Λίγους μήνες πριν από το ελληνικό Πολυτεχνείο, η Πορτογαλία άλλαξε καθεστώς χωρίς να πέσει σφαίρα.
Η Επανάσταση των Γαρυφάλλων στην Πορτογαλία στις 25 Απριλίου 1974 έμεινε στην ιστορία όχι μόνο ως ανατροπή μιας μακρόχρονης δικτατορίας, αλλά και ως μια απίστευτη ειρηνική στιγμή πολιτικής αλλαγής.
Πέρα από το γνωστό επεισόδιο με τα γαρύφαλλα στα όπλα, υπάρχουν αρκετές λιγότερο γνωστές, πλην όμως ιδιαίτερα χαρακτηριστικές μαρτυρίες που δείχνουν το κλίμα εκείνης της ημέρας.
Πολίτες της Λισαβόνας θυμούνται ότι το πρωί της 25ης Απριλίου άκουσαν στο ραδιόφωνο το τραγούδι “Grândola, Vila Morena“, το οποίο αποτέλεσε το σήμα για την έναρξη της εξέγερσης.
Πολλοί περιγράφουν ότι δεν κατάλαβαν αμέσως τι συνέβαινε, μέχρι που είδαν στρατιώτες στους δρόμους χωρίς επιθετική στάση, αλλά με μια παράξενη ηρεμία.
Ο λοχαγός Σαλγκέιρο Μάια, ένας από τους βασικούς στρατιωτικούς της εξέγερσης, μίλησε στους άνδρες του πριν μπουν στη Λισαβόνα, τους εξήγησε ότι αποκαθίσταται η ελευθερία και τους απαγόρευσε να ασκήσουν βία.
Μια γυναίκα που εργαζόταν στην αγορά της πόλης έχει πει: «Οι στρατιώτες έμοιαζαν πιο νευρικοί από εμάς». Όταν τους πρόσφεραν λουλούδια, κυρίως γαρύφαλλα, εκείνοι τα έβαλαν στις κάννες των όπλων τους. Με αυτόν τον τρόπο γεννήθηκε το όνομα της επανάστασης.
Εκείνο το πρωινό της 25ης Απριλίου 1974, ένας στρατιώτης επιβιβάστηκε σε ταξί και ζήτησε να μεταφερθεί στο κέντρο της πορτογαλικής πρωτεύουσας.
Βλέποντας τον οπλισμό του επιβάτη του, ο οδηγός ρώτησε ανήσυχος τι συμβαίνει στη Λισαβόνα, αλλά η απάντηση ήταν λιτή και μεστή: «Σήμερα η χώρα αλλάζει».
Λίγο αργότερα, σύμφωνα με τη μαρτυρία, ο ίδιος σταμάτησε το ταξί και κατέβηκε να βοηθήσει διαδηλωτές να κατευθύνουν την κυκλοφορία, σαν να συμμετείχε σε μια αυθόρμητη γιορτή και όχι σε μία στρατιωτική ανατροπή.
«Περιέργεια και χαρά»
Ο ίδιος ο κόσμος στους δρόμους, όπως αναφέρουν άνθρωποι που έζησαν τα γεγονότα από πρώτο χέρι, δεν αντιμετώπισε τα τανκς με φόβο, αλλά με περιέργεια και ενθουσιασμό.
Κάποιοι θυμούνται ότι περαστικοί έδιναν φαγητό στους στρατιώτες, ενώ άλλοι κάθονταν πάνω στα άρματα σαν να επρόκειτο για παρέλαση και όχι για ανατροπή καθεστώτος.
Ακόμη και μέλη της κυβέρνησης του δικτάτορα Μαρσέλο Καετάνο ανέφεραν αργότερα ότι εξεπλάγησαν από την έλλειψη βίας, ενώ ο ίδιος παραδόθηκε σχετικά γρήγορα, υπογραμμίζοντας ότι δεν ήθελε να δει τη χώρα να βυθίζεται σε εμφύλιο.
Μια άλλη αφήγηση αφορά έναν μαθητή που βρέθηκε μπροστά σε άρματα μάχης στην Πλατεία Ρόσιο, ωστόσο αντί για φόβο αισθάνθηκε «περιέργεια και χαρά», επειδή οι στρατιώτες χαμογελούσαν και δεν κρατούσαν επιθετική στάση.
Οι νεαροί πλησίασαν για να ρωτήσουν τι πρόκειται να συμβεί και να λάβουν εν τέλει την ιστορική απάντηση: «Θα πάμε στα σπίτια μας κι εσείς θα έχετε ελευθερία».
Μία νοσοκόμα ανέφερε ότι διακομίζονταν κυρίως στρατιώτες που είχαν αφαιρεθεί από τις μονάδες τους ή πολίτες που είχαν τραυματιστεί ελαφρά από τον συνωστισμό, λέγοντας πως «το νοσοκομείο ήταν γεμάτο, όχι από πόνο, αλλά από σύγχυση και ενθουσιασμό».
Υπάρχει πάντως και η μαρτυρία ενός αξιωματικού που είχε μείνει πιστός στο καθεστώς και όταν περικυκλώθηκε υποστήριξε ότι περίμενε σύγκρουση.
Αντ’ αυτού, οι επαναστάτες τον κάλεσαν να παραδοθεί χωρίς όπλα και ο ίδιος ανέφερε αργότερα πως ένιωσε «όχι ηττημένος, αλλά ανακουφισμένος».
Η 25η Απριλίου έμεινε γνωστή ως η ημέρα που η εξουσία άλλαξε μέσα από διάλογο και αυθόρμητη συμμετοχή των πολιτών, αντί για βία.
Τελευταίες Ειδήσεις
- Ριψοκίνδυνη απόφαση της Μαρίας Καρυστιανού…
- Αιφνιδιασμός Σαμαρά με 10%
- Τσίπρας, Καρυστιανού ή Ανδρουλάκης; Ποιον βλέπουν οι δημοσκόποι φαβορί για τη δεύτερη θέση
