Το νερό δεν «εκδικείται» απλώς θυμάται
Υπάρχει ένα παράδοξο που επανέρχεται κάθε φορά που η Αττική «πνίγεται»: στις περισσότερες γειτονιές δεν βλέπεις ποτάμι, δεν βλέπεις ρέμα, δεν βλέπεις καν μια φυσική κοίτη. Κι όμως, το νερό βρίσκει τρόπο. Γιατί τα ρέματα δεν εξαφανίστηκαν, απλώς θάφτηκαν, «ευθυγραμμίστηκαν», εγκλωβίστηκαν σε τσιμεντένιους αγωγούς, κόπηκαν στα δύο από δρόμους, πλατείες και οικοδομικά τετράγωνα. Έτσι γεννήθηκε το φαινόμενο των ρεμάτων-φαντασμάτων: υδατορροές που συνεχίζουν να υπάρχουν υδρολογικά, αλλά όχι ορατά στον χάρτη της πόλης.
Το πρόβλημα ξεκινά από τον τρόπο που χτίστηκε ο αστικός ιστός: σε πολλές περιοχές, ο πολεοδομικός σχεδιασμός δεν αντιμετώπισε το νερό ως μόνιμο «κάτοικο» του τοπίου, αλλά ως εμπόδιο που έπρεπε να εξαφανιστεί. Οι κοίτες μπαζώθηκαν, οι φυσικές χαράδρες ισοπεδώθηκαν, τα πρανή «τακτοποιήθηκαν» για να χωρέσουν οικόπεδα και δρόμοι. Όταν δε προβλέφθηκαν έργα, αυτά συχνά σχεδιάστηκαν για μέσες συνθήκες και όχι για την ένταση των σύγχρονων επεισοδίων, που σε λίγες ώρες μπορούν να ρίξουν όγκο νερού αντίστοιχο με μέρες βροχής.
Από «ρέμα» σε «σωλήνα»
Το πρώτο κρίσιμο βήμα είναι η μετατροπή της φυσικής ροής σε κλειστό δίκτυο: το νερό μπαίνει σε αγωγούς. Σε μια φυσική κοίτη, το νερό απλώνεται, καθυστερεί, απορροφάται εν μέρει στο έδαφος, «σπάει» η ταχύτητά του από τη βλάστηση και τις καμπύλες της διαδρομής. Σε έναν κλειστό αγωγό, το νερό επιταχύνει, συγκεντρώνεται πιο απότομα και φτάνει μαζικά σε χαμηλά σημεία. Και όταν ο αγωγός δεν επαρκεί το νερό βγαίνει στην επιφάνεια. Συνήθως εκεί που «θυμάται» τη φυσική του διαδρομή: σε χαμηλώματα, σε στροφές δρόμων, σε διασταυρώσεις, σε περάσματα που κάποτε ήταν κοίτες.
Το δεύτερο βήμα είναι η ίδια η μορφή της σύγχρονης πόλης. Η άσφαλτος και το τσιμέντο κάνουν την επιφάνεια αδιαπέραστη: το νερό δεν απορροφάται, κυλά. Οι δρόμοι, ειδικά όταν έχουν κλίσεις, λειτουργούν σαν τεχνητές κοίτες υψηλής ταχύτητας. Αν προσθέσεις και τα «μπαλώματα» η εικόνα γίνεται γνώριμη: νερά που κατεβαίνουν σαν ποτάμι ανάμεσα σε αυτοκίνητα, καταλήγουν σε υπόγεια, γκαράζ, ισόγεια καταστήματα.
Γιατί πλημμυρίζουν και «ακριβές» περιοχές
Το νερό δεν ενδιαφέρεται για εμπορικές αξίες. Αν μια περιοχή έχει χτιστεί πάνω σε παλιό ρέμα ή σε φυσική διαδρομή απορροής, θα το πληρώσει όταν το φαινόμενο είναι έντονο. Γειτονιές με μεγάλους δρόμους, πυκνή δόμηση και λίγους ελεύθερους χώρους μπορούν να βρεθούν εξίσου εκτεθειμένες με πιο «λαϊκές» περιοχές. Η κρίσιμη μεταβλητή δεν είναι το real estate, αλλά η γεωμορφολογία: πού πάει το νερό όταν η βροχή ξεπεράσει το «συνηθισμένο».
Το πρόβλημα δεν είναι μόνο η βροχή
Κάθε μεγάλη καταιγίδα ανοίγει μια εύκολη συζήτηση: «έπεσε πολύ νερό». Ναι, αλλά η ουσία είναι αλλού: στην ικανότητα της πόλης να το διαχειριστεί. Όταν έχεις μπαζωμένες κοίτες, όταν βασίζεσαι σχεδόν αποκλειστικά σε κλειστούς αγωγούς, όταν οι ελεύθερες επιφάνειες έχουν μειωθεί δραματικά και όταν η συντήρηση των υποδομών είναι αποσπασματική, η πόλη γίνεται ευάλωτη ακόμη κι αν δεν σπάσει ρεκόρ η βροχόπτωση γιατί το νερό χρειάζεται χώρο και χρόνο ενώ η σύγχρονη πόλη του τα στερεί και τα δύο.
Τελευταίες Ειδήσεις
- «Για να το συνδέσω με την Ιθάκη»: Το επικό σκίτσο του Πετρουλάκη για το νέο κόμμα Τσίπρα, για το οποίο μιλούν όλοι σήμερα
- Τα Μερομήνια προβλέπουν «σκληρό» καλοκαίρι: Ποιος θα είναι ο πιο δύσκολος μήνας
- Τεκτονικές αλλαγές σε νέα δημοσκόπηση: Τα 2 κόμματα που εξαφάνισε ο Τσίπρας με το καλημέρα
