Κίνδυνος μετά τη στρατηγική επέκταση της Τουρκίας

Αυτή τη φορά θα το κάνει: Ραγδαίες εξελίξεις με την Τουρκία στο Αιγαίο

Το πλοίο Oruc Reis έχει ήδη διεξάγει σεισμικές έρευνες στην περιοχή.

Βλέψεις να αλλάξει το γεωπολιτικό σκηνικό στο Κέρας της Αφρικής έχει η Τουρκία με τον Τούρκο υπουργό Ενέργειας, Αλμπαρσλάν Μπαϊρακτάρ να ανακοινώνει ότι από το 2026 πρόκειται να ξεκινήσουν ερευνητικές εργασίες σε τρία υπεράκτια και τρία χερσαία οικόπεδα,  μετά από σεισμικές έρευνες της κρατικής TPAO με το πλοίο Oruc Reis.

Ειδικά στη μουσουλμανική Σομαλία, η Τουρκία διατηρεί πια μία από τις μεγαλύτερες πρεσβείες που διαθέτει διεθνώς αλλά και (ήδη από το 2017) μια στρατιωτική βάση αξίας δεκάδων εκατομμυρίων δολαρίων στην οποία εκπαιδεύει χιλιάδες Σομαλούς στρατιώτες. Σομαλοί κομάντο έχουν, όμως, λάβει εκπαίδευση και εντός των τουρκικών συνόρων, στην Ισπάρτα για παράδειγμα την οποία είχε μάλιστα επισκεφθεί και ο Σομαλός πρόεδρος Χασάν Σεΐχ Μοχάμεντ το καλοκαίρι του 2022, στο πλαίσιο της πολυήμερης επίσκεψης που είχε πραγματοποιήσει τότε στην Τουρκία.

Τουρκικά συμφέροντα ανέπτυξαν δράση τα περασμένα χρόνια στη Σομαλία, χτίζοντας εκεί σχολεία, νοσοκομεία και λοιπά – κομβικά – έργα  υποδομών. Η Turkish Airlines πραγματοποιεί, ήδη από το 2012, πτήσεις προς το Μογκαντίσου (μέσω Σουδάν/Χαρτούμ), ενώ οι τουρκικές Αρχές έχουν δώσει παράλληλα και (συνολικά εκατοντάδες) υποτροφίες σε Σομαλούς φοιτητές ως δέλεαρ προκειμένου να τους φέρουν για σπουδές στην Τουρκία.

Η Τουρκία αντιμετωπίζει αυτή την τολμηρή επένδυση, όπως η εκτεταμένη πειρατεία στα ανοικτά της Σομαλίας, η γενική αστάθεια της χώρας λόγω των συνεχιζόμενων συγκρούσεων μεταξύ ισλαμιστών ανταρτών και σομαλικών δυνάμεων, καθώς και οι απειλές από επιθέσεις των Χούθι στον κόλπο της Ερυθράς Θάλασσας. Για να αντιμετωπίσει αυτούς τους κινδύνους, η τουρκική ναυτική δύναμη ανέθεσε σε δύο πολεμικά πλοία την προστασία του ερευνητικού πλοίου Oruc Reis καθ’ όλη τη διάρκεια των σεισμικών ερευνών που έγιναν μέσα στο 2024, αποδεικνύοντας την αποφασιστικότητα της Άγκυρας να υπερασπιστεί τα συμφέροντά της ακόμα και σε εχθρικά ύδατα.

Οι κίνδυνοι

Στο ευρύτερο γεωπολιτικό πλαίσιο, η Τουρκία εκμεταλλεύεται το κενό που αφήνουν οι δυτικές δυνάμεις στην Αφρική, επεκτείνοντας την επιρροή της με πωλήσεις προηγμένων όπλων και στρατιωτικής τεχνολογίας, όπως τα drones Baykar και Anka, καθώς και τα εκπαιδευτικά αεροσκάφη Turkish Aerospace Industries Hurkus, σε πολλές αфρικανικές χώρες, συμπεριλαμβανομένων του Μπουρκίνα Φάσο, του Μάλι, του Νίγηρα και άλλων, καλύπτοντας έτσι το κενό που δημιουργήθηκε από την αποχώρηση Γάλλων στρατευμάτων και την περιορισμένη παρουσία της Ρωσίας.

Ωστόσο, ο έντονος ανταγωνισμός στην περιοχή καραδοκεί και μπορεί να περιορίσει τις φιλοδοξίες της Τουρκίας: Η Αίγυπτος βλέπει θετικά την τουρκική εμπλοκή στη Σομαλία ως αντίβαρο στην Αιθιοπία, τον κύριο αντίπαλό της στη μακροχρόνια διαμάχη για τα νερά του Νείλου και την περιφερειακή επιρροή, ενώ τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, που διατηρούν στενότερες σχέσεις με τις αυτόνομες περιοχές Πουντλάνδη και Τζουμπαλάνδη, καθώς και την αποσχισθείσα Σομαλιλάνδη, ενδέχεται να δουν την επέκταση των τουρκικών ενεργειακών συμφερόντων ως εμπόδιο στις δικές τους επενδυτικές και πολιτικές επιλογές στην Κέρατα της Αφρικής.

Ιστορία από το 1998

Η επιστροφή της Τουρκίας στην ανατολική Αφρική είχε, βέβαια, ξεκινήσει αρκετά χρόνια νωρίτερα, ήδη πριν από την άνοδο του Ερντογάν στην εξουσία: το 1998, με την υιοθέτηση ενός σχεδίου δράσης που είχε ως στόχο το άνοιγμα προς την Αφρική από τον τότε υπουργό Εξωτερικών Ισμαήλ Τζεμ.

Τα χρόνια που θα ακολουθούσαν ωστόσο, επί Ερντογάν πια, αυτή η «απόβαση» θα περνούσε από τη θεωρία στην πράξη, αποκτώντας χαρακτήρα συγκροτημένου, άνωθεν εκπορευόμενου πλάνου.

Ενδεικτικά, υπενθυμίζεται ότι το 2005 ήταν «έτος της Αφρικής» για την Τουρκία του Ερντογάν, η οποία την ίδια χρονιά απέκτησε θέση παρατηρητή και εν συνεχεία το 2008 θέση στρατηγικού εταίρου στην Αφρικανική Ένωση, ενώ τον Αύγουστο του 2008 πραγματοποιήθηκε στην Κωνσταντινούπολη και η πρώτη Σύνοδος Συνεργασίας Τουρκίας-Αφρικής (Turkey-Africa Cooperation Summit) με τη συμμετοχή αντιπροσωπειών από δεκάδες αφρικανικές χώρες.

 

Τελευταίες Ειδήσεις