Ο Πιερρακάκης και ο Ντομπρόβσκις έδωσαν από το Φόρουμ των Δελφών το στίγμα για ενέργεια, τιμές, καύσιμα και δημοσιονομικά όρια
Ο Κυριάκος Πιερρακάκης και ο Ντομπρόβσκις έδωσαν από το 11ο Οικονομικό Φόρουμ των Δελφών ένα σαφές μήνυμα για το πώς θα κινηθούν Ελλάδα και Ευρώπη απέναντι στις πιέσεις που προκαλούν οι διεθνείς εξελίξεις στην ενέργεια, στο ρεύμα, στα καύσιμα και συνολικά στις τιμές. Ο υπουργός Οικονομικών Κυριάκος Πιερρακάκης ξεκαθάρισε ότι οι πρόσφατες παρεμβάσεις της κυβέρνησης κινούνται ήδη μέσα στα δημοσιονομικά όρια της Ευρωπαϊκής Ένωσης και έβαλε φρένο, τουλάχιστον για την παρούσα φάση, στα σενάρια νέου πακέτου στήριξης. Η φράση του ήταν χαρακτηριστική: «δεν σκοπεύουμε να ανακοινώσουμε άλλο πακέτο μέτρων αυτήν τη στιγμή». Την ίδια ώρα, ο Βάλντις Ντομπρόβσκις περιέγραψε μια Ευρώπη που παρακολουθεί στενά την πορεία των τιμών ενέργειας, εξετάζει διαθέσιμα εργαλεία όπως τα στρατηγικά αποθέματα και επιδιώκει περισσότερο συντονισμό μεταξύ των κρατών-μελών, χωρίς όμως να ανοίγει τον δρόμο για γενικευμένες παρεμβάσεις που θα επιβάρυναν τους προϋπολογισμούς.
Πιερρακάκης: Δημοσιονομική πειθαρχία και στοχευμένη στήριξη
Ο Κυριάκος Πιερρακάκης παρουσίασε την ελληνική γραμμή ως μια στρατηγική δύο κατευθύνσεων: από τη μία δημοσιονομική σοβαρότητα και από την άλλη στοχευμένη στήριξη προς τους πιο ευάλωτους, εφόσον και όπου αυτό κριθεί απαραίτητο. Σύμφωνα με όσα ανέφερε, η Ελλάδα καταγράφει ισχυρές δημοσιονομικές επιδόσεις, με πλεόνασμα που φτάνει το 4,9%, ενώ το δημόσιο χρέος αποκλιμακώνεται ταχύτερα από τις αρχικές εκτιμήσεις. Από επίπεδα κοντά στο 210% μετά την πανδημία, εκτιμάται ότι θα διαμορφωθεί περίπου στο 136% φέτος, γεγονός που, κατά την κυβερνητική ανάγνωση, δημιουργεί μεγαλύτερα περιθώρια εμπιστοσύνης στις αγορές και στην ευρωπαϊκή εποπτεία. Ωστόσο, αυτό δεν σημαίνει επιστροφή σε οριζόντιες παροχές ή σε μέτρα μεγάλης κλίμακας χωρίς αυστηρή στόχευση. Αντίθετα, το μήνυμα ήταν ότι η χώρα θα κινηθεί εντός των ευρωπαϊκών κανόνων, με προσοχή ώστε η δημοσιονομική πολιτική να μη συγκρουστεί με τη νομισματική πολιτική και να μην αναζωπυρώσει πληθωριστικές πιέσεις.
Ο υπουργός Οικονομικών δεν απέκλεισε απολύτως το ενδεχόμενο νέων παρεμβάσεων, αλλά το συνέδεσε αποκλειστικά με πιθανή επιδείνωση της κρίσης. Με άλλα λόγια, το βασικό σενάριο δεν περιλαμβάνει νέο πακέτο μέτρων τώρα, όμως η κυβέρνηση θέλει να διατηρήσει την εικόνα ότι διαθέτει τη δυνατότητα να αντιδράσει, αν οι εξωγενείς πιέσεις ενταθούν. Η αναφορά αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς οι τιμές ενέργειας, το κόστος καυσίμων και οι διεθνείς γεωπολιτικές εντάσεις μπορούν να αλλάξουν γρήγορα τα δεδομένα για νοικοκυριά και επιχειρήσεις. Το οικονομικό επιτελείο, όπως προκύπτει από την τοποθέτηση Πιερρακάκη, θέλει να αποφύγει την επανάληψη παρεμβάσεων που μπορεί να δείχνουν άμεσα ανακουφιστικές, αλλά να έχουν περιορισμένο αποτέλεσμα ή ακόμη και αντίθετες συνέπειες σε βάθος χρόνου.
Πιερρακάκης: Τα μαθήματα του 2022 για την ενεργειακή κρίση
Ιδιαίτερο βάρος δόθηκε στα «μαθήματα» του 2022, όταν η Ευρώπη και η Ελλάδα βρέθηκαν αντιμέτωπες με μια πρωτοφανή ενεργειακή κρίση και αναγκάστηκαν να κινηθούν με ταχύτητα για να συγκρατήσουν τις επιπτώσεις σε νοικοκυριά και επιχειρήσεις. Ο Κυριάκος Πιερρακάκης υπογράμμισε ότι αρκετές από τις παρεμβάσεις εκείνης της περιόδου είχαν περιορισμένη αποτελεσματικότητα ή, σε ορισμένες περιπτώσεις, παρήγαγαν αποτελέσματα διαφορετικά από τα αναμενόμενα. Αυτό οδηγεί σήμερα σε πιο «φιλτραρισμένες» επιλογές πολιτικής, δηλαδή σε μέτρα που πρέπει να είναι πιο προσεκτικά σχεδιασμένα, προσωρινά, στοχευμένα και συμβατά με το ευρωπαϊκό δημοσιονομικό πλαίσιο. Το κρίσιμο σημείο δεν είναι απλώς να ανακοινωθεί μια παρέμβαση, αλλά να αποδειχθεί ότι πιάνει τόπο, ότι δεν επιδοτεί αδιακρίτως την κατανάλωση και ότι δεν δημιουργεί νέα προβλήματα στη σταθερότητα της οικονομίας.
Στο ίδιο πνεύμα κινήθηκε και η παρέμβαση του Βάλντις Ντομπρόβσκις, ο οποίος ανέδειξε ως βασική πρόκληση την πορεία των τιμών ενέργειας. Η Ευρωπαϊκή Ένωση, όπως είπε, παρακολουθεί στενά τις εξελίξεις και επιδιώκει να συντονίσει τις κινήσεις της ώστε να περιοριστούν οι πιέσεις όπου χρειάζεται. Στο τραπέζι βρίσκονται εργαλεία όπως η αξιοποίηση στρατηγικών αποθεμάτων, αλλά και ο καλύτερος συντονισμός μεταξύ κρατών-μελών για την ενεργειακή ασφάλεια. Ξεχωριστή αναφορά έγινε στα καύσιμα αεροπορίας, όπου η Ευρώπη καλύπτει περίπου το 70% της ζήτησης από εγχώρια παραγωγή, ενώ το υπόλοιπο εξαρτάται από εισαγωγές. Σε αυτό το πεδίο, η έμφαση δίνεται στην έγκαιρη χαρτογράφηση εναλλακτικών πηγών προμήθειας, ώστε να μειωθεί ο κίνδυνος διαταραχών, ειδικά σε περιόδους αυξημένης ζήτησης.
Ευρώπη, ενέργεια και ανταγωνιστικότητα
Το ευρωπαϊκό μήνυμα από τους Δελφούς ήταν ότι οι όποιες αντιδράσεις θα πρέπει να γίνουν με δημοσιονομική σύνεση. Το περιβάλλον είναι διαφορετικό από εκείνο προηγούμενων κρίσεων, καθώς τα επιτόκια παραμένουν υψηλότερα και τα επίπεδα χρέους σε πολλές οικονομίες είναι αυξημένα. Αυτό περιορίζει τα περιθώρια για γενικευμένες ενισχύσεις και στρέφει την πολιτική σε στοχευμένα και προσωρινά μέτρα, προσαρμοσμένα στις πραγματικές ανάγκες κάθε οικονομίας. Παράλληλα, και οι δύο ομιλητές έδωσαν έμφαση στη συνέχιση των επενδύσεων σε ενεργειακές υποδομές, δίκτυα και διασυνδέσεις, ώστε η Ευρώπη να μειώσει την εξάρτησή της από εξωτερικούς παράγοντες και να ενισχύσει την ανθεκτικότητά της απέναντι σε νέα σοκ.
Η συζήτηση δεν περιορίστηκε μόνο στις τιμές ενέργειας, αλλά άνοιξε και στο ευρύτερο περιβάλλον διεθνών πιέσεων, το οποίο περιλαμβάνει γεωπολιτικές εντάσεις, αβεβαιότητα στο παγκόσμιο εμπόριο και την ανάγκη ενίσχυσης της ευρωπαϊκής ανταγωνιστικότητας. Η ενεργειακή ένωση, η διαφοροποίηση πηγών, η καλύτερη λειτουργία της ενιαίας αγοράς και η αποτελεσματικότερη αξιοποίηση των ευρωπαϊκών πόρων μπαίνουν στο επίκεντρο μιας πιο μακροπρόθεσμης στρατηγικής. Το συμπέρασμα από τις παρεμβάσεις Πιερρακάκη και Ντομπρόβσκις είναι ότι η Ευρώπη θέλει να αποφύγει τον αιφνιδιασμό του 2022, αλλά και να μην απαντήσει σε κάθε κρίση με ακριβές, οριζόντιες λύσεις. Για την Ελλάδα, το μήνυμα είναι ακόμη πιο συγκεκριμένο: υπάρχει επαγρύπνηση, υπάρχει δυνατότητα αντίδρασης αν χρειαστεί, αλλά νέο πακέτο μέτρων δεν βρίσκεται αυτήν τη στιγμή στο τραπέζι.
