Η Airbus αναγκάστηκε να καθηλώσει τα 6.000 από τα 11.300 A320 του στόλου της παγκοσμίως και να προκαλέσει χάος. Η NASA και NOAA είχαν προβλέψει εδώ και τουλάχιστον μία 10ετία ότι η κοσμική ακτινοβολία θα προκαλεί προβλήματα στα αεροσκάφη
Μια πτήση ρουτίνας προ τριών ημερών, της JetBlue από το Κανκούν προς το Νιούαρκ κατέληξε σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης και σήμανε παγκόσμιο συναγερμό. Το Airbus A320 παρουσίασε ξαφνική και απότομη κάθοδο λόγω ανεξέλεγκτης κίνησης του ρύγχους προς τα κάτω, τραυματίζοντας 15 επιβάτες και αναγκάζοντας το πλήρωμα να πραγματοποιήσει έκτακτη προσγείωση στην Τάμπα. Η συνέχεια, ήταν καταστροφική για την εταιρεία, καθώς αναγκάστηκε να καθηλώσει τον μισό της στόλο. Από τα 11.300 που πετούν παγκοσμίως, τα 6.000… προσγειώθηκαν ανώμαλα, προκαλώντας παράλληλα «κραχ» στις αεροπορικές διασυνδέσεις σε ολόκληρο τον πλανήτη.
Μόνο η ιαπωνική ΑΝΑ, αναγκάστηκε να ματαιώσει εν μία νυκτί 95 πτήσεις, που επηρεάζουν πολλές χιλιάδες ταξιδιωτών. Το ίδιο και η Avianca στη Λατινική Αμερική, η οποία αναγκάστηκε να «κατεβάσει ρολά» για 10 ημέρες, καθώς το 70% και πλέον του στόλου της, καθηλώθηκε στο έδαφος. Παρά τον θόρυβο που προκάλεσε το επεισόδιο, δεν πρόκειται για ένα απρόβλεπτο φαινόμενο, αλλά με μια απειλή υψηλής πιθανότητας και δυνητικά καταστροφικού αντικτύπου, που βρισκόταν μπροστά στη βιομηχανία επί χρόνια.
Πώς η ηλιακή ακτινοβολία μπέρδεψε τον εγκέφαλο του αεροσκάφους
Το τεχνικό υπόβαθρο της κρίσης είναι γνωστό εδώ και δεκαετίες από τη NASA, τη NOAA και την FAA. Το φαινόμενο της Single Event Upset (SEU) – η αλλοίωση ενός μόνο bit σε microchip λόγω πρόσκρουσης ενός σωματιδίου υψηλής ενέργειας – μπορεί, σε κρίσιμες υπολογιστικές μονάδες, να οδηγήσει σε εντελώς λανθασμένες εντολές. Η ευπάθεια στα Airbus εντοπίστηκε στον υπολογιστή που μεταφράζει τις εντολές του πιλότου σε κινήσεις των πηδαλίων. Στην πτήση της JetBlue, ένα SEU οδήγησε σε ανεξήγητη εντολή που «βούτηξε» προσωρινά το αεροσκάφος προς τα κάτω. Το συγκεκριμένο έτος συμπίπτει με την κορύφωση του Ηλιακού Κύκλου 25, περίοδο όπου οι ηλιακές εκπομπές και η ροή ενεργητικών σωματιδίων αυξάνονται θεαματικά. Οι πιθανότητες SEU πολλαπλασιάζονται σε τέτοιες φάσεις, κάτι που NASA και NOAA είχαν προβλέψει εδώ και τουλάχιστον μια δεκαετία.
Γιατί επηρεάστηκε κυρίως η Airbus;
Η απάντηση σχετίζεται με την ίδια την καινοτομία της ευρωπαϊκής εταιρεία. Η οικογένεια A320, από την παρουσίασή της το 1984, αποτέλεσε τον πρώτο πλήρως ψηφιακό στόλο “fly-by-wire” σε μεγάλη εμπορική κλίμακα. Η Boeing ακολούθησε στα νέα μοντέλα 777 και 787, αλλά το 737 εξακολουθεί να βασίζεται σε πιο αναλογικές λύσεις. Με λίγα λόγια, όσο πιο ψηφιακό το σύστημα, τόσο πιο ευάλωτο σε κοσμικά φαινόμενα, αν δεν έχει ληφθεί επαρκής θωράκιση.
Η κρίση δεν έπεσε από τον ουρανό. Πλήθος μελετών και εργαστηρίων είχαν επισημάνει τους κινδύνους:
- Το 2006, η American Meteorological Society τόνιζε την απουσία συνολικού πλαισίου για την προστασία της αεροπορίας από «διαστημικό καιρό».
- Το 2008, το περιστατικό της Qantas Flight 72 έδειξε ότι ακόμη και τα πλεονάζοντα συστήματα μπορούν να καταρρεύσουν από λανθασμένες εισαγωγές δεδομένων που προκαλούνται από SEU.
- Το 2013, η EASA και το EUROCONTROL διεξήγαγαν ειδικό workshop, καταλήγοντας ότι οι προειδοποιήσεις δεν αρκούν. Απαιτούνται κανόνες, διαδικασίες και υποχρεωτικά πρότυπα.
Ωστόσο, καμία από αυτές τις προειδοποιήσεις δεν έγινε υποχρεωτικός κανονισμός.
Για να διασφαλιστεί η πτητική ικανότητα 4.000 αεροσκαφών, η Airbus επέλεξε προσωρινά να επαναφέρει παλιότερη έκδοση λογισμικού από το 2017 – μια λύση αναγκαία, αλλά ενδεικτική των περιορισμών. Παράλληλα, αναπτύσσει νέες εκδόσεις υπολογιστικών μονάδων με σύγχρονη τεχνολογία, οι οποίες αναμένονται το 2026.
Η NASA το έκανε, η εμπορική αεροπλοΐα, όχι
Ενώ η NASA εφαρμόζει αυστηρότατες προδιαγραφές θωράκισης για διαστημικά οχήματα, η εμπορική αεροπορία δεν διαθέτει αντίστοιχη υποχρεωτική προστασία από κοσμική ακτινοβολία. Η EASA και η FAA έχουν συγκεκριμένα στάνταρ για κεραυνούς, όχι όμως για το πιο συχνό και προβλέψιμο φυσικό φαινόμενο που επηρεάζει μικροηλεκτρονικά συστήματα. Η κρίση φέρνει στο προσκήνιο σημαντικά ερωτήματα διακυβέρνησης, για το αν τα διοικητικά συμβούλια γνώριζαν τους κινδύνους, αν οι μηχανισμοί διαχείρισης ρίσκου ήταν επαρκείς κι αν υπήρξε η αντίστοιχη τεχνική ενημέρωση από την εταιρεία προς μετόχους και ρυθμιστικές Αρχές.
Πλέον οι εμπορικές αεροπορικές εταιρείες πρέπει να εναρμονιστούν με τα σύγχρονα δεδομένα, και να θωρακίσουν τους υπολογιστές πτήσεων από την ακτινοβολία. Θα πρέπει ταυτόχρονα να συνάψουν συμφωνίες με NASA και NOAA για να λαμβάνουν δεδομένα πτήσης σε πραγματικό χρόνο, καθώς και να υπάρξει μεγαλύτερη διαφάνεια για τους ενδεχόμενους κινδύνους. Γιατί το θέμα δεν έπεσε σαν κεραυνός εν αιθρία, αλλά ήταν γνωστό εδώ και τουλάχιστον 10 χρόνια. Το πραγματικό ερώτημα δεν είναι «τι συμβαίνει με τα Airbus», αλλά το πόσοι ακόμη γνωστοί κίνδυνοι περιμένουν τη στιγμή που θα διασταυρωθούν με μια βιομηχανία που ακόμη δεν έχει θεσμοθετήσει την ανθεκτικότητα στην εποχή της κοσμικής ακτινοβολίας.
Τριγμοί στην Airbus, «αγχωμένος» ο CEO της εταιρείας με τις προθεσμίες
Ο διευθύνων σύμβουλος της Airbus, Γκιγιόμ Φορί, αναγνωρίζει ότι ένα νέο πρόβλημα ποιότητας σε τμήματα της ατράκτου ορισμένων αεροσκαφών A320 δημιουργεί σημαντική αβεβαιότητα στις παραδόσεις μέχρι το τέλος του έτους. Το ζήτημα αφορά ελαττώματα σε πάνελ της ατράκτου, τα οποία εντοπίστηκαν πρόσφατα και ανάγκασαν την εταιρεία να «παγώσει» αεροσκάφη που είχαν ολοκληρωθεί και βρίσκονταν στο τελικό στάδιο πριν από την παράδοση. Το αποτέλεσμα ήταν ένας «αδύναμος» Νοέμβριος σε επίπεδο παραδόσεων, ενώ η Airbus πρέπει τώρα να επαναξιολογήσει άμεσα το πλάνο του Δεκεμβρίου, που ήδη ήταν ιδιαίτερα φορτωμένο.
Ο Φορί τόνισε ότι η εταιρεία βρίσκεται σε διαδικασία εντατικών εσωτερικών ελέγχων για να διαπιστώσει ποιες μονάδες απαιτούν αντικατάσταση πάνελ, εξετάζοντας κάθε αεροσκάφος, κάθε γραμμή παραγωγής και κάθε πελάτη ξεχωριστά. Αν και επισήμανε πως το πρόβλημα δεν έχει επηρεάσει τον ρυθμό παραγωγής —ο οποίος έχει επιστρέψει σε επίπεδα προ πανδημίας— παραδέχθηκε ότι η χρονική συγκυρία είναι δύσκολη, ενόψει του στόχου για περίπου 820 παραδόσεις μέσα στο 2025. Η αβεβαιότητα αυτή έχει προκαλέσει ανησυχία και στις αγορές, με τη μετοχή της Airbus να υποχωρεί, ενώ αναλυτές εκφράζουν διχασμένες εκτιμήσεις για το εάν ο στόχος μπορεί τελικά να επιτευχθεί. Ο Φορί αναμένεται να δώσει σαφέστερες ενημερώσεις τις επόμενες ημέρες.
Τελευταίες Ειδήσεις
- ΣΚΑΪ, πρώην σύντροφοι και… θανατική ποινή: Το τριπλό χτύπημα που εξόργισε τον Τσίπρα
- Η τρίτη δύναμη χωρίς κόμμα: Το παράδοξο των 27 που αλλάζουν το παιχνίδι
- Ο δρόμος Μητσοτάκη προς την κάλπη: Τραμπ, ΔΕΘ, Μάρμαρα, εκλογές
