Τα πρόσφατα γεγονότα στα Βορίζια δεν αποτελούν παραδοσιακή βεντέτα, τι σημαίνει το «ξερό εβίβα» στην κρητική παράδοση και πώς παραβιάστηκε η διαδικασία συμφιλίωσης των οικογενειών.
Για να καταλάβει κανείς τι σημαίνει πραγματικά «Βεντέτα», δεν αρκεί η θεωρητική γνώση, χρειάζεται να μελετήσει ιστορικά κείμενα, συνεντεύξεις και μελέτες για το φαινόμενο, αλλά και να μπορέσει να μπει στη θέση των Κρητικών μιας άλλης εποχής, να νιώσει την καθημερινότητά τους και τα δικά τους κίνητρα.
Οι κρητικοί ξέρουν καλά «τι εστί βεντέτα». Οι «άγραφοι νόμοι», οι «κώδικες αξιών και τιμής» και οι «κανόνες» που καθόριζαν τις βεντέτες παρέμεναν αναλλοίωτοι με την πάροδο του χρόνου. Ανεξάρτητα από το αν η αντιπαράθεση γινόταν στα Χανιά, στο Ρέθυμνο ή στο Ηράκλειο, περιοχές με διαφορετικά κοινωνικά και πολιτιστικά χαρακτηριστικά, το «σχέδιο» της βεντέτας ήταν ίδιο: δράση και αντίδραση έπρεπε να είναι «ισόποσες» και «ισοδύναμες». Η ένταση του πρώτου πλήγματος καθόριζε την ισχύ της αντίδρασης της άλλης πλευράς.
Το μακελειό στα Βορίζια δεν έχει χαρακτηριστικά βεντέτας
Υπήρχαν φυσικά εξαιρέσεις, όπως η γνωστή βεντέτα του 1955 στα Βορίζια, η οποία δεν πρέπει να συγχέεται με πρόσφατα επεισόδια στο ίδιο χωριό, καθώς αφορούσε διαφορετικά επώνυμα. Ένα βασικό στοιχείο ήταν ότι οι επιθέσεις ποτέ δεν στρέφονταν εναντίον γυναικών ή παιδιών. Επίσης, όταν παρενέβαιναν οι «μεσίτες» για να φέρουν τον «σασμό», η συμβολή τους ήταν απόλυτα σεβαστή και ποτέ δεν παραβιαζόταν. Η συμφιλίωση συχνά «σφραγιζόταν» με βάπτιση ή γάμο, ώστε οι δεσμοί που δημιουργούνταν να είναι δυνατοί και διαρκείς.
Το Σάββατο 1 Νοεμβρίου, όμως, τίποτα από όλα αυτά δεν εφαρμόστηκε. Η ανατίναξη ενός σπιτιού το βράδυ της Παρασκευής (3/11) αποτέλεσε την αφορμή για μια σύγκρουση που μέχρι εκείνη τη στιγμή δεν έδειχνε ότι θα εκτραχυνόταν σε τέτοιο βαθμό. Οι οπλισμένοι άνδρες, εξοπλισμένοι με Καλάσνικοφ, δημιούργησαν μια κατάσταση που απέχει πολύ από την παραδοσιακή «ισοδυναμία». Προηγήθηκαν τουλάχιστον οκτώ προσπάθειες για σασμό, οι οποίες όμως καταπατήθηκαν από τους ίδιους που είχαν συμφωνήσει.
Η σύγχρονη Κρήτη
Οι κάτοικοι της Κρήτης περιγράφουν μια πραγματικότητα όπου η παραβατικότητα, η οπλοφορία και η οπλοχρησία συνυπάρχουν με οικογένειες που δρουν σαν φεουδαρχοί, ελέγχοντας παράνομες δραστηριότητες. Η ανοχή της πολιτείας και η σιωπή τοπικών παραγόντων δημιουργούν ένα εκρηκτικό μίγμα ασυδοσίας, καθώς οι εμπλεκόμενοι γνωρίζουν ότι θα έχουν «πλάτες» σε δύσκολες στιγμές.
Ιδιαίτερα ανησυχητικό είναι ότι οι πρωταγωνιστές των περιστατικών είναι συχνά νεαρά άτομα, που επιδεικνύουν τη ζωή τους στα social media με τρόπο που σοκάρει. Στον αντίποδα, οι κάτοικοι της υπαίθρου που ζουν από τη γεωργία και την κτηνοτροφία δεν κρατούν Καλάσνικοφ αλλά εργαλεία, δεν επιτίθενται με μαγκούρες αλλά οδηγούν τα κοπάδια τους και διδάσκουν στα παιδιά τους να ποτίζουν τη γη και όχι να καλλιεργούν μίσος.
Το «ξερό εβίβα» και η συμβολική άρνηση
Το βράδυ της Τρίτης, έξω από το Αστυνομικό Μέγαρο Ηρακλείου, μετά τη σύλληψη των τριών αδελφών Φραγκιαδάκη, η 27χρονη σύζυγος ενός εκ των συλληφθέντων σχολίασε τη στάση της αντίπαλης οικογένειας, χρησιμοποιώντας τη φράση «ξερό εβίβα». Η έννοια ήταν σαφής: η συμμετοχή τους στη συμφιλίωση ήταν τυπική και χωρίς ουσιαστικό συναίσθημα.
Στην κρητική παράδοση, ο σασμός ακολουθεί άγραφους κανόνες: οι εκπρόσωποι των οικογενειών συναντώνται με συνοδευτικά (κρέας, κρασί, γλυκά), και κατά την αποχώρηση ανταλλάσσονται δώρα ως ένδειξη καλής θέλησης.
Η νεαρή γυναίκα τόνισε ότι η άλλη πλευρά παραβίασε το πνεύμα του εθίμου, εμφανιζόμενη «με μισή καρδιά», περιοριζόμενη να σηκώσει το ποτήρι και να πει ένα «ξερό εβίβα». Με αυτό τον τρόπο ήθελε να δείξει ότι η συμμετοχή τους ήταν επιφανειακή και χωρίς αληθινή διάθεση συμφιλίωσης, κρύβοντας άλλες προθέσεις πίσω από τα φαινομενικά τελετουργικά.
Τελευταίες Ειδήσεις
- Έρχονται μεγάλες ανατροπές: Τι έδειξε η τελευταία κρυφή δημοσκόπηση για το κόμμα Τσίπρα
- Στην αρχή ήταν αρνητικός: Ο λόγος που ο Τσίπρας δέχτηκε το «ΕΛΑΣ» για όνομα του κόμματός του
- «Για να το συνδέσω με την Ιθάκη»: Το επικό σκίτσο του Πετρουλάκη για το νέο κόμμα Τσίπρα, για το οποίο μιλούν όλοι σήμερα
