Ψυχρός πόλεμος: Γιατί αναλυτές πιστεύουν ότι δεν έγινε επίθεση με drones στον Πούτιν και γιατί οι Ευρωπαίοι δεν πιστεύουν ότι οι Ρώσοι στέλνουν πυρηνικά στην Λευκορωσία

Τόσα χρήματα «καθαρίζει» ετησίως ο Πούτιν

Το αφήγημα της «επίθεσης στον Πούτιν» και η ευρωπαϊκή δυσπιστία απέναντι στη ρωσική κλιμάκωση

Η Ρωσία κατηγόρησε την Ουκρανία ότι εξαπέλυσε μαζική επίθεση με drones εναντίον προεδρικής κατοικίας του Βλαντίμιρ Πούτιν, σε μια χρονική συγκυρία που συμπίπτει με κρίσιμες διπλωματικές διεργασίες για τον πόλεμο. Χωρίς να παρουσιάσει αποδείξεις, η Μόσχα έσπευσε να αξιοποιήσει πολιτικά το περιστατικό, ενώ την ίδια στιγμή προχωρά σε κινήσεις στρατιωτικής επίδειξης ισχύος, μεταφέροντας πυραύλους ικανούς να φέρουν πυρηνικές κεφαλές στη Λευκορωσία. Απέναντι σε αυτή τη διπλή κίνηση –καταγγελία επίθεσης και ταυτόχρονη κλιμάκωση– Ευρωπαίοι ηγέτες και αναλυτές εμφανίζονται ξεκάθαρα επιφυλακτικοί.

Μια σοβαρή καταγγελία χωρίς αποδείξεις

Σύμφωνα με τη ρωσική εκδοχή, δεκάδες –έως και 90– ουκρανικά drones επιχείρησαν να πλήξουν κατοικία του Πούτιν στην περιοχή Βαλντάι, στο Νόβγκοροντ. Όλα, όπως ανακοινώθηκε, καταρρίφθηκαν από την αεράμυνα, χωρίς ζημιές ή θύματα. Ωστόσο, δεν δόθηκαν στη δημοσιότητα βίντεο, φωτογραφίες, μαρτυρίες κατοίκων ή άλλα ανεξάρτητα επαληθεύσιμα στοιχεία. Παρ’ όλα αυτά, η ρωσική ηγεσία προειδοποίησε άμεσα για «επανεξέταση της διαπραγματευτικής στάσης» και άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο αντιποίνων. Η υπόθεση έλαβε διεθνείς διαστάσεις όταν ο Βλαντίμιρ Πούτιν ενημέρωσε προσωπικά τον Ντόναλντ Τραμπ. Ο Αμερικανός πρόεδρος δήλωσε «πολύ θυμωμένος», σχόλιο που ερμηνεύτηκε πολιτικά, χωρίς όμως να συνοδεύεται από ανεξάρτητη επιβεβαίωση των ρωσικών ισχυρισμών.

Γιατί οι αναλυτές δεν «αγοράζουν» το σενάριο της Μόσχας

Στη Δύση, ειδικοί σε στρατιωτικά και γεωπολιτικά ζητήματα αντιμετωπίζουν το αφήγημα με έντονη δυσπιστία. Αναλυτές του Institute for the Study of War επισημαίνουν ότι σε κάθε επιβεβαιωμένο ουκρανικό πλήγμα στο ρωσικό έδαφος υπάρχει συνήθως πληθώρα ανοιχτών πηγών: βίντεο από drones, εικόνες συντριμμιών, καταγραφές αντιαεροπορικών συστημάτων, αναρτήσεις πολιτών. Στην προκειμένη περίπτωση, δεν έχει εμφανιστεί τίποτα από αυτά. Παράλληλα, ειδικοί όπως ο Peter Dickinson του Atlantic Council τονίζουν ότι οι κατοικίες του Πούτιν συγκαταλέγονται στους πιο βαριά προστατευμένους στόχους στη Ρωσία, με πολυεπίπεδη αντιαεροπορική άμυνα και αυστηρό έλεγχο πρόσβασης. «Η πιθανότητα στοχευμένης επίθεσης με σκοπό τη φυσική εξόντωση του Πούτιν είναι εξαιρετικά μικρή», σημειώνουν. Ανάλογη είναι η εκτίμηση και Ευρωπαίων αναλυτών, που θεωρούν πως ακόμη κι αν υπήρξε κάποιο επεισόδιο με drones στην ευρύτερη περιοχή, η σύνδεσή του με άμεση απειλή κατά του Ρώσου προέδρου εξυπηρετεί κυρίως επικοινωνιακούς στόχους.

Το Βαλντάι, η εικόνα της «απόρθητης» κατοικίας και το σενάριο που δεν «τρώει» η Ευρώπη

Η προεδρική κατοικία στο Βαλντάι βρίσκεται σε εκτεταμένο, απομονωμένο συγκρότημα εντός εθνικού πάρκου, περιτριγυρισμένο από υδάτινα εμπόδια και στρατιωτικές εγκαταστάσεις. Δορυφορικά δεδομένα δείχνουν ότι τα τελευταία χρόνια έχουν εγκατασταθεί πολλαπλά συστήματα αντιαεροπορικής άμυνας, μεταξύ αυτών Pantsir-S1, γεγονός που καθιστά εξαιρετικά δύσκολη οποιαδήποτε επιτυχή προσβολή συγκεκριμένου στόχου. Για πολλούς αναλυτές, αυτό ενισχύει την άποψη ότι η ρωσική αφήγηση «χτίζεται» πάνω σε ένα θολό ή δευτερεύον περιστατικό, το οποίο διογκώνεται πολιτικά.

Σε αντίθεση με τις δηλώσεις Τραμπ, Παρίσι και Βερολίνο κρατούν σαφώς πιο επιφυλακτική στάση. Πηγές κοντά στον Εμανουέλ Μακρόν επισημαίνουν ότι δεν υπάρχουν στοιχεία που να επιβεβαιώνουν τις ρωσικές κατηγορίες, ενώ τονίζουν πως η Ουκρανία και οι εταίροι της παραμένουν προσηλωμένοι σε διπλωματική λύση. Αντίστοιχη ανησυχία εκφράζει και η γερμανική κυβέρνηση, η οποία θεωρεί πιθανό οι ισχυρισμοί της Μόσχας να χρησιμοποιηθούν ως πρόσχημα για περαιτέρω στρατιωτική κλιμάκωση. Η ανησυχία αυτή ενισχύθηκε μετά τις δηλώσεις Ρώσων αξιωματούχων, που άφησαν ανοικτές απειλές ακόμη και κατά της ζωής του Βολοντίμιρ Ζελένσκι.

Μέσα σε αυτό το κλίμα, η Ρωσία ανακοίνωσε τη μεταφορά πυραύλων Oreshnik στη Λευκορωσία. Πρόκειται για συστήματα που, σύμφωνα με τη Μόσχα, μπορούν να φέρουν πυρηνικές κεφαλές και διαθέτουν εμβέλεια ικανή να πλήξει στόχους σε ολόκληρη την Ευρώπη. Η κίνηση αυτή ερμηνεύεται από Ευρωπαίους αξιωματούχους όχι ως άμεση στρατιωτική προετοιμασία, αλλά ως στρατηγική επίδειξη ισχύος και μέσο πίεσης, σε μια περίοδο που η Ρωσία επιδιώκει να ελέγξει τη διπλωματική ατζέντα.

Ποιος κερδίζει από το αφήγημα

Για πολλούς στη Δύση, το κρίσιμο ερώτημα δεν είναι αν υπήρξε κάποιο επεισόδιο με drones, αλλά ποιος ωφελείται από τον τρόπο που αυτό παρουσιάζεται. Η Ουκρανία δύσκολα θα είχε συμφέρον να εμφανιστεί ως δύναμη που επιχειρεί δολοφονική επίθεση κατά του ηγέτη της μεγαλύτερης πυρηνικής δύναμης του πλανήτη, τη στιγμή που επιδιώκει στήριξη και σταθερότητα στις σχέσεις της με ΗΠΑ και Ευρώπη. Αντίθετα, η Ρωσία φαίνεται να αξιοποιεί το περιστατικό για να σκληρύνει τη ρητορική της, να δικαιολογήσει μελλοντικές κινήσεις και να μετατοπίσει τη συζήτηση από τον συνεχιζόμενο βομβαρδισμό της Ουκρανίας. Σε έναν πόλεμο όπου η πληροφορία λειτουργεί ως όπλο, το αφήγημα συχνά αποδεικνύεται εξίσου κρίσιμο με τα γεγονότα στο πεδίο. Και σε αυτή την περίπτωση, η ευρωπαϊκή δυσπιστία δείχνει ότι το αφήγημα της Μόσχας δεν γίνεται αποδεκτό χωρίς σοβαρά ερωτήματα.

Τελευταίες Ειδήσεις