Τι είναι «το πρόβλημα» του Αιγαίου που ρίχνουν οι Τούρκοι στο τραπέζι

Το «πρόβλημα του Αιγαίου» δεν είναι καινούργιο...

Ιωάννα Μανωλάκη • 27-01-2026 | 11:50

Την ώρα που ο Ντόναλντ Τραμπ επαναφέρει μια πιο ωμή λογική ισχύος στις διεθνείς σχέσεις με ευθείες πιέσεις προς συμμάχους και ανοιχτές «συναλλαγές» που αγγίζουν ακόμη και το ΝΑΤΟ, η Τουρκία σπεύδει να ξαναβάλει στο κάδρο το γνωστό της αφήγημα: ότι υπάρχει ένα «πρόβλημα του Αιγαίου» που πρέπει να «λυθεί μόνιμα». Και το κάνει, όχι τυχαία, λίγο πριν από την προγραμματιζόμενη συνάντηση κορυφής Μητσοτάκη–Ερντογάν και το Ανώτατο Συμβούλιο Συνεργασίας στην Άγκυρα μέσα στον Φεβρουάριο.

Η φράση-κλειδί ήρθε από τον Τούρκο υπουργό Εξωτερικών Χακάν Φιντάν, ο οποίος μίλησε για «μόνιμη λύση στο πρόβλημα του Αιγαίου», τροφοδοτώντας στην Αθήνα τη συζήτηση περί «ενικού»: μήπως η Τουρκία αφήνει πίσω την πολυμέτωπη αναθεωρητική ατζέντα και πάει σε μία διαφορά;

Η ανάγνωση αυτή θεωρείται παραπλανητική. Ακόμη και όταν η Άγκυρα χρησιμοποιεί ενικό, στην πράξη μιλά για δέσμη ζητημάτων, ένα πακέτο που κυμαίνεται από θαλάσσιες ζώνες μέχρι κυριαρχικά δικαιώματα και αρμοδιότητες στο πεδίο.

Ενδεικτικά, αρθρογραφία και αναλύσεις αποδίδουν στο «πρόβλημα του Αιγαίου» δύο βασικούς πυλώνες που η Τουρκία επαναφέρει σταθερά:

το εύρος των χωρικών υδάτων (με φόντο το casus belli για επέκταση στο Αιγαίο)
την οριοθέτηση υφαλοκρηπίδας-ΑΟΖ.

Η Αθήνα, αντιθέτως, επαναλαμβάνει ότι μία και μόνη διαφορά υπάρχει προς συζήτηση: η οριοθέτηση θαλασσίων ζωνών (υφαλοκρηπίδα-ΑΟΖ), ενώ απορρίπτει ως «αναθεωρητικές» τις υπόλοιπες διεκδικήσεις.

Όσοι παρακολουθούν τη διπλωματική σκακιέρα επισημαίνουν ότι «τίποτα δεν έχει αλλάξει». Η Τουρκία, λένε, συνεχίζει να σπρώχνει τη συζήτηση πέρα από τις θαλάσσιες ζώνες, επαναφέροντας γκρίζες ζώνες και αμφισβητήσεις με αφορμές όπως τα θαλάσσια πάρκα.

Μια πιο κυνική αλλά χρήσιμη ερμηνεία είναι ότι η Τουρκία επιλέγει να μιλά για «Αιγαίο» επειδή θεωρεί πως στην Ανατολική Μεσόγειο δεν υπάρχει πρόβλημα: αντιμετωπίζει ως δεδομένο ότι η Ελλάδα έχει μόνο χωρικά ύδατα 6 ν.μ. και όχι πλήρη δικαιώματα θαλάσσιων ζωνών πέραν αυτών. Αυτή η λογική, όπως σημειώνεται, «κουμπώνει» πάνω σε ήδη κατατεθειμένες θέσεις και χάρτες της Άγκυρας και στη διαρκή επίκληση τετελεσμένων.