Συμφωνία ΕΕ–Mercosur: Ποιοι κερδίζουν, ποιοι χάνουν και τι αλλάζει για την Ελλάδα

Συμφωνία ΕΕ–Mercosur: Ποιοι κερδίζουν, ποιοι χάνουν και τι αλλάζει για την Ελλάδα

Ήττα για το Παρίσι, νίκη για το Βερολίνο σήμανε η συμφωνία της Ευρωπαϊκής Ένωσης με την Mercosur, για την εξαγωγή και την εισαγωγή προϊόντων από Ευρώπη προς Λατινική Αμερική κι αντίστροφα. Τι σημαίνει για την Ελλάδα

Ύστερα από ένα τέταρτο του αιώνα διαπραγματεύσεων, η συμφωνία εμπορίου ανάμεσα στην Ευρωπαϊκή Ένωση και τα κράτη της Mercosur (Βραζιλία, Αργεντινή, Παραγουάη, Ουρουγουάη) φαίνεται πως οδηγείται επιτέλους στην τελική ευθεία. Η ολοκλήρωση της διαδικασίας, πάντως, κάθε άλλο παρά δεδομένη ήταν. Η συμφωνία απέφυγε το ναυάγιο κυριολεκτικά την τελευταία στιγμή, όταν διασφαλίστηκε η απαιτούμενη «ειδική πλειοψηφία» -δηλαδή τουλάχιστον 15 από τα 27 κράτη-μέλη, τα οποία αντιπροσωπεύουν πάνω από το 65% του πληθυσμού της ΕΕ.

Η «στροφή» της Ιταλίας που άλλαξε τις ισορροπίες

Καθοριστικό ρόλο στην έκβαση έπαιξε η κυβέρνηση της Τζόρτζια Μελόνι. Μετά από σκληρές διαπραγματεύσεις με τις Βρυξέλλες, η Ρώμη εγκατέλειψε την παραδοσιακή γαλλική γραμμή και συντάχθηκε με τη Γερμανία, την Ολλανδία και τις εξαγωγικές οικονομίες του Βορρά. Η Κομισιόν, για να εξασφαλίσει την ιταλική στήριξη, προσέφερε κρίσιμα «ανταλλάγματα»:

  • Έναν ειδικό χρηματοδοτικό μηχανισμό 6,5 δισ. ευρώ στον επόμενο κοινοτικό προϋπολογισμό (2028-2034) για την ενίσχυση αγροτών σε καταστάσεις κρίσης.
  • Πρόωρη εκταμίευση 45 δισ. ευρώ από μελλοντικά κονδύλια της ΚΑΠ.
  • Μείωση στους δασμούς εισαγόμενων λιπασμάτων, που τα τελευταία χρόνια έχουν παρουσιάσει αυξήσεις τιμών έως και 60%.

Η στάση της Ιταλίας είχε και πολιτικό συμβολισμό: άφησε εκτεθειμένο τον Εμανουέλ Μακρόν, ο οποίος είχε επενδύσει προσωπικά στην απόρριψη της συμφωνίας, οδηγώντας τη Γαλλία σε μια εμφανή διπλωματική ήττα.

Η Γερμανία στο κέντρο των εξελίξεων

Αν η Γαλλία είναι ο «μεγάλος χαμένος», τότε ο μεγάλος κερδισμένος είναι αναμφίβολα το Βερολίνο. Η γερμανική κυβέρνηση, ανεξαρτήτως πολιτικού χρώματος, υποστήριζε χρόνια τώρα τη συμφωνία θεωρώντας ότι οι επιχειρήσεις της Γερμανίας δεν μπορούν να στερηθούν μια αγορά 270 και πλέον εκατομμυρίων καταναλωτών — ειδικά τώρα που η σχέση με την Κίνα γίνεται όλο και πιο σύνθετη. Την ίδια στιγμή, το κλίμα στον ευρωπαϊκό αγροτικό κόσμο παραμένει τεταμένο. Οι παραγωγοί φοβούνται:

  • τον αθέμιτο ανταγωνισμό,
  • τις χαμηλότερες απαιτήσεις ποιότητας στις χώρες της Mercosur,
  • τη χρήση ουσιών που απαγορεύονται στην ΕΕ,
  • πιθανές διαταραχές στην αγορά συγκεκριμένων προϊόντων.

Οι διαδηλώσεις το επιβεβαιώνουν:  Από την Ιρλανδία έως τη Γαλλία και το Βέλγιο, χιλιάδες αγρότες βγήκαν με τρακτέρ και πανό, ζητώντας από τις κυβερνήσεις τους να καταψηφίσουν τη συμφωνία στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Επιπλέον, περιβαλλοντικές οργανώσεις προειδοποιούν ότι η συμφωνία μπορεί να οδηγήσει σε επιτάχυνση της αποψίλωσης του Αμαζονίου. Παρότι αυτό το ζήτημα δεν απασχόλησε ιδιαίτερα κατά τις τελευταίες διαπραγματεύσεις, αποτελεί μια από τις πιο σοβαρές παράπλευρες συνέπειες σύμφωνα με αρκετούς αναλυτές.

Τι σημαίνει η συμφωνία για την Ελλάδα

Στην ελληνική περίπτωση, η συζήτηση επικεντρώνεται κυρίως στον πρωτογενή τομέα. Το υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης αντιμετωπίζει θετικά τη συμφωνία και υπογραμμίζει ότι ενισχύει την προστασία ελληνικών προϊόντων ΠΟΠ/ΠΓΕ, δημιουργεί νέα εξαγωγικά περιθώρια και ανοίγει μια τεράστια αγορά για υπηρεσίες και προϊόντα. Συνολικά, προστατεύονται 344 ευρωπαϊκά προϊόντα, ανάμεσά τους 21 ελληνικά, όπως:

  • Φέτα,
  • Ελαιόλαδο και ελιά Καλαμάτας,
  • Κορινθιακή σταφίδα,
  • Μαστίχα Χίου,
  • Ποικιλία οίνων και αποσταγμάτων (Σαντορίνη, Νεμέα, Νάουσα, ούζο, τσίπουρο).

Η αναγνώριση και προστασία αυτών των προϊόντων εξασφαλίζει ότι δεν θα υπάρχουν απομιμήσεις στις αγορές της Mercosur, γεγονός που ανεβάζει την εμπορική αξία τους — συχνά έως και 2-3 φορές πάνω από την τιμή μη προστατευμένων προϊόντων. Οι ελληνικές εξαγωγές υπηρεσιών προς τις χώρες της Mercosur φτάνουν τα 1,6 δισ. ευρώ ετησίως, με κυριότερους κλάδους:

  • μεταφορές (1,5 δισ.),
  • τουρισμό (67 εκατ.),
  • πολιτιστικές υπηρεσίες.

Η συμφωνία ανοίγει περισσότερη πρόσβαση σε χρηματοοικονομικές, ταχυδρομικές, τηλεπικοινωνιακές και ψηφιακές υπηρεσίες, αλλά και στον τομέα του περιβάλλοντος. Η ΕΕ έχει εντάξει σε ειδικό καθεστώς προστασίας 14 κατηγορίες αγροτικών προϊόντων που θεωρούνται «ευαίσθητα» — όπως τα εσπεριδοειδή, το ελαιόλαδο, τα τυριά, το μέλι, το κρέας, το ρύζι. Για αυτά προβλέπονται:

  • ποσοστώσεις,
  • αυστηροί έλεγχοι,
  • δικλείδες ασφαλείας σε περίπτωση ξαφνικής αύξησης εισαγωγών.

Παρά τα παραπάνω, πολλοί Ελληνες αγρότες παραμένουν καχύποπτοι ως προς το αν θα τηρηθούν τα ευρωπαϊκά πρότυπα. Το υπουργείο, ωστόσο, επισημαίνει ότι η θετική ψήφος της Ελλάδας δεν ήταν καθοριστική, διότι η απαιτούμενη πλειοψηφία είχε ήδη σχηματιστεί. Ωστόσο, υποστηρίζει ότι η συμφωνία προσφέρει δυνατότητες για μεγαλύτερη διείσδυση ελληνικών προϊόντων σε μια τεράστια αγορά, υπό την προϋπόθεση ότι θα υπάρξει αυστηρός έλεγχος εισαγωγών και σωστή εφαρμογή των κανόνων.

Τελευταίες Ειδήσεις