 9η παγκόσμια εξαγωγέας παρουσιάζοντας αύξηση της τάξης του 29% . Οι κύριοι αποδέκτες του πολεμικού υλικού είναι χώρες της ΕΕ και του ΝΑΤΟ (64,6%), αλλά και αμφιλεγόμενες χώρες.
Στην Τουρκία, η Ισπανία υπέγραψε σύμβαση 2,6 δισ. ευρώ το 2025 για 30 εκπαιδευτικά αεροσκάφη HURJET από την Turkish Aerospace Industries (TAI), με παραδόσεις από 2028 έως 2036 και υπηρεσίες συντήρησης. Η Τουρκία είναι σταθερός πελάτης, με επιπλέον πωλήσεις πυρομαχικών και εξοπλισμού, σύμφωνα με εκθέσεις SIPRI και το ισπανικό υπουργείο.
Στη Σαουδική Αραβία, κορυφαίος αγοραστής (10% των εισαγωγών της από Ισπανία 2020-2024), η Μαδρίτη πουλά πυρομαχικά, αεροσκάφη Airbus A330 MRTT και ανταλλακτικά, με 447,6 εκατ. ευρώ το 2015 και top θέση στις εξαγωγές 2020-24. Η κρατική Navantia έχει αναλάβει για λογαριασμό του Υπουργείου Άμυνας της Σαουδικής Αραβίας την κατασκευή τουλάχιστον πέντε κορβετών Avante 2200 αξίας περίπου 1,8 δισ. ευρώ και πρόσθετες παραγγελίες για επιπλέον τρία πλοία, ενισχύοντας την στρατιωτική δυνατότητα της χώρας του Κόλπου. Ωστόσο, η Σαουδική Αραβία είναι χώρα με ενεργή στρατιωτική εμπλοκή τα προηγούμενα χρόνια στην Υεμένη, εκεί που κατά πολλούς συντελείται γενοκτονία, αλλά όπως φαίνεται κι εδώ ισχύει η επιλεκτική ευαισθησία… Η συνεργασία αυτή αποτέλεσε αντικείμενο έντονης πολιτικής αντιπαράθεσης εντός Ισπανίας, χωρίς όμως να ανατραπεί.
Τα ισπανικά στοιχεία καταγράφουν δυναμική αύξηση στις εξαγωγές στρατιωτικού υλικού προς το Μαρόκο, φτάνοντας περίπου 21 εκατ. ευρώ συνολική αξία το 2024 και περίπου 30 εκατ. ευρώ το 2025. Κι εκεί εγείρονται πολλά ηθικά ζητήματα, όπως το καθεστώς της Δυτικής Σαχάρας και το μεταναστευτικό, τα οποία φαίνεται να μην πολυνοιάζουν τον επιλεκτικά ευαίσθητο Σάντσεθ.
Στο Ισραήλ, παρά τις δηλώσεις Σάντσεθ κατά του πολέμου, εγκρίθηκαν 46 συμβόλαια άνω του 1 δισ. ευρώ για πυραυλικά συστήματα, πυρομαχικά και οχήματα (2023-24: 74,5 εκατ. ευρώ).
Στην Ουκρανία, παρέχεται στρατιωτική βοήθεια με πυρομαχικά και οχήματα, ως top προορισμός σύμφωνα με SIPRI (σημαντικός όγκος 2020-24).
Στην Αίγυπτο, έγιναν πωλήσεις μεταγωγικών αεροσκαφών και ανταλλακτικών αξίας 100 εκατ. ευρώ (2015).
Τα επίσημα στοιχεία δείχνουν ότι μόνο στο πρώτο εξάμηνο του 2024 οι ισπανικές εξαγωγές στρατιωτικού υλικού ανήλθαν σε 1,9 δισ. ευρώ, ενώ οι συνολικές άδειες που εκδόθηκαν είχαν αξία πάνω από 8,6 δισ. ευρώ. Η Μαδρίτη έχει εφαρμόσει εμπάργκο στις εξαγωγές όπλων προς το Ισραήλ μετά την επίθεση στη Γάζα τον Οκτώβρη του 2023 κι έχει επίσης αρνηθεί διελεύσεις πολεμικών πλοίων από τα ισπανικά λιμάνια. Ωστόσο, στα επίσημα στοιχεία που κατατέθηκαν στο Κογκρέσο φαίνεται ότι παραδόσεις υλικού που είχε ήδη αδειοδοτήσει εξακολουθούν να πραγματοποιούνται, ενώ παράλληλα κατευθύνονται εκατοντάδες εκατομμύρια σε άλλες συρράξεις και συμφωνίες.
Πώς συμμετέχει η Ισπανία στο ΝΑΤΟ
Η Ισπανία έγινε το 16ο μέλος του ΝΑΤΟ στις 30 Μαΐου 1982 και εντάχθηκε στην ολοκληρωμένη στρατιωτική δομή το 1999. Η δέσμευση της Ισπανίας στη Συμμαχία αναγνωρίστηκε ιδιαίτερα με τη διεξαγωγή της Συνόδου Κορυφής του ΝΑΤΟ το 2022 στη Μαδρίτη, η οποία συνέπεσε με την 40ή επέτειο της προσχώρησής της στον οργανισμό, η οποία κορυφώθηκε με την υιοθέτηση του Σχεδίου Δράσης για τη Νότια Πτέρυγα στη Σύνοδο Κορυφής της Ουάσινγκτον τον Ιούλιο του 2024 και τον επακόλουθο διορισμό του Ισπανού διπλωμάτη Χαβιέρ Κολομινά ως εκπροσώπου του Γενικού Γραμματέα για τη Νότια Γειτονία.
Σύμφωνα με το υπουργείο Εξωτερικών, στην Ισπανία, το ΝΑΤΟ έχει την έδρα του στο Κέντρο Συνδυασμένων Αεροπορικών Επιχειρήσεων (CAOC) στο Torrejón de Ardoz. Εξάλλου παρέχει επί του παρόντος στο ΝΑΤΟ το Κέντρο Αριστείας για την Αντιμετώπιση Αυτοσχέδιων Εκρηκτικών Μηχανισμών, που βρίσκεται στο Hoyo de Manzanares (Μαδρίτη) και το Σώμα Ταχείας Ανάπτυξης στην Bétera (Βαλένθια), το οποίο περιλαμβάνει μια δομή Διεθνούς Στρατιωτικού Επιτελείου και είναι εξουσιοδοτημένο να εκτελεί τα καθήκοντά του ως Γενικό Αρχηγείο του Σώματος Ταχείας Ανάπτυξης του ΝΑΤΟ, τα οποία διαθέτει σε μόνιμη βάση. Η Ισπανία συμβάλλει σημαντικά στο Σύστημα Άμυνας Βαλλιστικών Πυραύλων του ΝΑΤΟ, με τέσσερα αντιτορπιλικά AEGIS των ΗΠΑ να έχουν αναπτυχθεί στη Ναυτική Βάση στη Rota, και παρά τις αντιρρήσεις του Σάντσεθ οι Αμερικανοί συνεχίζουν να έχουν σημαντική παρουσία στη Μεσόγειο.
Από την στρατιωτική παρουσία στην Ευρώπη, μέχρι την εκπαίδευση του ιρακινού στρατού
Η Ισπανία συμμετέχει στους στόλους ετοιμότητας και έχει ισχυρή παρουσία στην ανατολική πλευρά του ΝΑΤΟ, καθώς
- Ο ισπανικός στρατός συμμετέχει στην αποστολή Advanced Presence (χερσαία) στη Σλοβακία με το μεγαλύτερο απόσπασμά του, κατατάσσοντας την πρώτη μεταξύ έξι χωρών.
- Η Ισπανία έχει τη δεύτερη μεγαλύτερη στρατιωτική της ανάπτυξη στη Ρουμανία (DEPLOCYMENT-FE).
- Συμμετέχει στην Ομάδα Μάχης στη Λετονία στην αποστολή Προηγμένης Παρουσίας (χερσαίας αποστολής).
- Ο ισπανικός στρατός έχει επίσης αναπτυχθεί στην Εσθονία και τη Λετονία.
- Στην Τουρκία, η Ισπανία συμμετέχει στην άμυνα της περιοχής με την ανάπτυξη μιας αντιαεροπορικής συστοιχίας Patriot.
- Εκτός Ευρώπης, στρατεύματα αναπτύσσονται στο Ιράκ (συμμετέχει σε δραστηριότητες εκπαίδευσης και ανάπτυξης ικανοτήτων για τις ιρακινές ένοπλες δυνάμεις) και στη Μεσόγειο και τον Ατλαντικό (συμμετέχει στην επιχείρηση θαλάσσιας ασφάλειας «Sea Guardian»)
Την ώρα που ο Σάντσεθ λέει «όχι» στον Τραμπ, στο εσωτερικό της χώρας δέχεται πολιτικές πιέσεις, καθώς η Ισπανία διατηρεί ακόμα και σήμερα ενεργή παρουσία με περισσότερους από 3.000 στρατιώτες σε 17 αποστολές (ΝΑΤΟ, ΟΗΕ, ΕΕ). Ουσιαστικά η Ισπανία είναι τόσο βαθιά «χωμένη» στο ΝΑΤΟ, καθώς κατάφερε να υπερκεράσει «αναίμακτα» το πλαφόν του 5% του ΑΕΠ που μπήκε σε όλα τα μέλη της Συμμαχίας για δαπάνες στον τομέα της άμυνας, και οι Ίβηρες θα ανταποκριθούν στις υποχρεώσεις τους έναντι της Συμμαχίας δαπανώντας το 2,1% του ΑΕΠ για στρατιωτικές ανάγκες.
Εν κατακλείδι, την ώρα που η κυβέρνηση Σάντσεθ επιχειρεί να διαμορφώσει την εικόνα μιας Ισπανίας που δίνει έμφαση στη διπλωματία και στην αποκλιμάκωση, τα επίσημα στοιχεία την διαψεύδουν, καθώς αποκαλύπτουν ότι η χώρα παραμένει ενεργός παίκτης στην παγκόσμια αγορά όπλων. Με άδειες δισεκατομμυρίων ευρώ, στρατηγικές συμφωνίες με τα καθεστώτα του Κόλπου και βιομηχανικές συνεργασίες με χώρες υψηλής γεωπολιτικής έντασης, η Ισπανία δεν μπορεί να παρουσιάζεται ως απλός παρατηρητής. Το… «όχι στις βάσεις του θανάτου» μπορεί να λειτουργεί ως πολιτικό μήνυμα, όμως στον χορό των εξοπλιστικών, εκεί όπου υπογράφονται τα συμβόλαια κι εκτελούνται οι παραγγελίες, η Ισπανία είναι μία από τις χώρες που σέρνουν τον χορό…
Τελευταίες Ειδήσεις
- «Για να το συνδέσω με την Ιθάκη»: Το επικό σκίτσο του Πετρουλάκη για το νέο κόμμα Τσίπρα, για το οποίο μιλούν όλοι σήμερα
- Τα Μερομήνια προβλέπουν «σκληρό» καλοκαίρι: Ποιος θα είναι ο πιο δύσκολος μήνας
- Τεκτονικές αλλαγές σε νέα δημοσκόπηση: Τα 2 κόμματα που εξαφάνισε ο Τσίπρας με το καλημέρα
