Ιράν: Γιατί το πραγματικό του όπλο δεν είναι η αεροπορία, αλλά οι πύραυλοι και τα drones
Το στρατιωτικό αποτύπωμα του Ιράν στη Μέση Ανατολή δεν στηρίζεται στην ποιοτική υπεροχή της αεροπορίας του, ούτε σε έναν σύγχρονο στόλο επιφανείας που θα μπορούσε να επιβάλει παρουσία με κλασικούς όρους ισχύος. Αντίθετα, η Τεχεράνη έχει χτίσει τη στρατηγική της πάνω σε ένα εκτεταμένο, πολυεπίπεδο και διαρκώς εξελισσόμενο πλέγμα πυραύλων και μη επανδρωμένων συστημάτων. Πρόκειται για οπλοστάσιο σχεδιασμένο ώστε να προσφέρει αποτροπή, δυνατότητα πλήγματος σε βάθος, αλλά και επιχειρησιακή ευελιξία, είτε μέσω άμεσης χρήσης είτε μέσω έμμεσης αξιοποίησης. Με αυτή τη λογική, το Ιράν διαμορφώνει έναν τρόπο άσκησης ισχύος που επηρεάζει αντιπάλους και ισορροπίες, από το Ισραήλ και την παρουσία αμερικανικών δυνάμεων, έως τη ναυσιπλοΐα στον Περσικό Κόλπο και την Ερυθρά Θάλασσα.
Το ερώτημα που τίθεται σε περίπτωση συντονισμένου στρατιωτικού πλήγματος από ΗΠΑ και Ισραήλ είναι κατά πόσο αυτό το μοντέλο μπορεί να αντέξει παρατεταμένο «σφυροκόπημα». Οι λεγόμενες «υπόγειες πόλεις πυραύλων» αποτελούν κεντρικό στοιχείο της ιρανικής αποτροπής. Πρόκειται για εκτεταμένα δίκτυα σηράγγων και αποθηκών, σχεδιασμένα να προστατεύουν πυραυλικά συστήματα από αεροπορικές επιδρομές. Η διασπορά τους δυσκολεύει τον εντοπισμό και απαιτεί πολλαπλά, ακριβή πλήγματα για την εξουδετέρωση κάθε κόμβου. Επιπλέον, η ύπαρξη κινητών εκτοξευτών αυξάνει την ευελιξία και επιτρέπει ταχεία μετακίνηση πριν από ενδεχόμενο πλήγμα.
Ωστόσο, η αντοχή δεν εξαρτάται μόνο από την ποσότητα των όπλων. Η ικανότητα του Ιράν να συνεχίσει την παραγωγή υπό συνθήκες συνεχών αεροπορικών επιδρομών είναι κρίσιμος παράγοντας. Αν οι υποδομές κατασκευής, τα κέντρα διοίκησης και τα δίκτυα επικοινωνίας πληγούν συστηματικά, η επιχειρησιακή αποτελεσματικότητα μειώνεται σταδιακά. Επιπλέον, η αεροπορική υπεροχή των ΗΠΑ και η τεχνολογική υπεροχή του Ισραήλ σε θέματα πληροφοριών και στοχευμένων πληγμάτων δημιουργούν σοβαρές προκλήσεις για την ιρανική άμυνα. Από την άλλη πλευρά, η γεωγραφία του Ιράν μεγάλη έκταση και ορεινό έδαφος προσφέρει φυσικά πλεονεκτήματα. Η πλήρης εξουδετέρωση των στρατιωτικών του δυνατοτήτων θα απαιτούσε παρατεταμένη εκστρατεία και σημαντικούς πόρους.
Πύραυλοι και drones: Η ραχοκοκαλιά της αποτροπής
Η ραχοκοκαλιά της ιρανικής αποτροπής είναι το πυραυλικό πρόγραμμα, το οποίο ελέγχεται σε μεγάλο βαθμό από τους Φρουρούς της Επανάστασης και ειδικότερα από τις Αεροδιαστημικές τους Δυνάμεις. Στο επίπεδο των βαλλιστικών πυραύλων μικρού βεληνεκούς, το Ιράν διαθέτει συστήματα που καλύπτουν εμβέλειες έως περίπου 300 και 700 χιλιόμετρα. Σε αυτή την κατηγορία εντάσσονται χαρακτηριστικά παραδείγματα όπως ο Fateh 110, στερεού καυσίμου, με έμφαση στην ακρίβεια και στην κινητή εκτόξευση, αλλά και ο Zolfaghar, ο οποίος αποτελεί εξέλιξη του Fateh με μεγαλύτερη εμβέλεια.
Η επιλογή στερεού καυσίμου έχει συγκεκριμένη επιχειρησιακή λογική, καθώς επιτρέπει ταχύτερη εκτόξευση και μειώνει τον χρόνο προειδοποίησης για τον αντίπαλο, ενώ αυξάνει και την επιβιωσιμότητα των συστημάτων. Στους βαλλιστικούς μέσου βεληνεκούς, το Ιράν στηρίζεται σε πυλώνες όπως ο Shahab 3, ο οποίος συγκαταλέγεται στις πρώτες βάσεις του προγράμματος, και ο Sejjil, επίσης στερεού καυσίμου, με εμβέλεια που φτάνει έως τα 2.000 χιλιόμετρα. Με τέτοιες αποστάσεις, η Τεχεράνη διατηρεί δυνατότητα πλήγματος σε μεγάλο μέρος της Μέσης Ανατολής, συμπεριλαμβανομένου του Ισραήλ.
Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται και στη διασπορά και στην προστασία. Η Τεχεράνη έχει επενδύσει σε υπόγειες εγκαταστάσεις, τις λεγόμενες «πόλεις πυραύλων», με στόχο να διατηρεί την επιβιωσιμότητα του οπλοστασίου ακόμη και σε σενάρια προληπτικού πλήγματος. Η λογική είναι απλή: όσο δυσκολότερα εντοπίζονται και καταστρέφονται οι υποδομές, τόσο πιο πειστική γίνεται η απειλή αντιποίνων.
Πύραυλοι και drones: Κορεσμός, χαμηλό ίχνος και ναυτική πίεση
Πέρα από τους βαλλιστικούς, το Ιράν έχει αναπτύξει πυραύλους cruise, οι οποίοι πετούν σε χαμηλό ύψος και είναι δυσκολότεροι στον εντοπισμό. Ένα παράδειγμα είναι ο Soumar, με εμβέλεια άνω των 1.000 χιλιομέτρων, ενώ καταγράφεται και ανάπτυξη αντιπλοϊκών συστημάτων για χρήση στον Περσικό Κόλπο. Οι cruise πύραυλοι λειτουργούν συμπληρωματικά στους βαλλιστικούς, διαμορφώνοντας μια πιο σύνθετη και πολυεπίπεδη απειλή.
Το πιο προβεβλημένο τμήμα του ιρανικού οπλοστασίου τα τελευταία χρόνια είναι τα UAV. Στην κατηγορία των loitering munitions, αναφέρεται το Shahed 136, ένα drone καμικάζι μεγάλης εμβέλειας, το οποίο συνδέεται με τη λογική της μαζικής χρήσης ώστε να επιτυγχάνεται κορεσμός της αεράμυνας. Το χαμηλό κόστος παραγωγής επιτρέπει, σύμφωνα με το σκεπτικό του δόγματος, τη χρήση σε μεγάλους αριθμούς. Παράλληλα, υπάρχουν οπλισμένα UAV όπως το Mohajer 6, με δυνατότητα μεταφοράς κατευθυνόμενων βομβών, τα οποία αξιοποιούνται για αναγνώριση, στοχοποίηση και πλήγματα.
Η ναυτική διάσταση ενισχύει τη συνολική εικόνα. Το Ιράν διαθέτει παράκτιες πυραυλικές συστοιχίες και drones που μπορούν να απειλήσουν τη ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ. Το δόγμα βασίζεται στην άρνηση πρόσβασης, με συνδυασμό αντιπλοϊκών πυραύλων, ταχυπλόων σκαφών και UAV επιτήρησης. Στο σύγχρονο ιρανικό σχήμα επιχειρήσεων, ο συνδυασμός βαλλιστικών, cruise και σμηνών UAV στοχεύει στην υπερφόρτωση των αντιαεροπορικών συστημάτων, αναγκάζοντας τον αντίπαλο να δαπανά ακριβά μέσα αναχαίτισης απέναντι σε πιο φθηνές απειλές.
Παρά τις κυρώσεις, το Ιράν έχει αναπτύξει εγχώρια αμυντική βιομηχανία ικανή να παράγει κρίσιμα υποσυστήματα, από κινητήρες UAV και συστήματα καθοδήγησης έως πλατφόρμες εκτόξευσης. Έτσι, το οπλοστάσιο δεν παρουσιάζεται ως απλή συσσώρευση μέσων, αλλά ως συνεκτικό δόγμα ασύμμετρης αποτροπής. Με βαλλιστικούς που φτάνουν σε βάθος χιλιάδων χιλιομέτρων, cruise χαμηλού ύψους και UAV χαμηλού κόστους που μπορούν να απειλήσουν κρίσιμες υποδομές, η Τεχεράνη διαμορφώνει ένα σύστημα ικανό να επιβάλει στρατηγικό κόστος.
Τελευταίες Ειδήσεις
- ΣΚΑΪ, πρώην σύντροφοι και… θανατική ποινή: Το τριπλό χτύπημα που εξόργισε τον Τσίπρα
- Η τρίτη δύναμη χωρίς κόμμα: Το παράδοξο των 27 που αλλάζουν το παιχνίδι
- Ο δρόμος Μητσοτάκη προς την κάλπη: Τραμπ, ΔΕΘ, Μάρμαρα, εκλογές
