Ιράν και Στενά του Ορμούζ: Στο τραπέζι σχέδιο για «διόδια» στα πλοία που περνούν από τη στρατηγική αρτηρία του πετρελαίου
Το Ιράν φαίνεται να εξετάζει ένα ακόμη βήμα κλιμάκωσης γύρω από τα Στενά του Ορμούζ, βάζοντας στο τραπέζι την επιβολή τελών διέλευσης για τα πλοία που χρησιμοποιούν τη στρατηγικής σημασίας θαλάσσια οδό. Η συζήτηση αυτή αποκτά τεράστια σημασία, όχι μόνο επειδή αφορά μία από τις πιο κρίσιμες ενεργειακές αρτηρίες του πλανήτη, αλλά και επειδή έρχεται σε μια περίοδο όπου η ένταση στην περιοχή έχει ήδη διαταράξει σοβαρά τη ναυσιπλοΐα, την αγορά ενέργειας και την ασφάλεια της εμπορικής κίνησης. Σύμφωνα με το Reuters, Ιρανός βουλευτής δήλωσε ότι εξετάζεται νομοσχέδιο που θα προβλέπει την καταβολή διοδίων και φόρων από χώρες που χρησιμοποιούν το Ορμούζ για ναυτιλία, μεταφορά ενέργειας και εφοδιασμό τροφίμων, ενώ κρατικά και ημιεπίσημα ιρανικά μέσα συνδέουν την κίνηση αυτή με μια ευρύτερη προσπάθεια της Τεχεράνης να μετατρέψει τη γεωγραφική της θέση σε εργαλείο πίεσης και ισχύος.
Τα Στενά του Ορμούζ δεν είναι μια απλή θαλάσσια δίοδος. Πρόκειται για έναν από τους πιο νευραλγικούς διαδρόμους του παγκόσμιου εμπορίου, καθώς από εκεί περνά περίπου το 20% των παγκόσμιων ροών πετρελαίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου. Αυτό σημαίνει ότι κάθε απειλή, κάθε περιορισμός και κάθε κίνηση αβεβαιότητας γύρω από το Ορμούζ επηρεάζει άμεσα όχι μόνο τις χώρες του Κόλπου, αλλά και τις διεθνείς αγορές, τις τιμές των καυσίμων, τη ναυτιλία και το κόστος ενέργειας σε Ευρώπη, Ασία και πέρα από αυτές. Το Reuters έχει ήδη επισημάνει ότι ο πόλεμος έχει αφήσει βαθύ αποτύπωμα στον ενεργειακό τομέα της Μέσης Ανατολής, με τις επιθέσεις σε ενεργειακές υποδομές και τις διαταραχές στη θαλάσσια κίνηση να ενισχύουν τον φόβο για παρατεταμένο σοκ στις αγορές.
Το πολιτικό μήνυμα που εκπέμπει η Τεχεράνη είναι επίσης σαφές. Η ιρανική ρητορική δεν παρουσιάζει την ιδέα των «διοδίων» ως ένα τεχνικό ή διοικητικό μέτρο, αλλά ως μέρος ενός νέου καθεστώτος για το Ορμούζ που θα αναβαθμίσει τη θέση του Ιράν στην περιοχή και διεθνώς. Οι αναφορές που μεταδόθηκαν από ιρανικά μέσα και καταγράφηκαν από το Reuters περιγράφουν μια λογική σύμφωνα με την οποία η Τεχεράνη επιδιώκει να περάσει από τον ρόλο της χώρας υπό κυρώσεις στον ρόλο μιας δύναμης που μπορεί να επιβάλλει δικούς της όρους σε μια παγκόσμια αρτηρία εμπορίου. Σε αυτή τη γραμμή, Ιρανοί αξιωματούχοι και πολιτικά πρόσωπα μιλούν ανοιχτά για κυρώσεις απέναντι σε «αλαζονικές δυνάμεις» που χρησιμοποιούν το στενό, δείχνοντας ότι το ζήτημα δεν αφορά μόνο έσοδα, αλλά και γεωπολιτική αντιπαράθεση.
Ιράν και Στενά του Ορμούζ: Οι επιπτώσεις σε ενέργεια και ναυτιλία
Το ενδεχόμενο επιβολής διοδίων έρχεται να προστεθεί σε μια ήδη εκρηκτική κατάσταση. Η ναυσιπλοΐα στην περιοχή έχει διαταραχθεί έντονα, με χιλιάδες ναυτικούς να έχουν εγκλωβιστεί ή να βρίσκονται σε πλοία που δεν μπορούν να κινηθούν με ασφάλεια. Όπως μετέδωσε το Reuters, χώρες όπως το Μπαχρέιν, η Ιαπωνία, ο Παναμάς, η Σιγκαπούρη και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα πρότειναν στον Διεθνή Ναυτιλιακό Οργανισμό τη δημιουργία ασφαλούς θαλάσσιου διαδρόμου για περίπου 20.000 ναυτικούς που έχουν μείνει μπλοκαρισμένοι στον Κόλπο. Η κίνηση αυτή δείχνει ότι η κρίση στο Ορμούζ δεν είναι πια θεωρητική, αλλά έχει ήδη δημιουργήσει σοβαρό ανθρωπιστικό και επιχειρησιακό πρόβλημα στην παγκόσμια ναυτιλία.
Την ίδια στιγμή, δεν έχει διακοπεί πλήρως κάθε διέλευση. Το Associated Press ανέφερε ότι περίπου 90 πλοία, ανάμεσά τους και 16 δεξαμενόπλοια, κατάφεραν να περάσουν από τα Στενά του Ορμούζ στο πρώτο μισό του Μαρτίου, στοιχείο που δείχνει ότι η Τεχεράνη φαίνεται να επιτρέπει επιλεκτικά τη διέλευση ορισμένων πλοίων, ανάλογα με τις διπλωματικές ή πολιτικές συνθήκες. Αυτό κάνει ακόμη πιο ανησυχητικό το σενάριο των διοδίων, γιατί υποδηλώνει πως το Ιράν δεν σκέφτεται μόνο έναν οριζόντιο περιορισμό, αλλά πιθανόν ένα σύστημα ελέγχου και επιβολής όρων σε όποιον θέλει να χρησιμοποιήσει τη συγκεκριμένη διαδρομή.
Ιράν και Στενά του Ορμούζ: Το μήνυμα της Τεχεράνης και το διεθνές ρίσκο
Αν τελικά η Τεχεράνη προχωρήσει σε νομοθετική ή πρακτική κατοχύρωση διοδίων στο Ορμούζ, θα πρόκειται για μια εξέλιξη με τεράστιες επιπτώσεις όχι μόνο για την περιοχή, αλλά και για ολόκληρη την παγκόσμια οικονομία. Ένα τέτοιο μέτρο θα μπορούσε να αυξήσει περαιτέρω το κόστος μεταφοράς πετρελαίου, LNG, τροφίμων και εμπορευμάτων, να επιβαρύνει την ασφάλιση πλοίων και να στείλει ακόμη πιο ισχυρό μήνυμα νευρικότητας στις διεθνείς αγορές. Παράλληλα, θα έδινε στο Ιράν ένα ακόμη εργαλείο πίεσης απέναντι στις δυτικές χώρες και στους περιφερειακούς αντιπάλους του, σε μια περίοδο όπου το Ορμούζ έχει ήδη μετατραπεί σε κεντρικό πεδίο γεωοικονομικής και στρατιωτικής αντιπαράθεσης.
Το κρίσιμο στοιχείο είναι ότι η συζήτηση για «διόδια» δεν γίνεται σε περιβάλλον ομαλότητας, αλλά πάνω σε μια ήδη εύφλεκτη βάση, όπου κάθε νέα απόφαση μπορεί να λειτουργήσει σαν πολλαπλασιαστής κρίσης. Για τις αγορές, για τη ναυτιλία και για τις κυβερνήσεις που παρακολουθούν με αγωνία την εξέλιξη της σύγκρουσης, το μήνυμα είναι ξεκάθαρο: το Ιράν δείχνει ότι θέλει να μετατρέψει τον έλεγχο του Ορμούζ από αμυντικό πλεονέκτημα σε ενεργό μέσο πολιτικής και οικονομικής πίεσης. Και αυτό από μόνο του αρκεί για να κρατά σε συναγερμό ολόκληρο τον πλανήτη.
Τελευταίες Ειδήσεις
- ΣΚΑΪ, πρώην σύντροφοι και… θανατική ποινή: Το τριπλό χτύπημα που εξόργισε τον Τσίπρα
- Η τρίτη δύναμη χωρίς κόμμα: Το παράδοξο των 27 που αλλάζουν το παιχνίδι
- Ο δρόμος Μητσοτάκη προς την κάλπη: Τραμπ, ΔΕΘ, Μάρμαρα, εκλογές
