Οι διαδηλώσεις, που ξεκίνησαν από την Τεχεράνη, πυροδοτήθηκαν από την κατάρρευση του ιρανικού νομίσματος, αλλά στη συνέχεια εξελίχθηκαν σε ευρύτερες αντικυβερνητικές κινητοποιήσεις
Νέος γύρος μαζικών διαδηλώσεων συγκλονίζει το Ιράν, με οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων να κάνουν λόγο για δεκάδες νεκρούς και εκατοντάδες τραυματίες μέσα σε λίγες ημέρες. Οι κινητοποιήσεις, που ξέσπασαν στα τέλη Δεκεμβρίου και εξαπλώθηκαν από την Τεχεράνη σε πολλές μεγάλες πόλεις, συνδέονται αρχικά με την οικονομική κατάρρευση και την κατακόρυφη υποτίμηση του ιρανικού νομίσματος. Πολύ γρήγορα, όμως, μετατράπηκαν σε ευρύτερη αντικυβερνητική εξέγερση, με συνθήματα που πλέον αμφισβητούν ανοιχτά το θεοκρατικό σύστημα εξουσίας.
Σύμφωνα με την Iran Human Rights, ο αριθμός των νεκρών έχει ξεπεράσει τους 50, ανάμεσά τους και παιδιά, ενώ δεκάδες ακόμη νοσηλεύονται με τραύματα από πραγματικά πυρά. Οι εικόνες που καταφέρνουν να διαρρεύσουν, πριν ολοκληρωθεί το εκτεταμένο μπλακ άουτ στο διαδίκτυο, δείχνουν συγκρούσεις, φωτιές σε δημόσια κτίρια και ιδιαίτερα σκληρή αντιμετώπιση των διαδηλωτών από τις δυνάμεις ασφαλείας.
Η αντίδραση του καθεστώτος ήταν άμεση και σκληρή. Ο ανώτατος ηγέτης Αλί Χαμενεΐ εξαπέλυσε φραστική επίθεση κατά των διαδηλωτών, χαρακτηρίζοντάς τους «μια χούφτα βανδάλων» που ενεργούν προς όφελος ξένων δυνάμεων. Τα κρατικά ΜΜΕ υιοθέτησαν την ίδια γραμμή, κάνοντας λόγο για «τρομοκρατικές ομάδες» και «ένοπλους ταραξίες», αφήνοντας να εννοηθεί ότι επίκειται ακόμη πιο βίαιη καταστολή.
Μοχαρέμπε: Ο νόμος του Θεού που τιμωρείται με θάνατο
Το Εθνικό Συμβούλιο Ασφαλείας και η Δικαιοσύνη εξέδωσαν διαδοχικές ανακοινώσεις προειδοποιώντας ότι δεν θα υπάρξει καμία επιείκεια. Ο εισαγγελέας της Τεχεράνης, Αλί Σαλεχί, μάλιστα, δήλωσε πως όσοι συλληφθούν με οποιοδήποτε «όπλο», ακόμα και αυτοσχέδιο, μπορεί να κατηγορηθούν για «μοχαρέμπε» —το αδίκημα της «εχθρότητας προς τον Θεό»— το οποίο επισύρει τη θανατική ποινή. Παράλληλα, το υπουργείο Επικοινωνιών παραδέχτηκε ότι διέταξε πανεθνική διακοπή πρόσβασης στο διαδίκτυο «λόγω συνθηκών ασφαλείας», ένα μέτρο που ουσιαστικά αποκόπτει τους πολίτες από ανεξάρτητες πηγές ενημέρωσης και περιορίζει την παγκόσμια προβολή των γεγονότων.
Οι Φρουροί της Επανάστασης προχώρησαν σε ακόμη σκληρότερη γλώσσα, κατηγορώντας τους διαδηλωτές ότι λειτουργούν ως «μισθοφόροι» και προειδοποιώντας ότι θα συνεχίσουν τις επιχειρήσεις τους «μέχρι την πλήρη εξουδετέρωση του σχεδίου του εχθρού». Το μήνυμα αυτό, σε συνδυασμό με τις αναφορές για ενίσχυση των δυνάμεων ασφαλείας σε διάφορες επαρχίες, εντείνει τους φόβους για γενικευμένη χρήση θανατηφόρας βίας.
Πώς αντιδρά η διεθνής κοινότητα και ο Τραμπ
Η διεθνής κοινότητα έχει αντιδράσει με προσεκτικές αλλά αυστηρές παραινέσεις. Γαλλία, Βρετανία και Γερμανία καλούν τις ιρανικές αρχές να δείξουν αυτοσυγκράτηση και να σεβαστούν τα θεμελιώδη δικαιώματα των πολιτών. Ωστόσο, η καταστολή συνεχίζεται, ενώ η κυβέρνηση επιμένει στον ισχυρισμό ότι οι νεκροί προέρχονται από «τρομοκρατικές επιθέσεις» που δήθεν στοχεύουν τις δυνάμεις ασφαλείας.
Στο εξωτερικό, οι δηλώσεις του Ντόναλντ Τραμπ προκαλούν πρόσθετη πολιτική αναταραχή. Ο Αμερικανός πρόεδρος κατηγόρησε τον Χαμενεΐ ότι «ψάχνει τρόπο να διαφύγει» και ότι το καθεστώς βρίσκεται «στο χείλος της κατάρρευσης». Παράλληλα προειδοποίησε ότι οι ΗΠΑ θα «χτυπήσουν πολύ σκληρά» το Ιράν εάν αποδειχθεί ότι οι κυβερνητικές δυνάμεις σκοτώνουν διαδηλωτές. Παρά τις σκληρές δηλώσεις, εμφανίστηκε πιο προσεκτικός στο ζήτημα πιθανής αμερικανικής στήριξης σε αντιπολιτευτικές προσωπικότητες όπως ο Ρεζά Παχλαβί, γιος του τελευταίου Σάχη.
Οι αμερικανικές υπηρεσίες πληροφοριών, σύμφωνα με δημοσιεύματα, επανεκτιμούν την κατάσταση, καθώς το εύρος και η διάρκεια των διαδηλώσεων ξεπερνούν τις αρχικές προβλέψεις. Οι συγκεντρώσεις των τελευταίων ημερών θεωρούνται οι μεγαλύτερες από το 2022, όταν επίσης είχαν σημειωθεί πολύνεκρες ταραχές χωρίς όμως να απειληθεί άμεσα η σταθερότητα του καθεστώτος.
Η στάση του νέου προέδρου του Ιράν
Το ερώτημα που παραμένει ανοιχτό είναι κατά πόσο οι σημερινές διαδηλώσεις μπορούν να εξελιχθούν σε κίνημα με διάρκεια και οργάνωση. Μέχρι στιγμής, δεν εμφανίζεται κεντρική ηγεσία, ενώ η κυβερνητική καταστολή δυσκολεύει τη συντονισμένη δράση εντός της χώρας. Ωστόσο, η ένταση και η επιμονή των διαδηλωτών δείχνουν ότι η κοινωνική πίεση δεν πρόκειται να εκτονωθεί εύκολα. Την ίδια στιγμή, ο νέος πρόεδρος Μασούντ Πεζεσκιάν επιχειρεί να εμφανιστεί ως μετριοπαθής, ζητώντας από τις δυνάμεις ασφαλείας να μην στοχοποιούν ειρηνικούς πολίτες. Όμως παραδέχεται ότι δεν διαθέτει άμεσες λύσεις για τη βαθιά οικονομική κρίση που τροφοδοτεί την οργή στους δρόμους.
Καθώς οι διαδηλώσεις μπαίνουν στη δεύτερη εβδομάδα και η χώρα παραμένει σχεδόν αποκομμένη από τον κόσμο λόγω του μπλακ άουτ στο διαδίκτυο, η διεθνής ανησυχία εντείνεται. Το μόνο βέβαιο είναι ότι το Ιράν βρίσκεται σε μια από τις πιο κρίσιμες στιγμές της πρόσφατης ιστορίας του — με το καθεστώς να σκληραίνει τη στάση του και την κοινωνική δυσαρέσκεια να βαθαίνει επικίνδυνα.
Τελευταίες Ειδήσεις
- ΣΚΑΪ, πρώην σύντροφοι και… θανατική ποινή: Το τριπλό χτύπημα που εξόργισε τον Τσίπρα
- Η τρίτη δύναμη χωρίς κόμμα: Το παράδοξο των 27 που αλλάζουν το παιχνίδι
- Ο δρόμος Μητσοτάκη προς την κάλπη: Τραμπ, ΔΕΘ, Μάρμαρα, εκλογές
