Οι νέοι δασμοί τέθηκαν σε ισχύ στις 24 Φεβρουαρίου, προκαλώντας σύγχυση σε αγορές, τελωνεία κι εξαγωγικές εταιρείες
Το Ανώτατο Δικαστήριο των ΗΠΑ πήρε την «γελοία, ηλίθια και πολύ πολωτική απόφαση» κατά τον Ντόναλντ Τραμπ στις 20 Φεβρουαρίου 2026 με πλειοψηφία 6-3, ότι ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ υπερέβη τις εξουσίες του επιβάλλοντας γενικευμένους δασμούς βάσει του Νόμου περί Διεθνών Οικονομικών Εξουσιών Έκτακτης Ανάγκης (IEEPA) του 1977, που προορίζεται μόνο για έκτακτες καταστάσεις. Άμεσα, ο Αμερικανός πρόεδρος επέβαλε νέους δασμούς 10%, κι όταν το καλοσκέφτηκε έβαλε ένα επιπλέον «καπέλο» της τάξης του 5% βάσει του Άρθρου 122 του Νόμου Εμπορίου του 1974, το οποίο επιτρέπει προσωρινούς δασμούς έως 15% για προβλήματα ισοζυγίου πληρωμών, διάρκειας έως 150 ημέρες και χωρίς διακρίσεις μεταξύ χωρών. Οι νέοι δασμοί τέθηκαν σε ισχύ στις 24 Φεβρουαρίου, προκαλώντας σύγχυση σε αγορές, τελωνεία κι εξαγωγικές εταιρείες.
Ποιοι κερδίζουν και ποιοι χάνουν
Οι χώρες που είχαν υψηλούς προηγούμενους δασμούς, όπως Κίνα, Βραζιλία και Ινδία, κερδίζουν καθώς οι συντελεστές τους μειώνονται (π.χ. Κίνα από 37% σε 30%). Αντίθετα, χώρες όπως το Ηνωμένο Βασίλειο (σ.σ.: από 10% σε 15%, αύξηση 21% κατά μέσο όρο), Ιταλία, Σιγκαπούρη και μέρη της ΕΕ για παράδειγμα η Γαλλία χάνουν, καθώς χάνουν τα πλεονεκτήματα από προηγούμενες διαπραγματεύσεις.
Ο μέσος δασμολογικός συντελεστής των ΗΠΑ έπεσε από 16% (πριν την απόφαση) σε 9,1% μετά την ακύρωση IEEPA και ανεβαίνει τώρα σε 13,7% με τους νέους δασμούς. Οι εταιρείες μπορούν θεωρητικά να διεκδικήσουν επιστροφές εσόδων (άνω των 160 δισ. δολαρίων), αλλά αυτό απαιτεί μακρούς δικαστικούς αγώνες και κίνδυνο σχέσεων με ΗΠΑ. Πάντως, η FedeX άνοιξε ήδη τον χορό των αγωγών καθώς υπέβαλε μήνυση ζητώντας πίσω όλους τους δασμούς που της επιβλήθηκαν. Το υπουργείο Οικονομικών εκτιμά σε ανάκτηση 70-80% των εσόδων από 24/2, ενώ οι ειδικοί δασμοί σε χάλυβα, αυτοκίνητα, φάρμακα παραμένουν. Ειδικά το καθεστώς στον χάλυβα έπαιξε καταλυτικό ρόλο στην απόφαση της ΕΕ να «παγώσει» την εμπορική συμφωνία με τις ΗΠΑ.
Το Ηνωμένο Βασίλειο, Αυστραλία και Ιταλία διαμαρτύρονται και προετοιμάζονται για υψηλότερους φόρους, ενώ Κίνα, Βραζιλία και Καναδάς βλέπουν μειώσεις. Ο Τραμπ πρόκειται να ταξιδέψει στην Κίνα στις 31 Μαρτίου για συνομιλίες στις οποίες θα συμπεριλαμβάνεται και το καθεστώς των δασμών, ενώ αναμένονται περαιτέρω αλλαγές στο δασμολογικό καθεστώς από τον Λευκό Οίκο βάσει του Άρθρου 122. Η Capital Economics σημειώνει τις περιορισμένες επιλογές που έχει στα χέρια του ο Τραμπ, λόγω των μη διακρίσεων.
Πώς επηρεάζονται οι ελληνικές εξαγωγές στις ΗΠΑ
Οι ελληνικές εξαγωγές προς τις ΗΠΑ αντιμετωπίζουν αυξημένη επιβάρυνση από τους νέους δασμούς της τάξης του 15%, ιδιαίτερα σε ό,τι αφορά στα τρόφιμα και στα φαρμακευτικά προϊόντα. Η Ελλάδα, ως μέλος της ΕΕ, χάνει πιθανά πλεονεκτήματα από προηγούμενες ρυθμίσεις, με εκτιμώμενη μείωση εξαγωγών έως 2,5%. Οι εξαγωγές της Ελλάδας προς τις ΗΠΑ αντιπροσωπεύουν περίπου το 4,9% του συνόλου το 2024 (5η μεγαλύτερη αγορά μετά την ΕΕ), με πλεόνασμα εμπορίου και έμφαση στις ελιές (26%), στο ελαιόλαδο, στη φέτα, στα ροδάκινα, στα φαρμακευτικά και βιομηχανικά προϊόντα.
Με αξία 2,61 δισ. δολαρίων το 2024, οι ελληνικές αποστολές –κυρίως ελαιόλαδο, ελιές, φαρμακευτικά, αλουμίνιο και τυριά– κινδυνεύουν να γίνουν λιγότερο ανταγωνιστικές, πυροδοτώντας ανησυχίες σε επιχειρήσεις από Πελοπόννησο μέχρι Θεσσαλονίκη. Ενώ ο μέσος συντελεστής στις ΗΠΑ ανεβαίνει στο 13,7%, για την Ελλάδα εκτιμάται άνοδος σε 20-23% λόγω υφιστάμενων ειδικών δασμών σε χάλυβα και αγροτικά προϊόντα, συν την κατάργηση του de minimis (εξαίρεση για μικρές αποστολές κάτω των 800 δολαρίων). Αυτό σημαίνει υψηλότερες τιμές στο ράφι για ελληνικά προϊόντα, με άμεση επίδραση σε μικρές εταιρείες όπως ελαιοτριβεία και συνεταιρισμούς φέτας, που βασίζονται σε μαζικές εξαγωγές τροφίμων.
«Οι μεγάλες φαρμακευτικές και βιομηχανίες θα απορροφήσουν καλύτερα το πλήγμα, αλλά οι μικροί παραγωγοί στην Πελοπόννησο κινδυνεύουν σοβαρά», σημειώνει ανάλυση του MacroPolis, βασισμένη σε στοιχεία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Ήδη, Έλληνες εξαγωγείς μιλούν για «τελωνειακό χάος» κι αναζητούν εναλλακτικές αγορές όπως Ινδία και Μέση Ανατολή, ενώ το ΣΕΒ εκτιμά ότι το «χαράτσι» του 15% κάνει τα προϊόντα 7-10% ακριβότερα στις ΗΠΑ. Παρά τις δυσκολίες, υπάρχουν ελπίδες για αντιστροφή της εικόνας. Τα φαρμακευτικά προϊόντα μπορεί να εξαιρεθούν από το 2027 βάσει προηγούμενων συμφωνιών ΕΕ-ΗΠΑ, ενώ το Άρθρο 122 λήγει σε 150 ημέρες, ανοίγοντας δρόμο για νέες διαπραγματεύσεις. Σε μια εποχή παγκόσμιας εμπορικής αναταραχής, οι ελληνικές εξαγωγές προς ΗΠΑ φαίνονται να μπαίνουν σε σκοτεινή τροχιά, εκτός αν έρθει γρήγορη ανατροπή από τον Λευκό Οίκο.
Τελευταίες Ειδήσεις
- Ριψοκίνδυνη απόφαση της Μαρίας Καρυστιανού…
- Αιφνιδιασμός Σαμαρά με 10%
- Τσίπρας, Καρυστιανού ή Ανδρουλάκης; Ποιον βλέπουν οι δημοσκόποι φαβορί για τη δεύτερη θέση
