Το παρασκήνιο της Συνόδου που κράτησε 16 ώρες και κατέληξε σε συμβιβασμό - Τι σηματοδοτεί για το μέλλον της ΕΕ, πώς έπαιξε καταλυτικό ρόλο η σκληρή στάση του Βέλγου Μπαρτ ντε Βέβερ.
Η συμφωνία της τελευταίας στιγμής στη Σύνοδο Κορυφής της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τη χορήγηση άτοκου δανείου ύψους 90 δισεκατομμυρίων ευρώ στην Ουκρανία δεν ήταν ούτε εύκολη ούτε δεδομένη. Αντιθέτως, ήταν το αποτέλεσμα μιας νύχτας σκληρών διαπραγματεύσεων, πολιτικών εκβιασμών, νομικών φόβων και γεωπολιτικών υπολογισμών — μιας διαδικασίας που αποκάλυψε τόσο τα όρια όσο και τις αντοχές της ευρωπαϊκής ενότητας. «Αν φεύγαμε από τις Βρυξέλλες διχασμένοι, η Ευρώπη θα είχε αποχωρήσει από τη γεωπολιτική σκηνή. Θα ήταν μια απόλυτη καταστροφή», δήλωσε λίγο πριν τις 4 τα ξημερώματα ο πρωθυπουργός του Βελγίου, Μπαρτ ντε Βέβερ, συνοψίζοντας το διακύβευμα.
Η συμφωνία θεωρείται σήμερα πολιτική νίκη για την ΕΕ, όχι επειδή λύνει όλα τα προβλήματα, αλλά επειδή απέτρεψε ένα στρατηγικό ναυάγιο σε μια στιγμή που η Ουκρανία πιέζεται στρατιωτικά, οι ΗΠΑ δείχνουν σημάδια κόπωσης και η Μόσχα επενδύει συστηματικά στη διάσπαση της Ευρώπης.
Τι ακριβώς αποφάσισε η ΕΕ
Το πακέτο προβλέπει τη χορήγηση άτοκου δανείου 90 δισ. ευρώ για τα έτη 2026–2027, το οποίο θα χρηματοδοτηθεί μέσω κοινής έκδοσης χρέους από την Ευρωπαϊκή Ένωση και θα καλυφθεί από τον ευρωπαϊκό προϋπολογισμό. Η κρίσιμη λεπτομέρεια είναι ότι η Ουκρανία δεν θα υποχρεωθεί να το αποπληρώσει όσο διαρκεί ο πόλεμος. Η αποπληρωμή μετατίθεται για το μέλλον και συνδέεται ρητά με την καταβολή ρωσικών αποζημιώσεων. Παράλληλα, η ΕΕ διατηρεί το δικαίωμα —αλλά όχι την άμεση απόφαση— να χρησιμοποιήσει παγωμένα ρωσικά κρατικά περιουσιακά στοιχεία για την κάλυψη του κόστους, εφόσον αυτό κριθεί νομικά και πολιτικά εφικτό. Με άλλα λόγια, η Ένωση αποφεύγει τώρα τη σύγκρουση για τα ρωσικά κεφάλαια, αλλά αφήνει την πόρτα ανοιχτή για το μέλλον.
Ανάσα ζωής για το Κίεβο
Για την Ουκρανία, η απόφαση λειτουργεί ως οικονομικό σωσίβιο. Σύμφωνα με το ΔΝΤ, η χώρα αντιμετωπίζει χρηματοδοτικό κενό που μπορεί να φτάσει τα 160 δισ. δολάρια την επόμενη διετία, ιδιαίτερα αν συνεχιστεί η μείωση της αμερικανικής βοήθειας. Ο πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι είχε προειδοποιήσει ότι χωρίς νέα χρηματοδότηση η χώρα του δεν θα μπορούσε να καλύψει βασικές ανάγκες: από μισθούς και κοινωνικές δαπάνες έως την παραγωγή drones και τις επιθέσεις μεγάλης εμβέλειας. Μετά τη συμφωνία, μίλησε για «ουσιαστική ενίσχυση της ανθεκτικότητας της Ουκρανίας» και για «εγγύηση χρηματοοικονομικής ασφάλειας τα επόμενα χρόνια».
Το πραγματικό παρασκήνιο: Γιατί η συμφωνία λίγο έλειψε να καταρρεύσει
Όπως αποκαλύπτει το Politico, η βασική σύγκρουση δεν αφορούσε το αν η ΕΕ θα στηρίξει την Ουκρανία — αλλά με ποιον τρόπο. Η Κομισιόν, η Γερμανία και αρκετές βόρειες χώρες πίεζαν για το λεγόμενο Plan A: τη χρήση των περίπου 210 δισ. ευρώ παγωμένων ρωσικών κρατικών περιουσιακών στοιχείων ως εγγύηση ή πηγή χρηματοδότησης για το δάνειο. Το σχέδιο παρουσιαζόταν ως πολιτικά ισχυρό και ηθικά δίκαιο: «η Ρωσία πληρώνει για τον πόλεμο που προκάλεσε».
Εκεί εμφανίστηκε το βελγικό βέτο. Ο Μπαρτ ντε Βέβερ, του οποίου η χώρα φιλοξενεί μέσω της Euroclear τη μερίδα του λέοντος των ρωσικών κεφαλαίων, προειδοποίησε ότι μια τέτοια κίνηση θα εξέθετε το Βέλγιο σε τεράστιους νομικούς και οικονομικούς κινδύνους. Τα ποσά είναι τέτοια που αντιστοιχούν σε περίπου ένα τρίτο του βελγικού ΑΕΠ, ενώ η Μόσχα έχει ήδη κινηθεί νομικά, μιλώντας για «παράνομη προληπτική μεταφορά περιουσιακών στοιχείων». «Οι προφορικές υποσχέσεις δεν αρκούν», φέρεται να είπε ο Ντε Βέβερ πίσω από κλειστές πόρτες, απαιτώντας πλήρεις εγγυήσεις από τα άλλα κράτη-μέλη — εγγυήσεις που κανείς δεν ήταν διατεθειμένος να δώσει.
Από το Plan A στο Plan B
Καθώς οι ώρες περνούσαν και η ομοφωνία παρέμενε άπιαστη, το Plan A κατέρρευσε. Στο βελγικό μπλοκάρισμα προστέθηκαν οι επιφυλάξεις χωρών όπως η Ουγγαρία, η Σλοβακία και η Τσεχία, που δεν ήθελαν να επωμιστούν οικονομικό ή νομικό βάρος. Έτσι γεννήθηκε το Plan B: κοινός ευρωπαϊκός δανεισμός, χωρίς άμεση αξιοποίηση των ρωσικών κεφαλαίων. Μια λύση λιγότερο φιλόδοξη, αλλά πολιτικά και νομικά ασφαλέστερη. Το Politico περιγράφει τον Ντε Βέβερ ως έναν από τους «νικητές» της συνόδου, καθώς κατάφερε να «νικήσει τη μηχανή των Βρυξελλών», επιβάλλοντας τους όρους του. Αντίθετα, η Κομισιόν και προσωπικά η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν είδαν το αρχικό τους σχέδιο να μπαίνει στο συρτάρι.
Μήνυμα στη Μόσχα — αλλά και στην Ουάσιγκτον
Παρά τους συμβιβασμούς, το μήνυμα προς τη Ρωσία παραμένει σαφές: η Ευρώπη δεν αποσύρεται. «Η ΕΕ στέκεται στο πλευρό της Ουκρανίας σήμερα, αύριο και για όσο χρειαστεί», δήλωσε ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Αντόνιο Κόστα. Ταυτόχρονα, η απόφαση αποκτά ιδιαίτερο βάρος σε ένα περιβάλλον τεταμένων σχέσεων με τις ΗΠΑ. Ο Ντόναλντ Τραμπ έχει χαρακτηρίσει επανειλημμένα τους Ευρωπαίους «αδύναμους», ενώ διαρροές αμερικανικών σχεδίων ειρήνης που θα έθεταν τα ρωσικά κεφάλαια υπό αμερικανική διαχείριση προκάλεσαν ανησυχία στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες. Σε αυτό το πλαίσιο, η φον ντερ Λάιεν μίλησε για «τη στιγμή της ευρωπαϊκής ανεξαρτησίας», τονίζοντας ότι η ευρωπαϊκή ασφάλεια «δεν είναι πλέον επιλογή, αλλά αναγκαιότητα».
Η συμφωνία για τα 90 δισ. ευρώ δεν είναι ούτε τέλεια ούτε γενναία όσο θα ήθελαν κάποιοι. Είναι, όμως, ρεαλιστική. Δείχνει μια Ευρώπη που δυσκολεύεται, διαφωνεί, φοβάται τα νομικά ρίσκα — αλλά τελικά δεν εγκαταλείπει το πεδίο. Για το Κίεβο, είναι μια ανάσα. Για τις Βρυξέλλες, μια ανακούφιση. Και για τη γεωπολιτική αξιοπιστία της ΕΕ, μια υπενθύμιση ότι, ακόμη και την ύστατη στιγμή, μπορεί να λειτουργήσει ως παίκτης με ευθύνη στη διεθνή σκακιέρα.
Τελευταίες Ειδήσεις
- ΣΚΑΪ, πρώην σύντροφοι και… θανατική ποινή: Το τριπλό χτύπημα που εξόργισε τον Τσίπρα
- Η τρίτη δύναμη χωρίς κόμμα: Το παράδοξο των 27 που αλλάζουν το παιχνίδι
- Ο δρόμος Μητσοτάκη προς την κάλπη: Τραμπ, ΔΕΘ, Μάρμαρα, εκλογές
