Νεάντερταλ και Homo sapiens: Η μελέτη που δείχνει «μονόδρομο» στην επιμειξία και εξηγεί το χρωμόσωμα Χ

Νεάντερταλ και Homo sapiens: Η μελέτη που δείχνει «μονόδρομο» στην επιμειξία και εξηγεί το χρωμόσωμα Χ

Οι ερευνητές απορρίπτουν την αναπαραγωγική ασυμβατότητα και μιλούν για «προτιμήσεις στην αναπαραγωγή»

Μια επιστημονική μελέτη που δημοσιεύθηκε στην επιθεώρηση Science επαναφέρει στο προσκήνιο το θέμα της επιμειξίας ανάμεσα σε Νεάντερταλ και Homo sapiens, επιχειρώντας να εξηγήσει ένα επίμονο γενετικό μοτίβο που απασχολεί την έρευνα εδώ και χρόνια. Σύμφωνα με τη μελέτη, οι αρσενικοί Νεάντερταλ και οι θηλυκοί ανατομικά σύγχρονοι άνθρωποι είχαν έντονη τάση να ζευγαρώνουν, και αυτή η «κατεύθυνση» της γενετικής ροής μπορεί να βοηθά να κατανοήσουμε καλύτερα το πώς διαμορφώθηκε το ανθρώπινο γονιδίωμα. Η προσέγγιση δεν στέκεται σε γενικές διατυπώσεις, αλλά βασίζεται σε παρατηρήσεις που σχετίζονται με το χρωμόσωμα Χ, ένα από τα δύο χρωμοσώματα που καθορίζουν το φύλο του εμβρύου. Το συμπέρασμα που προβάλλεται είναι ότι αυτό που για πολλούς φαινόταν ως αποτέλεσμα φυσικής επιλογής, μπορεί να εξηγείται απλούστερα ως αποτέλεσμα «προτιμήσεων στην αναπαραγωγή», δηλαδή ενός μοτίβου ζευγαρώματος που άφησε συγκεκριμένα ίχνη στο DNA.

Το 2010, μια μείζονα μελέτη αποκρυπτογράφησε το γονιδίωμα του ανθρώπου του Νεάντερταλ, επιβεβαιώνοντας ότι οι Homo sapiens και οι Νεάντερταλ είχαν πράγματι διασταυρωθεί. Από τότε, έχει γίνει σαφές ότι οι περισσότεροι άνθρωποι σήμερα φέρουν θραύσματα DNA του εξαφανισμένου είδους, κληρονομημένα από την επιμειξία που υπήρξε ανάμεσα στις δύο ομάδες. Οι έρευνες δείχνουν επίσης ότι οι δύο ομάδες είναι απόγονοι ενός πληθυσμού που βρισκόταν στην Αφρική πριν από μερικά εκατομμύρια χρόνια, ενώ οι μεταγενέστερες μεταναστεύσεις και μετακινήσεις, σε βάθος εκατοντάδων χιλιάδων ετών, δημιούργησαν συνθήκες για επαφές και επιμειξίες.

Ωστόσο, ένα σημείο έμενε δύσκολο να ερμηνευτεί με βεβαιότητα: οι σύγχρονοι άνθρωποι έχουν λίγο ή καθόλου DNA Νεάντερταλ στο χρωμόσωμα Χ. Για μεγάλο διάστημα υπήρχε η υπόθεση ότι αυτό οφείλεται στη φυσική επιλογή, σαν να «έσβηνε» με τον χρόνο το συγκεκριμένο γενετικό υλικό, ή ότι υπήρχε κάποια αναπαραγωγική ασυμβατότητα ανάμεσα στα είδη. Η νέα μελέτη, που πραγματοποιήθηκε από το Πανεπιστήμιο της Πενσιλβάνια, επιχειρεί να ανατρέψει αυτή τη λογική. Η ερευνητική ομάδα ανέλυσε DNA σύγχρονου ανθρώπου που υπήρχε σε έναν Νεάντερταλ και διαπίστωσε ότι ήταν ιδιαίτερα άφθονο στο χρωμόσωμα Χ, δηλαδή με τρόπο που έρχεται σε αντίθεση με αυτό που παρατηρείται στους σύγχρονους ανθρώπους. Με βάση αυτό, οι ερευνητές υποστηρίζουν ότι μπορούν να απορρίψουν την ιδέα περί αναπαραγωγικής ασυμβατότητας.

Ο κύριος ερευνητής της μελέτης, Αλεξάντερ Πλατ, εξηγεί ότι η γενετική ροή «υπήρξε κυρίως μεταξύ των αρσενικών Νεάντερταλ και των θηλυκών ανατομικά σύγχρονων ανθρώπων». Η εξήγηση που δίνεται στηρίζεται στη βασική βιολογική διαφορά ότι οι γυναίκες έχουν δύο χρωμοσώματα Χ, ενώ οι άνδρες μόνο ένα. Άρα, αν τα ζευγαρώματα ήταν συχνότερα μεταξύ αρσενικών Νεάντερταλ και θηλυκών σύγχρονων ανθρώπων, περισσότερα χρωμοσώματα Χ σύγχρονου ανθρώπου θα περνούσαν στον πληθυσμό των Νεάντερταλ, ενώ λιγότερα χρωμοσώματα Χ Νεάντερταλ θα έφταναν στους πληθυσμούς των σύγχρονων ανθρώπων. Οι ερευνητές αναγνωρίζουν ότι μπορεί να υπάρχουν και άλλοι λόγοι, αλλά υποστηρίζουν ότι το μοντέλο αυτό «προσφέρει την απλούστερη εξήγηση» για το γενετικό αποτύπωμα που παρατηρείται.

Παραμένει, ωστόσο, ανοιχτό το ερώτημα γιατί συνέβη αυτό. Όπως σημειώνεται, οι σχέσεις ανάμεσα σε αρσενικούς Νεάντερταλ και θηλυκούς Homo sapiens μπορεί να προέκυπταν από επιλογή, αλλά μπορεί να υπήρχαν και περιπτώσεις βίας ή εξαναγκασμού. Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι ελπίζουν να αναλύσουν καλύτερα τους λόγους που οδήγησαν σε αυτό το μοτίβο ζευγαρώματος. Ανάμεσα στις πιθανότητες που εξετάζονται περιλαμβάνονται οι κοινωνικές δυναμικές μεταξύ ανδρών και γυναικών στις κοινότητες των Νεάντερταλ, αλλά και οι μεταναστευτικές συνήθειες. Μια πιθανή εξήγηση, όπως αναφέρεται, είναι ότι οι άνδρες είχαν μεγαλύτερη τάση να εγκαταλείπουν την κοινότητά τους, ενώ οι γυναίκες παρέμεναν περισσότερο με τις οικογένειές τους, κάτι που θα μπορούσε να επηρεάσει τη «διαδρομή» της γενετικής ροής σε βάθος χρόνου.

 

Τελευταίες Ειδήσεις