Τι αναφέρει ανάλυση του Guardian
Το παρασκήνιο των διαπραγματεύσεων ανάμεσα στις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ιράν για το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης, όπως το περιγράφει ο Guardian, μοιάζει περισσότερο με σκηνικό αποσυντονισμού και χαμένης ευκαιρίας παρά με μια κλασική διπλωματική διαδικασία που να οδηγήθηκε ομαλά σε αδιέξοδο. Σύμφωνα με το δημοσίευμα, οι δύο πλευρές είχαν καταφέρει να βρουν κοινό βηματισμό σε ορισμένα βασικά ζητήματα, όμως η συνολική διαχείριση των επαφών από την αμερικανική πλευρά ήταν τόσο ανορθόδοξη, που τελικά η καχυποψία, οι παρερμηνείες και η ελλιπής τεχνική κατανόηση άρχισαν να δηλητηριάζουν κάθε βήμα. Το βρετανικό μέσο βάζει στο κέντρο της αφήγησής του τον Στιβ Γουίτκοφ και τον Τζάρεντ Κούσνερ, παρουσιάζοντας μια διαπραγματευτική προσέγγιση που κινήθηκε έξω από τις συνηθισμένες διπλωματικές ράγες και σε αρκετές περιπτώσεις δημιούργησε σύγχυση ακόμα και στους ίδιους όσοι συμμετείχαν στις συνομιλίες. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αυτής της εικόνας είναι η αναφορά ότι ο Αμπάς Αραγτσί φέρεται να προσκλήθηκε να συναντήσει τον Γουίτκοφ και τον Κούσνερ πάνω στο αεροπλανοφόρο Lincoln, πρόταση που ο Guardian περιγράφει σχεδόν ως συμβολική συμπύκνωση της παράξενης λογικής με την οποία διεξάγονταν οι επαφές.
Η ουσία όμως, κατά τον Guardian, δεν βρισκόταν μόνο στις εντυπωσιακές λεπτομέρειες αλλά στην ίδια τη δομή της διαπραγμάτευσης. Η εφημερίδα αναφέρει ότι κρίσιμα πρόσωπα που είχαν γνώση της διαδικασίας θεωρούν πως βασικές παρανοήσεις γύρω από τη λειτουργία του ιρανικού πυρηνικού προγράμματος έπαιξαν αποφασιστικό ρόλο στην κατάρρευση. Μεταξύ αυτών αναφέρονται ο σκοπός του Ερευνητικού Αντιδραστήρα της Τεχεράνης, οι πραγματικές ανάγκες ουρανίου, η μελλοντική μορφή του ιρανικού προγράμματος, αλλά και οι υποθέσεις για αμερικανική επιχειρηματική συμμετοχή. Το Reuters είχε δείξει ήδη από το 2025 ότι η γραμμή της Ουάσινγκτον για το αν το Ιράν θα μπορούσε να διατηρήσει οποιονδήποτε βαθμό εμπλουτισμού ήταν ασταθής, καθώς δημόσιες δηλώσεις αμερικανών αξιωματούχων μετατοπίζονταν από περιορισμένο εμπλουτισμό σε πλήρη κατάργησή του. Αυτή η μεταβλητότητα ενίσχυε την εντύπωση ότι η αμερικανική αντιπροσωπεία είτε δεν είχε ενιαία στρατηγική είτε δεν είχε πλήρως κατανοήσει το τεχνικό και πολιτικό βάθος της συζήτησης.
Παρά τα προβλήματα, το δημοσίευμα του Guardian υποστηρίζει ότι στις συνομιλίες της Γενεύης είχε διαμορφωθεί μια αξιοποιήσιμη βάση συμφωνίας. Σύμφωνα με βρετανικές πηγές που επικαλείται, είχε ουσιαστικά εγκαταλειφθεί το σχέδιο περιφερειακής κοινοπραξίας εμπλουτισμού υπό αμερικανική ηγεσία, ενώ είχε επιτευχθεί ευρεία συμφωνία για την πλήρη επιστροφή του Διεθνούς Οργανισμού Ατομικής Ενέργειας στην επιτήρηση του ιρανικού προγράμματος. Επιπλέον, το Ιράν φερόταν πρόθυμο να απαλλαγεί από το απόθεμα περίπου 440 κιλών ουρανίου εμπλουτισμένου στο 60%, όχι μέσω εξαγωγής στο εξωτερικό αλλά μέσω ανάμειξης, μιας διαδικασίας που θεωρείται δύσκολα αναστρέψιμη. Η IAEA έχει επιβεβαιώσει δημόσια ότι το Ιράν διέθετε απόθεμα ουρανίου εμπλουτισμένου έως 60%, επομένως το σημείο αυτό δεν ήταν καθόλου δευτερεύον, αλλά βρισκόταν στον πυρήνα κάθε πιθανής συμφωνίας.
Το αγκάθι, σύμφωνα πάντα με τον Guardian, ήταν ότι η Τεχεράνη δεν δεχόταν να παραιτηθεί οριστικά από το δικαίωμα εμπλουτισμού για το μελλοντικό πυρηνικό της πρόγραμμα. Το Ιράν απαιτούσε να μπορεί να λειτουργεί περιορισμένο αριθμό φυγοκεντρητών, πολύ χαμηλότερο από τον σημερινό, ενώ αποδεχόταν πως μετά τις ζημιές σε εγκαταστάσεις όπως το Φορντό και η Νατάνζ θα υπήρχε πολυετής παύση στον εμπλουτισμό. Το δημοσίευμα αναφέρει ότι, την τελευταία ημέρα των συνομιλιών στη Γενεύη, η ιρανική πλευρά πρότεινε μορατόριουμ τριών έως πέντε ετών. Όμως, μετά από τηλεφωνική επικοινωνία με τον Τραμπ, ο Γουίτκοφ επανήλθε ζητώντας δεκαετή παύση. Εκεί φαίνεται να έσπασε η τελική δυναμική. Παράλληλα, πηγή που συμμετείχε στις συνομιλίες υποστήριξε ότι είχε υπάρξει σύγκλιση ακόμη και για την άρση του 80% των κυρώσεων, όμως οι δύο πλευρές τελικά περιορίστηκαν σε μια απλή κοινή δήλωση προόδου και όχι σε ολοκληρωμένο κείμενο συμφωνίας.
Το αποτέλεσμα ήταν ο κύκλος των συνομιλιών να κλείσει χωρίς τελικό deal και με την αίσθηση ότι κάτι πολύ βαρύτερο πλησίαζε. Ο Guardian γράφει ότι ο υπουργός Εξωτερικών του Ομάν, βλέποντας ότι δεν υπήρξε δεσμευτική συμφωνία, κατάλαβε πως ο πόλεμος ήταν επικείμενος και έσπευσε στην Ουάσινγκτον για να εξηγήσει πόσο κοντά ήταν οι δύο πλευρές σε ουσιαστική πρόοδο. Η εφημερίδα φιλοξενεί και την εκτίμηση της Καταρίνα Σίμονεν ότι η κυβέρνηση Τραμπ λειτούργησε ως κλειστός κύκλος, αδιαπέραστος από ειδικούς συμβούλους ελέγχου εξοπλισμών και πυρηνικής φυσικής. Κατά την ίδια, το πιο απογοητευτικό στοιχείο είναι πως μια τέτοια συμφωνία θα επέτρεπε στον ΔΟΑΕ να επιστρέψει ενεργά στο Ιράν και να ανοίξει δρόμο για την επίλυση πολλών άλλων ζητημάτων. Δύο ημέρες αργότερα, ξέσπασε ο πόλεμος, και έτσι το παρασκήνιο που περιγράφει ο Guardian αποκτά ακόμη βαρύτερο νόημα, γιατί παρουσιάζει μια διαπραγμάτευση που δεν κατέρρευσε μόνο από σύγκρουση συμφερόντων, αλλά και από άγνοια, παρανοήσεις και χαμένη σοβαρότητα.
Τελευταίες Ειδήσεις
- ΣΚΑΪ, πρώην σύντροφοι και… θανατική ποινή: Το τριπλό χτύπημα που εξόργισε τον Τσίπρα
- Η τρίτη δύναμη χωρίς κόμμα: Το παράδοξο των 27 που αλλάζουν το παιχνίδι
- Ο δρόμος Μητσοτάκη προς την κάλπη: Τραμπ, ΔΕΘ, Μάρμαρα, εκλογές
