Τραμπ και Ιράν: Γιατί η «έξοδος» από τη σύγκρουση ίσως να είναι πιο δύσκολη απ’ όσο δείχνει
Ο πόλεμος με το Ιράν δεν μοιάζει με μια κίνηση τακτικής που μπορεί να ενεργοποιηθεί και να απενεργοποιηθεί με μια πολιτική απόφαση ή με μια ανάρτηση στα social media. Αυτό είναι και το βασικό συμπέρασμα που αναδύεται μέσα από τις τελευταίες εξελίξεις, καθώς ο Ντόναλντ Τραμπ έστειλε τη Δευτέρα σήμα προσωρινής αποκλιμάκωσης ανακοινώνοντας πενθήμερη αναστολή των αμερικανικών πληγμάτων στις ιρανικές ενεργειακές υποδομές, την ώρα που μιλούσε για «παραγωγικές» συνομιλίες και «σημεία συμφωνίας» με την Τεχεράνη. Το πρόβλημα για την Ουάσιγκτον είναι ότι η εικόνα αυτή απέχει πολύ από μια πραγματική έξοδο από την κρίση. Η Τεχεράνη διέψευσε ότι υπήρξαν συνομιλίες, ενώ αμερικανικά πλήγματα σε άλλους στόχους φέρονται να συνεχίζονται, στοιχείο που δείχνει ότι η παύση αφορά ένα κομμάτι της στρατιωτικής πίεσης και όχι συνολική απεμπλοκή. Την ίδια ώρα, το πετρέλαιο παραμένει εξαιρετικά ευαίσθητο στις εξελίξεις, οι διεθνείς αγορές αντιδρούν νευρικά και οι αμερικανικές επιλογές δείχνουν όλες να κρύβουν πολιτικό, οικονομικό και γεωστρατηγικό κόστος.
Τραμπ και Ιράν: Η παύση δεν σημαίνει καθαρή έξοδο
Η πιο αισιόδοξη ανάγνωση των γεγονότων είναι ότι και οι δύο πλευρές έχουν αρχίσει να αντιλαμβάνονται το τεράστιο τίμημα μιας ακόμη μεγαλύτερης σύγκρουσης. Ο Τραμπ είχε ανεβάσει πολύ ψηλά τον πήχη της πίεσης, απειλώντας με χτυπήματα σε ιρανικές ενεργειακές εγκαταστάσεις αν δεν αποκαθίστατο η ροή στα Στενά του Ορμούζ, ενώ το Ιράν έχει δείξει ότι μπορεί να διατηρεί τεράστια πίεση στην παγκόσμια αγορά ενέργειας, καθώς από το πέρασμα αυτό εξαρτάται κρίσιμο ποσοστό των παγκόσμιων ροών πετρελαίου και LNG. Όταν, λοιπόν, οι τιμές του πετρελαίου εκτοξεύονται και οι επενδυτές φοβούνται ακόμα και ύφεση ή νέο πληθωριστικό σοκ, η ανάγκη ενός φρένου γίνεται άμεσα πολιτική ανάγκη και στην Ουάσιγκτον. Δεν είναι τυχαίο ότι μετά την ανακοίνωση της παύσης, το πετρέλαιο κατέγραψε ισχυρή πτώση και οι αμερικανικές μετοχές αντέδρασαν ανοδικά, έστω και προσωρινά, πριν επανέλθει η ανησυχία όταν η Τεχεράνη διέψευσε κάθε διάλογο.
Τραμπ και Ιράν: Οι αντιφάσεις που μπλοκάρουν τη στρατηγική εξόδου
Εδώ ακριβώς εμφανίζεται το μεγάλο πρόβλημα για τον Αμερικανό πρόεδρο. Η εικόνα που δίνει η αμερικανική πλευρά δεν μοιάζει με συνεκτικό σχέδιο εξόδου, αλλά με ένα μείγμα πίεσης, τακτικών παύσεων, δηλώσεων για διπλωματική πρόοδο και ταυτόχρονα διατήρησης της απειλής. Σύμφωνα με τις τελευταίες πληροφορίες, η πενθήμερη αναστολή αφορά μόνο επιθέσεις σε ενεργειακές υποδομές, ενώ άλλοι στόχοι στο Ιράν εξακολουθούν να βρίσκονται στο πεδίο της στρατιωτικής πίεσης. Αυτό δυσκολεύει το αφήγημα περί αποκλιμάκωσης και επιτρέπει στην Τεχεράνη να παρουσιάζει τον Τραμπ ως αντιφατικό και αναξιόπιστο συνομιλητή. Παράλληλα, Ισραηλινοί αξιωματούχοι δηλώνουν επιφυλακτικοί ως προς το αν το Ιράν θα δεχθεί αμερικανικούς όρους που συνδέονται με το πυρηνικό και το βαλλιστικό του πρόγραμμα, ειδικά μετά την ένταση που έχει ήδη προηγηθεί. Με απλά λόγια, η Ουάσιγκτον θέλει να δείξει δύναμη και διάθεση συμφωνίας μαζί, αλλά το μείγμα αυτό είναι δύσκολο να σταθεί όταν η άλλη πλευρά πιστεύει ότι μπορεί να αντέξει και να πιέσει περισσότερο.
Υπάρχει και ένας ακόμη παράγοντας που κάνει την κατάσταση ακόμα πιο δύσκολη. Το Ιράν, παρά τις απώλειες και την πίεση που δέχεται, εξακολουθεί να διαθέτει ουσιασικά μέσα επιρροής. Η επιρροή του στα Στενά του Ορμούζ, η δυνατότητα να επηρεάζει το ενεργειακό κόστος διεθνώς και η πιθανότητα να μεταφέρει την πίεση στους συμμάχους των ΗΠΑ στον Κόλπο, διατηρούν ανοιχτή τη δυνατότητα κλιμάκωσης. Ταυτόχρονα, στην Τεχεράνη φαίνεται να ενισχύεται η αντίληψη ότι οι αμερικανικές παλινωδίες είναι ένδειξη πως η πίεση αποδίδει. Αυτό σημαίνει ότι μια μονομερής ανακήρυξη νίκης από την αμερικανική πλευρά ίσως να μην έκλεινε τίποτα ουσιαστικό, αλλά να άφηνε ανοιχτά κρίσιμα μέτωπα, όπως το πυρηνικό πρόγραμμα, το βαλλιστικό οπλοστάσιο και την ασφάλεια των αμερικανικών εταίρων στην περιοχή.
Οι επιλογές του Τραμπ, τελικά, είναι στενές και όλες δύσκολες. Μπορεί να συνεχίσει την πίεση και να ρισκάρει νέα κλιμάκωση χωρίς εγγύηση επιτυχίας. Μπορεί να επιχειρήσει μια βαθύτερη στρατιωτική εμπλοκή με μεγάλο κόστος. Ή μπορεί να επιχειρήσει αποχώρηση, αφήνοντας όμως πίσω του μια εχθρική και πιθανώς πιο σκληροπυρηνική Τεχεράνη. Γι’ αυτό και το πραγματικό ερώτημα δεν είναι αν θέλει να φύγει από αυτή την κρίση, αλλά αν υπάρχει πλέον καθαρός δρόμος για να το κάνει. Μέχρι στιγμής, τα δεδομένα δείχνουν πως όχι.
Τελευταίες Ειδήσεις
- ΣΚΑΪ, πρώην σύντροφοι και… θανατική ποινή: Το τριπλό χτύπημα που εξόργισε τον Τσίπρα
- Η τρίτη δύναμη χωρίς κόμμα: Το παράδοξο των 27 που αλλάζουν το παιχνίδι
- Ο δρόμος Μητσοτάκη προς την κάλπη: Τραμπ, ΔΕΘ, Μάρμαρα, εκλογές
