Η διπλή πρόκληση και η στάση των άλλων κομμάτων
Σήμα αξιοπιστίας προς τις αγορές και τους ευρωπαίους εταίρους επιχειρεί να στείλει η κυβέρνηση με την πρόταση για συνταγματική κατοχύρωση μιας «ρήτρας δημοσιονομικής σταθερότητας». Στόχος είναι να αποτραπεί οποιαδήποτε επιστροφή σε πρακτικές που οδήγησαν τη χώρα στην κρίση χρέους του 2010 και στα μνημόνια της περιόδου 2010-2018.
Η πρωτοβουλία, που βρίσκεται ακόμη υπό επεξεργασία, παραπέμπει σε ένα θεσμικό «φρένο χρέους» στα πρότυπα άλλων ευρωπαϊκών χωρών. Όπως έχει επισημάνει ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης Κωστής Χατζηδάκης, η τελική μορφή της πρότασης θα προκύψει μετά από διάλογο και τεχνική επεξεργασία. Η ουσία, ωστόσο, είναι σαφής: να τεθούν ανώτατα όρια σε ελλείμματα και δαπάνες, με συνταγματική θωράκιση ώστε να μην μπορούν εύκολα να ανατραπούν από μελλοντικές κυβερνήσεις.
Η κίνηση έρχεται σε μια περίοδο που η Ελλάδα έχει ήδη ενσωματώσει τους νέους ευρωπαϊκούς δημοσιονομικούς κανόνες, οι οποίοι τέθηκαν σε ισχύ το 2024. Στο πλαίσιο αυτό, συμφωνούνται τετραετή δημοσιονομικά πλάνα με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, που περιλαμβάνουν ανώτατα όρια αύξησης καθαρών πρωτογενών δαπανών. Ο λεγόμενος «κόφτης δαπανών» περιορίζει τη δυνατότητα αξιοποίησης υπερπλεονασμάτων για πρόσθετες παροχές, εφόσον έχει καλυφθεί το επιτρεπόμενο όριο.
Ωστόσο, οι ευρωπαϊκοί κανόνες επιτρέπουν επαναδιαπραγμάτευση σε περίπτωση αλλαγής κυβέρνησης ή συνθηκών. Εκεί ακριβώς εντοπίζεται το σκεπτικό της ελληνικής πρωτοβουλίας: να υπάρξει ένα διαρκές θεσμικό ανάχωμα, που θα διασφαλίζει τη σταθερή πορεία αποκλιμάκωσης του χρέους, ανεξαρτήτως πολιτικού κύκλου. Ο μακροπρόθεσμος στόχος παραμένει η μείωση του λόγου χρέους προς ΑΕΠ κάτω από το 60%, σε ευθυγράμμιση με το ευρωπαϊκό πλαίσιο.
Η πρόκληση, όμως, είναι διπλή. Από τη μία πλευρά, απαιτείται πειθαρχία για να μη διαταραχθεί η δημοσιονομική ισορροπία. Από την άλλη, η ελληνική οικονομία εξακολουθεί να εμφανίζει παραγωγικό κενό και υστέρηση εισοδημάτων – περίπου 30% χαμηλότερα από τον μέσο όρο της Ε.Ε. Αυτό σημαίνει ότι το κράτος οφείλει να διατηρήσει σημαντικό επίπεδο δημοσίων επενδύσεων, περίπου 3,5 δισ. ευρώ ετησίως για έργα εθνικής προτεραιότητας, ιδίως σε άμυνα, πράσινη μετάβαση, έρευνα και τεχνολογία.
Κομβικό στοιχείο θα είναι και η πρόβλεψη ρητρών ευελιξίας σε περιόδους κρίσης, όπως συνέβη με την πανδημία, με σαφές χρονοδιάγραμμα επιστροφής στη δημοσιονομική κανονικότητα.
Η κυβέρνηση θεωρεί ότι εφόσον διαμορφωθεί μια ισορροπία ανάμεσα στη σταθερότητα και την αναπτυξιακή ανάγκη, το συνταγματικό όριο στο χρέος μπορεί να αποτελέσει θεσμική εγγύηση συνέπειας που μπορεί να υπερψηφιστεί και από τα κόμματα της αντιπολίτευσης. Η αλήθεια πάντως είναι ότι κάτι τέτοιο μοιάζει τούτη την ώρα με όνειρο θερινής νυκτός…
Τελευταίες Ειδήσεις
- Η οριστική απόφαση του Ανδρουλάκη για τον Χάρη Δούκα φέρνει ραγδαίες εξελίξεις στο ΠΑΣΟΚ
- Νέο κόμμα Καρυστιανού: Έκπληξη με τον Αντώνη Ψαρόπουλο…
- Αυτοί είναι οι 37 του ΣΥΡΙΖΑ που αντιστέκονται στον Αλέξη Τσίπρα
