Ανατριχιαστική ανακάλυψη στην Ισπανία: Μια ολόκληρη κοινότητα έζησε σε σπηλιές και κατέληξε νεκρόπολη
Μια από τις πιο εντυπωσιακές και ταυτόχρονα πιο σκοτεινές αρχαιολογικές ανακαλύψεις των τελευταίων ετών έρχεται από τη βόρεια Ισπανία, εκεί όπου οι επιστήμονες έφεραν στο φως τα ανθρώπινα λείψανα μιας κοινότητας που έζησε για περίπου πέντε αιώνες κάτω από τη γη, αποκομμένη σε μεγάλο βαθμό από τον υπόλοιπο κόσμο. Η ανακάλυψη έγινε στο Las Gobas, ένα σύμπλεγμα φυσικών σπηλαίων που χρησιμοποιήθηκε από μια τρωγλοδυτική κοινότητα από τον 7ο έως τον 11ο αιώνα. Οι ανασκαφές και οι αναλύσεις που ακολούθησαν δεν αποκάλυψαν μόνο πού και πώς ζούσαν οι άνθρωποι αυτοί, αλλά και το βαρύ τίμημα αυτής της απομόνωσης. Μέσα από τα οστά δεκάδων ατόμων, οι επιστήμονες άρχισαν να διαβάζουν μια ολόκληρη ιστορία ανθρώπινης επιβίωσης, κοινωνικής πίεσης, ασθενειών, βίαιων επεισοδίων και σταδιακής παρακμής. Το Las Gobas δεν αναδεικνύεται απλώς ως ένας αρχαιολογικός χώρος με ιδιόμορφη κατοίκηση. Αναδεικνύεται ως ένα ζωντανό, έστω και μέσα από τους νεκρούς του, παράδειγμα του πώς μια κοινωνία μπορεί να επιβιώσει για αιώνες σε ακραίες συνθήκες και τελικά να καταλήξει να μετατρέψει τον τόπο της ζωής της σε τόπο ταφής της.
Μια κοινωνία κλεισμένη στον εαυτό της για πέντε αιώνες
Σύμφωνα με τη μελέτη που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Science Advances, οι αρχαιολόγοι εντόπισαν τα λείψανα 33 ατόμων. Τα οστά τους δεν αποτελούν απλώς σιωπηλά κατάλοιπα του παρελθόντος, αλλά πηγή πολύτιμων πληροφοριών για την υγεία, τις συγγένειες και τις συνθήκες διαβίωσης αυτής της κοινότητας. Οι γενετικές αναλύσεις αποκάλυψαν ότι περίπου το 63% των δειγμάτων παρουσίαζαν ενδείξεις ενδογαμίας, στοιχείο που φανερώνει ότι επί πολλές γενιές οι άνθρωποι αυτοί παντρεύονταν στενούς συγγενείς. Αυτό το εύρημα ενισχύει αποφασιστικά την εκτίμηση ότι η κοινότητα του Las Gobas ζούσε σε βαθιά απομόνωση και είχε πολύ περιορισμένες επαφές με άλλους πληθυσμούς. Οι ειδικοί εκτιμούν ότι η κοινωνία αυτή παρέμεινε σχετικά κλειστή για τουλάχιστον πέντε αιώνες, χωρίς ουσιαστική ανανέωση πληθυσμού και χωρίς ισχυρές επιρροές από ευρύτερα μεταναστευτικά ή πολιτισμικά ρεύματα που επηρέασαν άλλες περιοχές της Ιβηρικής Χερσονήσου.
Ο ερευνητής παλαιογενετικής και μοριακής αρχαιολογίας Ricardo Rodríguez Varela εξήγησε ότι οι γενετικές αναλύσεις έδειξαν χαμηλά επίπεδα καταγωγής από τη Βόρεια Αφρική και τη Μέση Ανατολή σε σύγκριση με άλλους μεσαιωνικούς πληθυσμούς της Ιβηρικής. Ακόμη πιο εντυπωσιακό είναι το γεγονός ότι δεν παρατηρήθηκε σημαντική αύξηση αυτών των στοιχείων ούτε μετά την ισλαμική κατάκτηση της περιοχής, κάτι που υποδηλώνει ότι το Las Gobas παρέμεινε σε αξιοσημείωτο βαθμό έξω από τις μεγάλες ιστορικές ανακατατάξεις που άλλαξαν άλλες κοινότητες της εποχής. Πρόκειται για μια εικόνα σχεδόν κλειστής βιολογικής και κοινωνικής ανακύκλωσης, όπου μια μικρή ομάδα ανθρώπων συνέχισε να ζει, να αναπαράγεται και να επιβιώνει μέσα στο ίδιο περιορισμένο περιβάλλον, με ό,τι αυτό συνεπαγόταν για τη γενετική της ανθεκτικότητα αλλά και για τη συνοχή της.
Ασθένειες, βία και η μετατροπή της ζωής σε νεκρόπολη
Τα ευρήματα, όμως, δεν μιλούν μόνο για απομόνωση. Μιλούν και για μια σκληρή καθημερινότητα. Ορισμένα από τα οστά έφεραν τραύματα, ανάμεσά τους κατάγματα και διατρητικά σημάδια που οι ερευνητές θεωρούν πιθανό να προκλήθηκαν από χτυπήματα με σπαθί. Αυτά τα στοιχεία ενισχύουν την άποψη ότι η βία και οι συγκρούσεις δεν ήταν κάτι ξένο προς την κοινότητα, αλλά ενδέχεται να αποτελούσαν μέρος της ζωής της, είτε στο εσωτερικό της είτε στο πλαίσιο επαφών με εξωτερικούς κινδύνους. Η εικόνα μιας υπόγειας κοινωνίας που ζούσε απομονωμένη, αντιμετωπίζοντας εντάσεις, βίαια επεισόδια και κοινωνική πίεση, προσθέτει μια ακόμη πιο βαριά διάσταση στην ιστορία του χώρου.
Ακόμη πιο σοκαριστικό είναι το γεγονός ότι η ανάλυση των σκελετών αποκάλυψε ίχνη ευλογιάς, μιας από τις πιο φονικές ασθένειες της μεσαιωνικής Ευρώπης. Οι επιστήμονες θεωρούν πιθανό ότι η κοινότητα εκτέθηκε στον ιό μέσω μολυσμένου χοιρινού κρέατος, καθώς οι χοίροι αποτελούσαν βασική πηγή τροφής για τους κατοίκους των σπηλαίων. Σε μια μικρή και απομονωμένη κοινωνία, με περιορισμένη ιατρική γνώση και ελάχιστη επαφή με τον έξω κόσμο, μια τέτοια ασθένεια θα μπορούσε να εξαπλωθεί εύκολα και να αφήσει βαθιά σημάδια στον πληθυσμό. Ο Anders Götherström, βασικός συγγραφέας της μελέτης, σημείωσε ότι η αρχαιογονιδιωματική έρευνα έδωσε στους επιστήμονες τη δυνατότητα να κατανοήσουν καλύτερα την ιστορία αυτής της κοινότητας και να δουν πώς η ευλογιά είχε επηρεάσει την περιοχή μέχρι τον 10ο αιώνα, πιθανότατα μέσω ευρωπαϊκής διάχυσης και όχι μέσω ισλαμικών διαδρομών, όπως είχε θεωρηθεί στο παρελθόν.
Η υπόγεια κοινωνία του Las Gobas εγκαταλείφθηκε τελικά προς τα τέλη του 11ου αιώνα. Οι ακριβείς λόγοι παραμένουν ασαφείς, όμως οι ερευνητές θεωρούν πιθανό ότι η παρακμή της προκλήθηκε από συνδυασμό παραγόντων. Οι ελλείψεις πόρων, οι επιδημίες, η κοινωνική πίεση που προκαλεί η ενδογαμία, αλλά και πιθανές εξωτερικές πιέσεις, όπως πολιτικές αλλαγές ή εισβολές στην Ισπανία της εποχής, φαίνεται πως συνέβαλαν στην τελική εγκατάλειψη του οικισμού. Όταν πια το Las Gobas έπαψε να είναι τόπος ζωής, είχε ήδη μετατραπεί σε νεκρόπολη. Πολλοί από τους νεκρούς θάφτηκαν μέσα στις ίδιες τις σπηλιές όπου κάποτε είχαν ζήσει. Κι αυτή ίσως είναι η πιο δυνατή εικόνα που αφήνει πίσω της αυτή η ανακάλυψη: ένας ολόκληρος κόσμος που έζησε επί αιώνες κάτω από τη γη και τελικά έμεινε εκεί για πάντα.
Τελευταίες Ειδήσεις
- Ριψοκίνδυνη απόφαση της Μαρίας Καρυστιανού…
- Αιφνιδιασμός Σαμαρά με 10%
- Τσίπρας, Καρυστιανού ή Ανδρουλάκης; Ποιον βλέπουν οι δημοσκόποι φαβορί για τη δεύτερη θέση
