Αναζωπυρώνεται η σύγκρουση Μόσχας – Φαναρίου με όρους γεωπολιτικής
Η Μόσχα ανεβάζει εκ νέου τους τόνους απέναντι στο Οικουμενικό Πατριαρχείο, εξαπολύοντας μία από τις πιο επιθετικές δηλώσεις των τελευταίων ετών. H Ρωσική Υπηρεσία Εξωτερικών Πληροφοριών (SVR) κατηγόρησε τον Πατριάρχη Βαρθολομαίο ότι συνεργάζεται με βρετανικές μυστικές υπηρεσίες και κυβερνήσεις των χωρών της Βαλτικής, με στόχο –όπως ισχυρίζεται– την αποδυνάμωση της Ρωσικής Ορθόδοξης Εκκλησίας.
Σε ανακοίνωσή της, η SVR κάνει λόγο για «ενσάρκωση του διαβόλου» και υποστηρίζει πως ο Πατριάρχης «στηρίζεται από πράκτορες και πολιτικούς μηχανισμούς της Δύσης», ενώ φέρεται να αξιοποιεί «εθνικιστές και νεοναζί» για να αποσπάσει την Εκκλησία της Λιθουανίας, της Λετονίας και της Εσθονίας από το Πατριαρχείο Μόσχας. Σύμφωνα με τη ρωσική υπηρεσία, το Φανάρι επιδιώκει τη δημιουργία νέων δομών πλήρως ελεγχόμενων από την Κωνσταντινούπολη, ώστε να περιοριστεί η επιρροή της Μόσχας στις Βαλτικές χώρες.
Οι καταγγελίες αυτές εντάσσονται σε ένα ευρύτερο αφήγημα που η ρωσική πλευρά καλλιεργεί τα τελευταία χρόνια, παρουσιάζοντας την Κωνσταντινούπολη ως «όργανο της Δύσης» και τον Πατριάρχη ως κεντρικό παράγοντα «αντιρωσικών σχεδιασμών». Δεν είναι η πρώτη φορά που η Μόσχα επιχειρεί να συνδέσει τον Οικουμενικό Πατριάρχη με δυτικές κυβερνήσεις ή υπηρεσίες πληροφοριών, όμως η ένταση και η γλώσσα που χρησιμοποιούνται δείχνουν μια προσπάθεια περαιτέρω πολιτικοποίησης της εκκλησιαστικής αντιπαράθεσης.
Το υπόβαθρο της σύγκρουσης: Η Ουκρανία, η αυτοκεφαλία και ο εκκλησιαστικός χάρτης της Ευρώπης
Η σύγκρουση μεταξύ Μόσχας και Φαναρίου δεν ξεκίνησε σήμερα. Από το 2019, όταν το Οικουμενικό Πατριαρχείο αναγνώρισε την Αυτοκεφαλία της Ορθόδοξης Εκκλησίας της Ουκρανίας, οι σχέσεις με το Πατριαρχείο Μόσχας έχουν εισέλθει σε κατάσταση πλήρους ρήξης. Για τη Ρωσία, η απώλεια της εκκλησιαστικής επιρροής στην Ουκρανία αποτελεί μεγάλο στρατηγικό πλήγμα – εκκλησιαστικό, πολιτικό και συμβολικό.
Με την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία, η αντιπαράθεση έλαβε ακόμη πιο έντονα πολιτικά χαρακτηριστικά. Η Μόσχα όχι μόνο αρνείται να αναγνωρίσει την ουκρανική αυτοκεφαλία, αλλά κατηγορεί το Φανάρι ότι εργάζεται συντονισμένα με δυτικούς παράγοντες, προκειμένου να αποδομήσει τη ρωσική επιρροή στον ορθόδοξο κόσμο.
Την τελευταία διετία, το Πατριαρχείο Μόσχας έχει κατηγορήσει επανειλημμένα τον Βαρθολομαίο για «διχαστική πολιτική» και για «παρέμβαση σε κανονικές δικαιοδοσίες». Σε αρκετές δημόσιες τοποθετήσεις, Ρώσοι εκκλησιαστικοί αξιωματούχοι έχουν φτάσει στο σημείο να υποστηρίξουν ότι ο Πατριάρχης «οδηγεί την Ορθοδοξία σε σχίσμα», ενώ ρωσικά μέσα ενημέρωσης υιοθετούν συχνά ακόμη πιο οξείς χαρακτηρισμούς.
Η νέα ένταση στις Βαλτικές χώρες
Η σημερινή επίθεση της SVR δεν είναι ένα απομονωμένο περιστατικό. Αφορμή φαίνεται να αποτελεί η αυξανόμενη κινητικότητα του Οικουμενικού Πατριαρχείου στις χώρες της Βαλτικής, όπου αρκετές εκκλησιαστικές κοινότητες επιδιώκουν να απομακρυνθούν από τη δικαιοδοσία της Μόσχας μετά τον πόλεμο στην Ουκρανία.
Η Λιθουανία και η Λετονία έχουν ήδη κάνει βήματα θεσμικής αποστασιοποίησης από το Πατριαρχείο Μόσχας, με κυβερνητικές αποφάσεις που αναγνωρίζουν την ανάγκη «πνευματικής ανεξαρτησίας» από ρωσικούς θρησκευτικούς θεσμούς. Η Μόσχα θεωρεί αυτές τις κινήσεις προβοκάτσια, ενορχηστρωμένη από δυτικές δυνάμεις και από το Φανάρι.
Ένα θρησκευτικό ρήγμα που μετατρέπεται σε γεωπολιτικό
Η σημερινή σφοδρή ανακοίνωση της Ρωσίας δείχνει ότι η αντιπαράθεση δεν αφορά πλέον μόνο ζητήματα κανονικού δικαίου ή εκκλησιαστικής δικαιοδοσίας, αλλά έχει εξελιχθεί σε μια σύγκρουση που:
- εμπλέκει υπηρεσίες πληροφοριών,
- διαμορφώνει διεθνείς συμμαχίες,
- επηρεάζει την πολιτική των χωρών της Ανατολικής Ευρώπης,
- και μετατρέπει το εκκλησιαστικό ζήτημα σε εργαλείο πίεσης και προπαγάνδας.
Η Μόσχα επιχειρεί να παρουσιάσει την Ορθοδοξία ως προέκταση της κρατικής της πολιτικής ισχύος, ενώ η Κωνσταντινούπολη προωθεί μια πιο διεθνή, υπερεθνική και θεσμική εκδοχή του ρόλου της. Αυτό το ρήγμα βαθαίνει όσο ο πόλεμος στην Ουκρανία συνεχίζεται και όσο περισσότερες Εκκλησίες αναθεωρούν τη θέση τους απέναντι στη ρωσική επιρροή.
Τελευταίες Ειδήσεις
- ΣΚΑΪ, πρώην σύντροφοι και… θανατική ποινή: Το τριπλό χτύπημα που εξόργισε τον Τσίπρα
- Η τρίτη δύναμη χωρίς κόμμα: Το παράδοξο των 27 που αλλάζουν το παιχνίδι
- Ο δρόμος Μητσοτάκη προς την κάλπη: Τραμπ, ΔΕΘ, Μάρμαρα, εκλογές
